Pola figur

Matematyka, klasa 8 · Pole trójkąta, trapezu i równoległoboku

Lekcja

Pole figury to miara powierzchni, którą figura zajmuje. Podajemy je w jednostkach kwadratowych, np. cm². Każda figura ma swój wzór na pole.

Wzorów nie trzeba wkuwać — wszystkie trzy da się wyprowadzić z pola prostokąta, które jest po prostu liczbą kratek: a razy b. Reszta to sprytne przestawianie kawałków.

ahostrokatnyh wewnatrzahprostokatnyh to bokahrozwartokatnyh poza trojkatemWysokosc jest zawsze prostopadla do podstawy — ale nie zawsze lezy w srodku.
Wysokość trójkąta jest prostopadła do podstawy.

Pole równoległoboku

Odetnij od równoległoboku trójkąt z jednej strony i doklej go z drugiej. Powstaje prostokąt o tej samej podstawie a i tej samej wysokości h. Nic nie ubyło ani nie przybyło, więc pole musi być takie samo.

P = a · h
a — podstawa, h — wysokość

Pole trójkąta

Weź dwa identyczne trójkąty i obróć jeden z nich o pół obrotu. Razem tworzą równoległobok o podstawie a i wysokości h. Jeden trójkąt to dokładnie połowa tego równoległoboku — stąd dzielenie przez 2.

P = a · h⁄2
a — podstawa, h — wysokość prostopadła do niej

Pole trapezu

Ten sam trik: dwa jednakowe trapezy sklejone bokiem dają równoległobok o podstawie a + b. Dzielimy przez 2, bo trapez to połowa tej figury.

P = (a + b) · h⁄2
a, b — podstawy równoległe, h — wysokość
RÓWNOLEGŁOBOK — przesuwamy trójkąt→aP = a · hjak prostokątTRÓJKĄT — dwa dają równoległobok12a→P = a · h : 2połowa równoległobokuTRAPEZ — dwa dają podstawę a + bab→P = (a+b) · h : 2połowa równoległoboku
Wszystkie trzy wzory wynikają z pola prostokąta.
1 m = 100 cm1 m2 = 10 000 cm2bo 100 x 1001 dm2 = 100 cm21 ar = 100 m2 (kwadrat 10 x 10 m)1 ha = 100 arow = 10 000 m21 km2 = 100 ha = 1 000 000 m2Blad klasyczny: 1 m2 to NIE 100 cm2Przy polu przelicznik podnosimy do kwadratu, przy dlugosci nie
Zamiana jednostek pola — mnożymy przez kwadrat przelicznika.

✏️ Trójkąt ma podstawę 8 cm i wysokość 5 cm. Oblicz pole.

  1. Wstawiamy do wzoru.
    P = (8 · 5) : 2
  2. Obliczamy.
    P = 40 : 2 = 20 cm²

✏️ Trapez ma podstawy 10 cm i 6 cm oraz wysokość 4 cm.

  1. Dodajemy podstawy.
    10 + 6 = 16
  2. Mnożymy przez wysokość i dzielimy przez 2.
    P = (16 · 4) : 2 = 32 cm²

⚠️ Uwaga: Wysokość musi być PROSTOPADŁA do podstawy — to nie to samo co bok skośny. W zadaniach często podaje się oba, żeby sprawdzić, czy weźmiesz właściwą liczbę.

🔑 Zapamiętaj: Trójkąt i trapez mają we wzorze dzielenie przez 2, równoległobok nie. To najczęstsze miejsce, w którym gubi się punkty.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami

Pojęcia

Pole trójkąta
P = (a · h) ÷ 2, gdzie h to wysokość opuszczona na bok a.
Wysokość trójkąta
Odcinek prostopadły od wierzchołka do przeciwległego boku lub jego przedłużenia.
Pole równoległoboku
P = a · h. Mnożysz bok przez wysokość opuszczoną na ten bok.
Pole rombu
P = (e · f) ÷ 2, czyli połowa iloczynu przekątnych.
Pole trapezu
P = ((a + b) · h) ÷ 2, gdzie a i b to podstawy.
Pole trójkąta prostokątnego
Przyprostokątne są jednocześnie bokiem i wysokością: P = (a · b) ÷ 2.
Pole trójkąta równobocznego
P = (a²√3) ÷ 4. Wynika z wysokości h = (a√3) ÷ 2.
Figura złożona
Dzielisz ją na proste figury, liczysz pola części i dodajesz lub odejmujesz.
Jednostki pola
1 m² = 10 000 cm², 1 ar = 100 m², 1 ha = 10 000 m², 1 km² = 100 ha.
Szukanie wysokości
Z pola wyznaczasz brakującą wysokość: h = 2P ÷ a.
Pole kwadratu
P = a². Kwadrat o boku 7 cm ma pole 49 cm². Znając pole, bok liczymy pierwiastkiem.
Pole prostokąta
P = a · b. Znając pole i jeden bok, drugi liczymy dzieleniem: 48 : 6 = 8 cm.

Sprawdź się

1. Trójkąt ma podstawę 12 cm i wysokość 5 cm. Jakie ma pole?

  1. 60 cm²
  2. 17 cm²
  3. 34 cm²
  4. 30 cm²
Pokaż odpowiedź

D. 30 cm² — (12 · 5) ÷ 2 = 30 cm².

2. Pole trójkąta wynosi 24 cm², a podstawa 8 cm. Ile wynosi wysokość?

  1. 3 cm
  2. 6 cm
  3. 12 cm
  4. 4 cm
Pokaż odpowiedź

B. 6 cm — h = 2 · 24 ÷ 8 = 6 cm.

3. Jakie pole ma kwadrat o boku 7 cm?

  1. 14 cm²
  2. 28 cm²
  3. 49 cm²
  4. 21 cm²
Pokaż odpowiedź

C. 49 cm² — P = a².

4. Kwadrat ma pole 81 cm². Ile ma bok?

  1. 81 cm
  2. 40,5 cm
  3. 18 cm
  4. 9 cm
Pokaż odpowiedź

D. 9 cm — Pierwiastek z pola.

5. Jakie pole ma trójkąt równoboczny o boku 6 cm?

  1. 18 cm²
  2. 9√3 cm²
  3. 36√3 cm²
  4. 6√3 cm²
Pokaż odpowiedź

B. 9√3 cm² — P = a²√3 : 4.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami