Wyrażenia algebraiczne

Matematyka, klasa 7 · Litery w matematyce i wartość wyrażenia

Lekcja

Wyrażenie algebraiczne to zapis, w którym oprócz liczb są litery. Litera zastępuje liczbę, której nie znamy lub która może się zmieniać.

Litera to nie żaden magiczny znak — to pudełko na liczbę. Kiedy piszemy 3a, mamy na myśli trzy takie same pudełka. Jeśli w pudełku siedzi 5, to 3a znaczy 15. Jeśli siedzi 2 — to 6. Dlatego jedno krótkie wyrażenie opisuje od razu wszystkie możliwe przypadki.

2a + 3,   5x − 1,   3(y + 2)
Przykłady wyrażeń
3a = trzy takie same pudełkaa+a+a=3aWstawiamy różne liczby do 2a + 3a = 12 · 1 + 3= 5a = 42 · 4 + 3= 11jedno wyrażenie, dowolnie wiele wyników
Litera to pudełko na liczbę — jedno wyrażenie opisuje wiele sytuacji.
aab= 2a + ba i b to różne wyrazy — nie dodajemy ich
a + a + b to 2a + b — skracamy tylko to samo.

Wartość wyrażenia

Aby obliczyć wartość wyrażenia, w miejsce litery wstawiamy liczbę i wykonujemy działania. Pamiętaj o kolejności działań — najpierw nawiasy i potęgi, potem mnożenie, na końcu dodawanie.

✏️ Oblicz 2a + 3 dla a = 5.

  1. Wstawiamy 5 za a.
    2 · 5 + 3
  2. Liczymy.
    10 + 3 = 13

Wyrazy podobne

Wyrazy z tą samą literą można do siebie dodać lub odjąć. Działa to tak jak z owocami: 4 jabłka plus 2 jabłka to 6 jabłek, ale 3 jabłka plus 5 gruszek zostaje 3 jabłkami i 5 gruszkami.

4x + 2x = 6x
Redukcja wyrazów podobnych
3(x + 2) = 3x + 6x2x2x23 razytrzy razy x= 3xtrzy razy 2= 6Mnoznik trafia do KAZDEGO skladnika w nawiasieMinus przed nawiasem zmienia znaki wszystkich wyrazow: -(x - 4) = -x + 4
Mnożenie nawiasu przez liczbę — rozdzielność.

Zapisywanie zadań literami

Najczęstsze zastosowanie liter to zapisanie treści zadania krótkim wzorem. Jeśli bok kwadratu ma długość a, to jego obwód to 4a, a pole to a · a. Jeśli prostokąt ma boki a i b, obwód wynosi 2a + 2b.

⚠️ Uwaga: 3x i 5 to różne rodzaje wyrazów — nie można ich połączyć w jeden.

⚠️ Uwaga: Uważaj na 2a i a². Pierwsze to a + a, drugie to a · a. Dla a = 3 daje to 6 i 9 — zupełnie inne liczby.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami

Pojęcia

Wyrażenie algebraiczne
Zapis z liczbami i literami połączonymi działaniami, np. 3a + 2b.
Zmienna
Litera, pod którą można podstawić różne liczby.
Wartość wyrażenia
Liczba otrzymana po podstawieniu za litery. Dla a = 2 wyrażenie 3a + 1 ma wartość 7.
Jednomian
Iloczyn liczby i liter, np. 5xy. Nie ma w nim dodawania ani odejmowania.
Współczynnik
Liczba stojąca przy literze. W wyrażeniu 7x współczynnik wynosi 7.
Wyrazy podobne
Mają te same litery w tych samych potęgach, np. 3a i 5a. Można je dodać i wyjdzie 8a.
Redukcja wyrazów podobnych
Dodajesz same współczynniki: 4x + 3x − 2x = 5x.
Opuszczanie nawiasu z plusem
Znaki w środku zostają bez zmian: a + (b − c) = a + b − c.
Opuszczanie nawiasu z minusem
Wszystkie znaki w środku się zmieniają: a − (b − c) = a − b + c.
Mnożenie sumy przez liczbę
Mnożysz każdy składnik osobno: 3(x + 4) = 3x + 12.
Zapis słowny na algebraiczny
„Liczba o 5 większa od x” to x + 5, a „trzy razy większa” to 3x.
Suma algebraiczna
Wyrażenie złożone z jednomianów połączonych plusem lub minusem, np. 3x − 2y + 7.

Sprawdź się

1. Oblicz wartość wyrażenia 3a + 1 dla a = 2.

  1. 5
  2. 6
  3. 7
  4. 31
Pokaż odpowiedź

C. 7 — 3 · 2 = 6, plus 1 daje 7.

2. Ile wynosi współczynnik w wyrażeniu 7x?

  1. x
  2. 1
  3. 7x
  4. 7
Pokaż odpowiedź

D. 7 — Współczynnik to liczba stojąca przy literze.

3. Jak zapisać obwód kwadratu o boku a?

  1. 4a
  2. a²
  3. 2a
  4. a + 4
Pokaż odpowiedź

A. 4a — Cztery równe boki, więc 4a.

4. Oblicz wartość wyrażenia 2x − 5 dla x = −3.

  1. 1
  2. −1
  3. 11
  4. −11
Pokaż odpowiedź

D. −11 — −6 − 5 = −11.

5. Jak zapisać „trzykrotność liczby y pomniejszoną o 4”?

  1. 3 − 4y
  2. 3y − 4
  3. y − 12
  4. 3(y − 4)
Pokaż odpowiedź

B. 3y − 4 — Najpierw mnożymy, potem odejmujemy.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami