Twierdzenie Talesa

Matematyka, klasa 8 · Odcinki proporcjonalne przy prostych równoległych

Lekcja

Twierdzenie Talesa mówi o odcinkach powstałych, gdy ramiona kąta przetniemy prostymi równoległymi. Powstałe odcinki są do siebie proporcjonalne.

abcd
Proste równoległe przecinają ramiona kąta — odcinki są proporcjonalne.
ab = cd
Odcinki proporcjonalne

Jak z tego korzystać

Jeśli znamy trzy z czterech odcinków, czwarty obliczamy z proporcji — mnożąc na krzyż.

✏️ a = 4, b = 6, c = 6. Oblicz d.

  1. Zapisujemy proporcję.
    4/6 = 6/d
  2. Mnożymy na krzyż i wyliczamy d.
    d = 6 · 6 : 4 = 9
h = ?cien 12 m1,5 m2 mh : 12= 1,5 : 2h = 9 mTen sam kat promieni slonca daje figury podobne — boki sa proporcjonalne
Cień i drzewo — Tales w praktyce.

Najważniejsze: skąd mierzyć

Cała trudność zadań z Talesa to pilnowanie, co z czym porównujesz. Odcinki liczone OD WIERZCHOŁKA kąta porównujemy tylko z odcinkami liczonymi od wierzchołka. Odcinki MIĘDZY prostymi porównujemy tylko z odcinkami między prostymi. Pomieszanie tych dwóch sposobów to najczęstsza pomyłka.

WklabcdDOBRZE — od wierzchołkaa : c = (a+b) : (c+d)DOBRZE — między prostymia : b = c : dŹLE — pomieszanea : b = c : (c+d)Zawsze porównuj odcinki liczone w ten sam sposób.
Dwa poprawne sposoby zapisu proporcji — i jeden błędny.

🔑 Zapamiętaj: Twierdzenie Talesa działa tylko wtedy, gdy proste przecinające ramiona kąta są równoległe.

💡 Wskazówka: Zanim policzysz, zaznacz na rysunku kolorami odcinki, które do siebie pasują. Proporcja sama się wtedy zapisze.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami

Pojęcia

Twierdzenie Talesa
Proste równoległe przecinające ramiona kąta dzielą je na odcinki proporcjonalne.
Odcinki proporcjonalne
Mają równe stosunki długości: a/b = c/d.
Proporcja
Równość dwóch ilorazów. Rozwiązujesz ją mnożąc na krzyż.
Mnożenie na krzyż
Z a/b = c/d wynika a · d = b · c.
Warunek konieczny
Proste przecinające ramiona kąta muszą być równoległe, inaczej twierdzenie nie działa.
Twierdzenie odwrotne
Jeśli odcinki są proporcjonalne, to proste są równoległe. Tak sprawdzasz równoległość.
Zastosowanie praktyczne
Pomiar wysokości drzewa z długości cienia — cień i wysokość tworzą proporcję.
Figury podobne
Mają równe kąty i proporcjonalne boki. Tales prowadzi wprost do podobieństwa trójkątów.
Skala podobieństwa
Iloraz odpowiadających sobie boków. Przy skali k pola rosną k razy k.
Kolejność w proporcji
Zawsze porównuj odpowiadające sobie odcinki, licząc od wierzchołka kąta.
Rysunek do twierdzenia
Dwie proste przecinamy pękiem prostych równoległych. Odcinki wycięte na jednej prostej są proporcjonalne do odcinków na drugiej.
Cechy podobieństwa trójkątów
Wystarczy jedna z trzech: trzy pary proporcjonalnych boków, dwa boki i kąt między nimi, albo dwa równe kąty.

Sprawdź się

1. Co mówi twierdzenie Talesa?

  1. każdy trójkąt ma trzy kąty
  2. proste równoległe dzielą ramiona kąta na odcinki proporcjonalne
  3. suma kwadratów przyprostokątnych równa się kwadratowi przeciwprostokątnej
  4. kąty wierzchołkowe są równe
Pokaż odpowiedź

B. proste równoległe dzielą ramiona kąta na odcinki proporcjonalne — To podstawowa treść twierdzenia.

2. Z proporcji a/b = c/d wynika:

  1. a + d = b + c
  2. a · c = b · d
  3. a · d = b · c
  4. a − b = c − d
Pokaż odpowiedź

C. a · d = b · c — Mnożenie na krzyż.

3. Skala podobieństwa wynosi 4. Ile razy większy jest obwód większej figury?

  1. 16 razy
  2. 4 razy
  3. 8 razy
  4. 2 razy
Pokaż odpowiedź

B. 4 razy — Obwody są w stosunku skali.

4. Co wystarczy, żeby dwa trójkąty były podobne?

  1. równe pola
  2. dwa równe kąty
  3. jeden wspólny bok
  4. równe obwody
Pokaż odpowiedź

B. dwa równe kąty — Cecha kąt-kąt.

5. Trójkąty są podobne w skali 3. Bok mniejszego ma 5 cm. Ile ma odpowiadający bok większego?

  1. 8 cm
  2. 15 cm
  3. 1,67 cm
  4. 45 cm
Pokaż odpowiedź

B. 15 cm — 5 · 3.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami