Potęgi

Matematyka, klasa 7 · Potęga jako skrócone mnożenie i kolejność działań

Lekcja

Potęga to krótki zapis mnożenia tej samej liczby przez siebie. Podstawa to liczba mnożona, a wykładnik mówi, ile razy.

34 = 3 · 3 · 3 · 3 = 81
Podstawa 3, wykładnik 4
bok = 33² = 93 · 3, nie 3 · 2
3² to kwadrat o boku 3 — ma 9 pól.

⚠️ Uwaga: Uważaj: 2³ to 2·2·2 = 8, a nie 2·3 = 6. Potęga to mnożenie, nie zwykłe działanie.

Potęgi dziesiątki — najważniejszy przypadek

Potęgi liczby 10 warto znać od ręki, bo cały nasz system zapisu liczb na nich stoi. Reguła jest prosta: wykładnik mówi, ile zer stoi po jedynce. Dlatego 10⁶ to milion, a 10⁹ to miliard. Z tego samego powodu przesunięcie przecinka o jedno miejsce w prawo oznacza mnożenie przez 10.

POTĘGI DZIESIĄTKI10¹10dziesięć • 1 zero10²100sto • 2 zera10³1 000tysiąc • 3 zera10⁶1 000 000milion • 6 zerwykładnik = liczba zer po jedynce10⁵ to 1 i pięć zer, czyli 100 000
Wykładnik przy dziesiątce to liczba zer po jedynce.

Kolejność działań

Najpierw obliczamy nawiasy, potem potęgi, następnie mnożenie i dzielenie, a na końcu dodawanie i odejmowanie. Potęga jest silniejsza od mnożenia, ale słabsza od nawiasu.

✏️ Oblicz 2 + 3 × 2².

  1. Najpierw potęga.
    2² = 4
  2. Potem mnożenie.
    3 × 4 = 12
  3. Na końcu dodawanie.
    2 + 12 = 14

✏️ Porównaj (2 + 3)² i 2² + 3².

  1. Z nawiasem.
    (2+3)² = 5² = 25
  2. Bez nawiasu.
    2² + 3² = 4 + 9 = 13
WYKLADNIK PARZYSTY — PLUS(-2) do 2 = (-2)(-2) = 4(-2) do 4 = 16minusy lacza sie w pary i znikajaWYKLADNIK NIEPARZYSTY — MINUS(-2) do 3 = (-2)(-2)(-2) = -8(-2) do 5 = -32jeden minus zostaje bez paryUWAGA: (-3) do 2 = 9, ale -3 do 2 = -9Nawias decyduje: bez nawiasu potegujemy tylko trojke, minus zostaje z przodu
Potęga liczby ujemnej — decyduje parzystość wykładnika.

⚠️ Uwaga: Potęgowania nie da się rozdzielić na dodawanie: (a + b)² to NIE jest a² + b². Przykład wyżej pokazuje różnicę: 25 kontra 13.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami

Pojęcia

Potęga
Skrócony zapis mnożenia tych samych czynników: 2⁵ = 2·2·2·2·2 = 32.
Podstawa potęgi
Liczba, którą mnożymy przez siebie. W zapisie 2⁵ podstawą jest 2.
Wykładnik potęgi
Mówi, ile razy mnożymy podstawę. W zapisie 2⁵ wykładnikiem jest 5.
Mnożenie potęg o tej samej podstawie
Dodajesz wykładniki: 2³ · 2⁴ = 2⁷.
Dzielenie potęg o tej samej podstawie
Odejmujesz wykładniki: 3⁵ ÷ 3² = 3³.
Potęga potęgi
Mnożysz wykładniki: (2³)² = 2⁶.
Wykładnik zero
Każda liczba różna od zera podniesiona do potęgi 0 daje 1: 7⁰ = 1.
Potęgi dziesiątki
10ⁿ to jedynka i n zer: 10³ = 1000, a 10⁶ = milion.
Kolejność działań z potęgami
Najpierw nawiasy, potem potęgi, dalej mnożenie i dzielenie, na końcu dodawanie i odejmowanie.
Nawias przy potędze
(−3)² = 9, ale −3² = −9. Nawias decyduje, co jest podstawą.
Kwadrat i sześcian
Druga potęga to kwadrat liczby, trzecia to sześcian.
Potęga iloczynu
(a · b)ⁿ = aⁿ · bⁿ. Dlatego (2 · 5)³ = 2³ · 5³ = 8 · 125 = 1000.

Sprawdź się

1. Ile wynosi 2⁵?

  1. 10
  2. 16
  3. 25
  4. 32
Pokaż odpowiedź

D. 32 — 2·2·2·2·2 = 32.

2. Ile wynosi 7⁰?

  1. 0
  2. 7
  3. 1
  4. 7⁷
Pokaż odpowiedź

C. 1 — Każda liczba różna od zera do potęgi zerowej daje 1.

3. Ile wynosi 5³?

  1. 15
  2. 125
  3. 25
  4. 8
Pokaż odpowiedź

B. 125 — 5 · 5 · 5 = 125.

4. Ile wynosi 0⁵?

  1. 1
  2. 5
  3. 50
  4. 0
Pokaż odpowiedź

D. 0 — Zero pomnożone przez siebie to zero.

5. Ile wynosi 3² · 3³ ÷ 3⁴?

  1. 9
  2. 3⁹
  3. 1
  4. 3
Pokaż odpowiedź

D. 3 — Wykładniki: 2 + 3 − 4 = 1.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami