Pola figur
Matematyka, klasa 8 · Pole trójkąta, trapezu i równoległoboku
Lekcja
Pole figury to miara powierzchni, którą figura zajmuje. Podajemy je w jednostkach kwadratowych, np. cm². Każda figura ma swój wzór na pole.
Wzorów nie trzeba wkuwać — wszystkie trzy da się wyprowadzić z pola prostokąta, które jest po prostu liczbą kratek: a razy b. Reszta to sprytne przestawianie kawałków.
Pole równoległoboku
Odetnij od równoległoboku trójkąt z jednej strony i doklej go z drugiej. Powstaje prostokąt o tej samej podstawie a i tej samej wysokości h. Nic nie ubyło ani nie przybyło, więc pole musi być takie samo.
Pole trójkąta
Weź dwa identyczne trójkąty i obróć jeden z nich o pół obrotu. Razem tworzą równoległobok o podstawie a i wysokości h. Jeden trójkąt to dokładnie połowa tego równoległoboku — stąd dzielenie przez 2.
Pole trapezu
Ten sam trik: dwa jednakowe trapezy sklejone bokiem dają równoległobok o podstawie a + b. Dzielimy przez 2, bo trapez to połowa tej figury.
✏️ Trójkąt ma podstawę 8 cm i wysokość 5 cm. Oblicz pole.
- Wstawiamy do wzoru.P = (8 · 5) : 2
- Obliczamy.P = 40 : 2 = 20 cm²
✏️ Trapez ma podstawy 10 cm i 6 cm oraz wysokość 4 cm.
- Dodajemy podstawy.10 + 6 = 16
- Mnożymy przez wysokość i dzielimy przez 2.P = (16 · 4) : 2 = 32 cm²
⚠️ Uwaga: Wysokość musi być PROSTOPADŁA do podstawy — to nie to samo co bok skośny. W zadaniach często podaje się oba, żeby sprawdzić, czy weźmiesz właściwą liczbę.
🔑 Zapamiętaj: Trójkąt i trapez mają we wzorze dzielenie przez 2, równoległobok nie. To najczęstsze miejsce, w którym gubi się punkty.
Pojęcia
- Pole trójkąta
- P = (a · h) ÷ 2, gdzie h to wysokość opuszczona na bok a.
- Wysokość trójkąta
- Odcinek prostopadły od wierzchołka do przeciwległego boku lub jego przedłużenia.
- Pole równoległoboku
- P = a · h. Mnożysz bok przez wysokość opuszczoną na ten bok.
- Pole rombu
- P = (e · f) ÷ 2, czyli połowa iloczynu przekątnych.
- Pole trapezu
- P = ((a + b) · h) ÷ 2, gdzie a i b to podstawy.
- Pole trójkąta prostokątnego
- Przyprostokątne są jednocześnie bokiem i wysokością: P = (a · b) ÷ 2.
- Pole trójkąta równobocznego
- P = (a²√3) ÷ 4. Wynika z wysokości h = (a√3) ÷ 2.
- Figura złożona
- Dzielisz ją na proste figury, liczysz pola części i dodajesz lub odejmujesz.
- Jednostki pola
- 1 m² = 10 000 cm², 1 ar = 100 m², 1 ha = 10 000 m², 1 km² = 100 ha.
- Szukanie wysokości
- Z pola wyznaczasz brakującą wysokość: h = 2P ÷ a.
- Pole kwadratu
- P = a². Kwadrat o boku 7 cm ma pole 49 cm². Znając pole, bok liczymy pierwiastkiem.
- Pole prostokąta
- P = a · b. Znając pole i jeden bok, drugi liczymy dzieleniem: 48 : 6 = 8 cm.
Sprawdź się
1. Trójkąt ma podstawę 12 cm i wysokość 5 cm. Jakie ma pole?
- 60 cm²
- 17 cm²
- 34 cm²
- 30 cm²
Pokaż odpowiedź
D. 30 cm² — (12 · 5) ÷ 2 = 30 cm².
2. Pole trójkąta wynosi 24 cm², a podstawa 8 cm. Ile wynosi wysokość?
- 3 cm
- 6 cm
- 12 cm
- 4 cm
Pokaż odpowiedź
B. 6 cm — h = 2 · 24 ÷ 8 = 6 cm.
3. Jakie pole ma kwadrat o boku 7 cm?
- 14 cm²
- 28 cm²
- 49 cm²
- 21 cm²
Pokaż odpowiedź
C. 49 cm² — P = a².
4. Kwadrat ma pole 81 cm². Ile ma bok?
- 81 cm
- 40,5 cm
- 18 cm
- 9 cm
Pokaż odpowiedź
D. 9 cm — Pierwiastek z pola.
5. Jakie pole ma trójkąt równoboczny o boku 6 cm?
- 18 cm²
- 9√3 cm²
- 36√3 cm²
- 6√3 cm²
Pokaż odpowiedź
B. 9√3 cm² — P = a²√3 : 4.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami