Czworokąty
Matematyka, klasa 5 · Kwadrat, prostokąt, równoległobok, romb, trapez — własności i pola
Lekcja
Czworokąt to figura o czterech bokach. Wszystkie mają jedną wspólną cechę: ich kąty razem dają 360°. Różnią się tym, które boki są równe i które równoległe — i właśnie od tego zależy wzór na pole.
🔑 Zapamiętaj: Kwadrat to szczególny prostokąt (ma dodatkowo równe boki) i szczególny romb (ma dodatkowo kąty proste). Dlatego wszystko, co wolno w prostokącie, wolno też w kwadracie.
Skąd biorą się wzory na pole
Nie trzeba ich wkuwać. Wszystkie da się wyprowadzić z pola prostokąta, przesuwając kawałki figury. Zobacz, jak z równoległoboku robi się prostokąt.
kwadrat: P = a × a
równoległobok: P = a × h
romb: P = (e × f) : 2
trapez: P = ((a + b) × h) : 2
⚠️ Uwaga: W równoległoboku i trapezie h to wysokość — odcinek prostopadły do podstawy, nie bok skośny. Podstawienie długości boku zamiast wysokości to najczęstszy błąd w tym dziale.
Skąd wzór na pole trapezu
✏️ Trapez ma podstawy 8 cm i 12 cm oraz wysokość 5 cm. Oblicz pole.
- Dodaj obie podstawy.8 + 12 = 20 cm
- Pomnóż przez wysokość.20 × 5 = 100
- Podziel przez 2.P = 100 : 2 = 50 cm²
💡 Wskazówka: Pole zapisujemy w jednostkach kwadratowych: cm², m², km². Obwód — w zwykłych: cm, m, km. Jeśli w odpowiedzi masz cm przy polu, coś poszło nie tak.
Pojęcia
- Czworokąt
- figura o czterech bokach i czterech kątach
- Suma kątów czworokąta
- zawsze 360°
- Kwadrat
- cztery równe boki i cztery kąty proste
- Prostokąt
- przeciwległe boki równe, wszystkie kąty proste
- Równoległobok
- przeciwległe boki równoległe i równe
- Romb
- równoległobok o czterech równych bokach
- Trapez
- ma co najmniej jedną parę boków równoległych
- Pole równoległoboku
- P = a × h (podstawa razy wysokość)
- Pole rombu z przekątnych
- P = (e × f) ÷ 2
- Pole trapezu
- P = ((a + b) × h) ÷ 2
- Przekątna
- odcinek łączący przeciwległe wierzchołki
- Kwadrat to szczególny romb
- ma równe boki, a dodatkowo kąty proste
Sprawdź się
1. Ile wynosi suma kątów w czworokącie?
- 360°
- 180°
- 90°
- 270°
Pokaż odpowiedź
A. 360° — Dwa trójkąty po 180°.
2. Romb ma przekątne 6 cm i 8 cm. Jakie ma pole?
- 24 cm²
- 48 cm²
- 14 cm²
- 28 cm²
Pokaż odpowiedź
A. 24 cm² — P = (6 × 8) ÷ 2 = 24 cm².
3. Ile wynosi obwód rombu o boku 7 cm?
- 14 cm
- 21 cm
- 49 cm
- 28 cm
Pokaż odpowiedź
D. 28 cm — Wszystkie cztery boki rombu są równe: 4 · 7.
4. Ile wynosi pole trapezu o podstawach 5 cm i 9 cm oraz wysokości 6 cm?
- 84 cm²
- 30 cm²
- 54 cm²
- 42 cm²
Pokaż odpowiedź
D. 42 cm² — (5 + 9) : 2 · 6 = 42.
5. Który czworokąt ma wszystkie boki równe, ale niekoniecznie kąty proste?
- kwadrat
- prostokąt
- romb
- trapez
Pokaż odpowiedź
C. romb — Kwadrat to szczególny romb — z kątami prostymi.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami