Potęgi
Matematyka, klasa 7 · Potęga jako skrócone mnożenie i kolejność działań
Lekcja
Potęga to krótki zapis mnożenia tej samej liczby przez siebie. Podstawa to liczba mnożona, a wykładnik mówi, ile razy.
- druga potęga = „do kwadratu": 6² = 36
- trzecia potęga = „do sześcianu": 2³ = 8
- liczba do potęgi 1 to ona sama: 5¹ = 5
- każda liczba (poza zerem) do potęgi 0 daje 1
⚠️ Uwaga: Uważaj: 2³ to 2·2·2 = 8, a nie 2·3 = 6. Potęga to mnożenie, nie zwykłe działanie.
Potęgi dziesiątki — najważniejszy przypadek
Potęgi liczby 10 warto znać od ręki, bo cały nasz system zapisu liczb na nich stoi. Reguła jest prosta: wykładnik mówi, ile zer stoi po jedynce. Dlatego 10⁶ to milion, a 10⁹ to miliard. Z tego samego powodu przesunięcie przecinka o jedno miejsce w prawo oznacza mnożenie przez 10.
Kolejność działań
Najpierw obliczamy nawiasy, potem potęgi, następnie mnożenie i dzielenie, a na końcu dodawanie i odejmowanie. Potęga jest silniejsza od mnożenia, ale słabsza od nawiasu.
✏️ Oblicz 2 + 3 × 2².
- Najpierw potęga.2² = 4
- Potem mnożenie.3 × 4 = 12
- Na końcu dodawanie.2 + 12 = 14
✏️ Porównaj (2 + 3)² i 2² + 3².
- Z nawiasem.(2+3)² = 5² = 25
- Bez nawiasu.2² + 3² = 4 + 9 = 13
⚠️ Uwaga: Potęgowania nie da się rozdzielić na dodawanie: (a + b)² to NIE jest a² + b². Przykład wyżej pokazuje różnicę: 25 kontra 13.
Pojęcia
- Potęga
- Skrócony zapis mnożenia tych samych czynników: 2⁵ = 2·2·2·2·2 = 32.
- Podstawa potęgi
- Liczba, którą mnożymy przez siebie. W zapisie 2⁵ podstawą jest 2.
- Wykładnik potęgi
- Mówi, ile razy mnożymy podstawę. W zapisie 2⁵ wykładnikiem jest 5.
- Mnożenie potęg o tej samej podstawie
- Dodajesz wykładniki: 2³ · 2⁴ = 2⁷.
- Dzielenie potęg o tej samej podstawie
- Odejmujesz wykładniki: 3⁵ ÷ 3² = 3³.
- Potęga potęgi
- Mnożysz wykładniki: (2³)² = 2⁶.
- Wykładnik zero
- Każda liczba różna od zera podniesiona do potęgi 0 daje 1: 7⁰ = 1.
- Potęgi dziesiątki
- 10ⁿ to jedynka i n zer: 10³ = 1000, a 10⁶ = milion.
- Kolejność działań z potęgami
- Najpierw nawiasy, potem potęgi, dalej mnożenie i dzielenie, na końcu dodawanie i odejmowanie.
- Nawias przy potędze
- (−3)² = 9, ale −3² = −9. Nawias decyduje, co jest podstawą.
- Kwadrat i sześcian
- Druga potęga to kwadrat liczby, trzecia to sześcian.
- Potęga iloczynu
- (a · b)ⁿ = aⁿ · bⁿ. Dlatego (2 · 5)³ = 2³ · 5³ = 8 · 125 = 1000.
Sprawdź się
1. Ile wynosi 2⁵?
- 10
- 16
- 25
- 32
Pokaż odpowiedź
D. 32 — 2·2·2·2·2 = 32.
2. Ile wynosi 7⁰?
- 0
- 7
- 1
- 7⁷
Pokaż odpowiedź
C. 1 — Każda liczba różna od zera do potęgi zerowej daje 1.
3. Ile wynosi 5³?
- 15
- 125
- 25
- 8
Pokaż odpowiedź
B. 125 — 5 · 5 · 5 = 125.
4. Ile wynosi 0⁵?
- 1
- 5
- 50
- 0
Pokaż odpowiedź
D. 0 — Zero pomnożone przez siebie to zero.
5. Ile wynosi 3² · 3³ ÷ 3⁴?
- 9
- 3⁹
- 1
- 3
Pokaż odpowiedź
D. 3 — Wykładniki: 2 + 3 − 4 = 1.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami