Działania na liczbach całkowitych

Matematyka, klasa 6 · Dodawanie, odejmowanie, mnożenie i dzielenie liczb ujemnych

Lekcja

Liczby ujemne już znasz. Teraz zaczynamy na nich liczyć — i tu pojawia się jedyna naprawdę nowa rzecz: znak wyniku. Same cyfry mnożysz i dodajesz jak zawsze, tylko trzeba wiedzieć, czy przed odpowiedzią postawić minus.

Dodawanie — ruch po osi

Dodawanie liczby dodatniej to krok w prawo, dodawanie ujemnej — krok w lewo. Nic więcej się nie dzieje.

-5-4-3-2-1012345+ (−3): trzy kroki w lewo3 + (−3) = 0Plus minus daje minus: 3 + (−3) zapisujemy krocej jako 3 − 3.
Zacznij od pierwszej liczby, potem zrób tyle kroków, ile mówi druga.

🔑 Zapamiętaj: Dwa znaki obok siebie zamieniamy na jeden: + (−) daje −, a − (−) daje +. Dlatego 5 − (−2) = 5 + 2 = 7.

Mnożenie i dzielenie — reguła znaków

(+) × (+) =+(−) × (−) =+(+) × (−) =−(−) × (+) =−Ta sama regula dziala przy dzieleniu. (−12) : (−4) = 3, ale (−12) : 4 = −3.
Znaki jednakowe dają plus, znaki różne dają minus.
(−4) × (−5) = 20    (−4) × 5 = −20    (−20) : (−4) = 5    (−20) : 4 = −5
Najpierw policz na cyfrach, potem dostaw znak

Dlaczego minus razy minus daje plus

(−4) × 3 = -12(−4) × 2 = -8(−4) × 1 = -4(−4) × 0 = 0(−4) × (−1) = 4(−4) × (−2) = 8mnoznik maleje o 1,wynik rosnie o 4wzor sie nie lamie,wiec (−4)×(−1) = 4To nie umowa, tylko jedyna mozliwosc, przy ktorej reguly rachunkow zostaja spojne.
Popatrz na wzór w tabelce — żeby był ciągły, ostatni wynik musi być dodatni.

✏️ Oblicz (−6) × 3 + (−4) × (−5)

  1. Najpierw mnożenia, zgodnie z kolejnością działań.
    (−6) × 3 = −18
  2. Drugie mnożenie — dwa minusy dają plus.
    (−4) × (−5) = 20
  3. Zostaje dodawanie.
    −18 + 20 = 2

⚠️ Uwaga: Uwaga na potęgi: (−3)² = 9, ale −3² = −9. W pierwszym przypadku podnosimy do kwadratu liczbę −3, w drugim tylko trójkę, a minus zostaje z przodu.

💡 Wskazówka: Przy długim iloczynie policz same minusy: parzysta liczba minusów daje wynik dodatni, nieparzysta — ujemny. Cyfry mnożysz osobno.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami

Pojęcia

Dodawanie liczby ujemnej
to odejmowanie — 5 + (−3) = 5 − 3 = 2
Odejmowanie liczby ujemnej
to dodawanie — 5 − (−3) = 5 + 3 = 8
Dwa minusy obok siebie
dają plus
Mnożenie: takie same znaki
wynik dodatni — (−4) × (−3) = 12
Mnożenie: różne znaki
wynik ujemny — (−4) × 3 = −12
Dzielenie liczb całkowitych
ta sama reguła znaków co w mnożeniu
Liczba przeciwna
ta sama odległość od zera, przeciwny znak
Suma liczb przeciwnych
zawsze zero — 7 + (−7) = 0
Oś liczbowa jako pomoc
dodawanie idzie w prawo, odejmowanie w lewo
Mnożenie przez zero
zawsze daje 0, niezależnie od znaku
Wartość bezwzględna
Odległość liczby od zera, zawsze nieujemna: |−8| = 8, |3| = 3.
Potęga liczby ujemnej
Parzysty wykładnik daje wynik dodatni, nieparzysty ujemny: (−2)³ = −8, ale (−2)⁴ = 16.

Sprawdź się

1. Ile wynosi (−7) + 4?

  1. −3
  2. 3
  3. −11
  4. 11
Pokaż odpowiedź

A. −3 — Od −7 idziemy 4 kroki w prawo.

2. Ile wynosi (−24) ÷ (−6)?

  1. 4
  2. −4
  3. 18
  4. −18
Pokaż odpowiedź

A. 4 — Takie same znaki — wynik dodatni.

3. Ile wynosi (−2)³?

  1. 8
  2. −8
  3. −6
  4. 6
Pokaż odpowiedź

B. −8 — Nieparzysta liczba minusów daje minus.

4. Ile wynosi (−4) · (−5) · (−2)?

  1. 40
  2. −11
  3. 11
  4. −40
Pokaż odpowiedź

D. −40 — Trzy minusy dają minus: 40 ze znakiem ujemnym.

5. Jaki znak ma iloczyn pięciu liczb ujemnych?

  1. dodatni
  2. ujemny
  3. zerowy
  4. zależy od wartości
Pokaż odpowiedź

B. ujemny — Nieparzysta liczba minusów daje minus.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami