Wyrażenia algebraiczne
Matematyka, klasa 6 · Litera zamiast liczby, wartość wyrażenia, redukcja wyrazów podobnych
Lekcja
Litera w matematyce to schowek na liczbę, której jeszcze nie znamy albo która się zmienia. Zamiast pisać osobno „za 3 bułki zapłacę 3 × 2 zł, za 5 bułek 5 × 2 zł", piszemy raz: 2n — i to załatwia wszystkie przypadki naraz.
🔑 Zapamiętaj: Przed literą nie stawiamy znaku mnożenia: 2n, a nie 2 × n. Samo n znaczy 1n, a nie „nic".
Obliczanie wartości wyrażenia
Podstawiasz liczbę w miejsce litery i liczysz zwyczajnie, pilnując kolejności działań. Podstawiając liczbę ujemną, zawsze bierz ją w nawias.
✏️ Oblicz wartość 3a + 5 dla a = 4 oraz a = −2
- Podstaw a = 4.3 · 4 + 5 = 12 + 5 = 17
- Podstaw a = −2, w nawiasie.3 · (−2) + 5 = −6 + 5
- Dokończ obliczenie.= −1
Wyrazy podobne — co wolno dodać
Dodawać można tylko to, co jest tego samego rodzaju. 3 jabłka i 2 jabłka to 5 jabłek, ale 3 jabłka i 2 gruszki zostają osobno. Z literami działa to identycznie.
⚠️ Uwaga: Nie skracaj 3a + 4b do 7ab. To tak, jakby z trzech jabłek i czterech gruszek zrobić siedem jabłkogruszek. Zostają osobno.
Opuszczanie nawiasów
- a + a + a = 3a, ale a · a · a = a³ — dodawanie i mnożenie dają co innego
- Współczynnik to liczba przed literą: w wyrazie −7x współczynnikiem jest −7
- Wyrażenia 2(a + 3) i 2a + 6 to to samo — nawias mnożymy przez każdy składnik
💡 Wskazówka: Redukując wyrazy podobne, podkreślaj je różnymi kolorami albo kształtami. Błędy biorą się prawie zawsze z przeoczenia znaku minus stojącego przed wyrazem.
Pojęcia
- Wyrażenie algebraiczne
- zapis z literami i działaniami, np. 2n + 5
- Zmienna
- litera oznaczająca liczbę, która może się zmieniać
- Wartość wyrażenia
- wynik po wstawieniu konkretnej liczby za literę
- Współczynnik
- liczba stojąca przy literze — w 5a to 5
- Wyrazy podobne
- mają tę samą literę — 3a i 7a
- Redukcja wyrazów podobnych
- dodajemy współczynniki — 3a + 7a = 10a
- Zapis mnożenia
- znak razy pomijamy — 3 × a piszemy 3a
- Nawias z plusem
- opuszczamy bez zmian — a + (b − c) = a + b − c
- Nawias z minusem
- zmieniamy znaki w środku — a − (b − c) = a − b + c
- Suma i różnica
- suma liczb x i y to x + y, różnica to x − y
- Liczba o 5 większa od n
- n + 5
- Liczba 3 razy większa od n
- 3n
Sprawdź się
1. Ile wynosi 3a + 5a?
- 8a
- 15a
- 8a²
- 8
Pokaż odpowiedź
A. 8a — Dodajemy współczynniki.
2. Zredukuj: 5a + 3b − 2a + b
- 3a + 4b
- 7a + 4b
- 3a + 2b
- 8ab
Pokaż odpowiedź
A. 3a + 4b — 5a − 2a = 3a, a 3b + b = 4b.
3. Ile wynosi 3(x + 4)?
- 3x + 4
- 3x + 12
- x + 12
- 3x + 7
Pokaż odpowiedź
B. 3x + 12 — Mnożymy każdy wyraz w nawiasie.
4. Zredukuj wyrażenie 7x − 2y − 3x + 5y.
- 4x − 3y
- 10x + 3y
- 4x + 3y
- 4xy
Pokaż odpowiedź
C. 4x + 3y — Osobno x-y i osobno y-i.
5. Ile wynosi 5 − 2(x − 1)?
- 3 − 2x
- 7 − 2x
- 7 + 2x
- 3 + 2x
Pokaż odpowiedź
B. 7 − 2x — 5 − 2x + 2 = 7 − 2x.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami