Działania na liczbach całkowitych
Matematyka, klasa 6 · Dodawanie, odejmowanie, mnożenie i dzielenie liczb ujemnych
Lekcja
Liczby ujemne już znasz. Teraz zaczynamy na nich liczyć — i tu pojawia się jedyna naprawdę nowa rzecz: znak wyniku. Same cyfry mnożysz i dodajesz jak zawsze, tylko trzeba wiedzieć, czy przed odpowiedzią postawić minus.
Dodawanie — ruch po osi
Dodawanie liczby dodatniej to krok w prawo, dodawanie ujemnej — krok w lewo. Nic więcej się nie dzieje.
🔑 Zapamiętaj: Dwa znaki obok siebie zamieniamy na jeden: + (−) daje −, a − (−) daje +. Dlatego 5 − (−2) = 5 + 2 = 7.
Mnożenie i dzielenie — reguła znaków
Dlaczego minus razy minus daje plus
✏️ Oblicz (−6) × 3 + (−4) × (−5)
- Najpierw mnożenia, zgodnie z kolejnością działań.(−6) × 3 = −18
- Drugie mnożenie — dwa minusy dają plus.(−4) × (−5) = 20
- Zostaje dodawanie.−18 + 20 = 2
⚠️ Uwaga: Uwaga na potęgi: (−3)² = 9, ale −3² = −9. W pierwszym przypadku podnosimy do kwadratu liczbę −3, w drugim tylko trójkę, a minus zostaje z przodu.
💡 Wskazówka: Przy długim iloczynie policz same minusy: parzysta liczba minusów daje wynik dodatni, nieparzysta — ujemny. Cyfry mnożysz osobno.
Pojęcia
- Dodawanie liczby ujemnej
- to odejmowanie — 5 + (−3) = 5 − 3 = 2
- Odejmowanie liczby ujemnej
- to dodawanie — 5 − (−3) = 5 + 3 = 8
- Dwa minusy obok siebie
- dają plus
- Mnożenie: takie same znaki
- wynik dodatni — (−4) × (−3) = 12
- Mnożenie: różne znaki
- wynik ujemny — (−4) × 3 = −12
- Dzielenie liczb całkowitych
- ta sama reguła znaków co w mnożeniu
- Liczba przeciwna
- ta sama odległość od zera, przeciwny znak
- Suma liczb przeciwnych
- zawsze zero — 7 + (−7) = 0
- Oś liczbowa jako pomoc
- dodawanie idzie w prawo, odejmowanie w lewo
- Mnożenie przez zero
- zawsze daje 0, niezależnie od znaku
- Wartość bezwzględna
- Odległość liczby od zera, zawsze nieujemna: |−8| = 8, |3| = 3.
- Potęga liczby ujemnej
- Parzysty wykładnik daje wynik dodatni, nieparzysty ujemny: (−2)³ = −8, ale (−2)⁴ = 16.
Sprawdź się
1. Ile wynosi (−7) + 4?
- −3
- 3
- −11
- 11
Pokaż odpowiedź
A. −3 — Od −7 idziemy 4 kroki w prawo.
2. Ile wynosi (−24) ÷ (−6)?
- 4
- −4
- 18
- −18
Pokaż odpowiedź
A. 4 — Takie same znaki — wynik dodatni.
3. Ile wynosi (−2)³?
- 8
- −8
- −6
- 6
Pokaż odpowiedź
B. −8 — Nieparzysta liczba minusów daje minus.
4. Ile wynosi (−4) · (−5) · (−2)?
- 40
- −11
- 11
- −40
Pokaż odpowiedź
D. −40 — Trzy minusy dają minus: 40 ze znakiem ujemnym.
5. Jaki znak ma iloczyn pięciu liczb ujemnych?
- dodatni
- ujemny
- zerowy
- zależy od wartości
Pokaż odpowiedź
B. ujemny — Nieparzysta liczba minusów daje minus.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami