Prostopadłościan i sześcian
Matematyka, klasa 5 · Siatka bryły, pole powierzchni, objętość, jednostki
Lekcja
Prostopadłościan to pudełko: sześć ścian, wszystkie prostokątne. Sześcian to jego szczególny przypadek — pudełko, w którym wszystkie ściany są kwadratami. Kostka do gry, kostka cukru, kostka Rubika.
Siatka — bryła rozłożona na płasko
Gdyby rozciąć pudełko wzdłuż krawędzi i rozprostować, dostaniesz siatkę. To najprostszy sposób na policzenie pola powierzchni: wystarczy dodać pola wszystkich sześciu prostokątów.
Objetosc: V = a × b × c
Szescian: P = 6a², V = a³
Objętość — ile sześcianików się zmieści
✏️ Pudełko ma wymiary 6 cm × 4 cm × 5 cm. Oblicz objętość i pole powierzchni.
- Objętość to iloczyn trzech wymiarów.V = 6 × 4 × 5 = 120 cm³
- Policz pola trzech różnych ścian.6×4 = 24, 6×5 = 30, 4×5 = 20
- Każda występuje dwa razy.P = 2·(24 + 30 + 20) = 2 · 74 = 148 cm²
- 1 cm³ to sześcianik o krawędzi 1 cm
- 1 dm³ = 1000 cm³ — i to jest dokładnie 1 litr
- 1 m³ = 1000 dm³ = 1 000 000 cm³
- Przy zamianie jednostek objętości mnożymy przez 1000, nie przez 10
⚠️ Uwaga: Pole powierzchni podajemy w cm², a objętość w cm³. Wykładnik mówi, ile wymiarów mnożyliśmy: dwa przy polu, trzy przy objętości.
💡 Wskazówka: Nie pamiętasz wzoru na pole powierzchni? Narysuj siatkę i dodaj sześć prostokątów. Wzór to tylko skrót tego rysunku.
Pojęcia
- Prostopadłościan
- bryła o sześciu ścianach będących prostokątami
- Sześcian
- prostopadłościan, którego wszystkie ściany są kwadratami
- Ściana
- płaska część powierzchni bryły
- Krawędź
- odcinek, wzdłuż którego stykają się dwie ściany
- Wierzchołek
- punkt, w którym spotykają się krawędzie
- Siatka bryły
- rozłożona na płasko powierzchnia bryły
- Pole powierzchni
- suma pól wszystkich ścian
- Objętość prostopadłościanu
- V = a × b × c
- Objętość sześcianu
- V = a × a × a
- Jednostki objętości
- cm³, dm³, m³ oraz litry
- 1 litr
- to 1 dm³, czyli 1000 cm³
- Liczba krawędzi
- prostopadłościan ma 12 krawędzi i 8 wierzchołków
Sprawdź się
1. Ile ścian ma prostopadłościan?
- 6
- 8
- 12
- 4
Pokaż odpowiedź
A. 6 — Trzy pary przeciwległych prostokątów.
2. Jaka jest objętość sześcianu o krawędzi 5 cm?
- 125 cm³
- 25 cm³
- 15 cm³
- 150 cm³
Pokaż odpowiedź
A. 125 cm³ — 5 × 5 × 5 = 125.
3. Jakie jest pole powierzchni prostopadłościanu o wymiarach 2 cm × 3 cm × 4 cm?
- 24 cm²
- 52 cm²
- 26 cm²
- 104 cm²
Pokaż odpowiedź
B. 52 cm² — 2 · (6 + 12 + 8) = 52.
4. Ile mililitrów mieści się w 1 litrze?
- 10
- 100
- 1000
- 10 000
Pokaż odpowiedź
C. 1000 — Litr dzieli się na tysiąc mililitrów.
5. Ile litrów mieści akwarium o wymiarach 50 cm × 20 cm × 30 cm?
- 3 l
- 300 l
- 3000 l
- 30 l
Pokaż odpowiedź
D. 30 l — 30 000 cm³ to 30 dm³, czyli 30 litrów.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami