Gama C-dur i klawiatura

Muzyka, klasa 4 · Notacja

Najważniejsze w skrócie

Na klawiaturze fortepianu klawisze białe i czarne układają się w powtarzalny wzór: dwa czarne, przerwa, trzy czarne. Dzięki temu zawsze można odnaleźć dźwięk c — leży na lewo od dwóch czarnych klawiszy.

Gama C-dur to siedem dźwięków zagranych po kolei na białych klawiszach: c, d, e, f, g, a, h — i znów c. To najprostsza gama, bo nie ma w niej żadnych znaków chromatycznych.

W polskim systemie siódmy dźwięk gamy nazywamy h, a nie b. Litera b oznacza u nas dźwięk obniżony o pół tonu (h obniżone). W krajach anglojęzycznych używa się litery B na oznaczenie naszego h.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Klawiatura pianina
Klawiatura pianina — białe klawisze to gama C-dur (Autor: Steinway & Sons, 10 Rondenbarg, Hamburg D-22525, Germany, eu.steinway.com . Stei, CC BY-SA 3.0, źródło)

Ważne daty

Ważne postacie

Pojęcia

Wymień dźwięki gamy C-dur.
c, d, e, f, g, a, h i znów c.
Jak odnaleźć dźwięk c na klawiaturze?
To biały klawisz na lewo od grupy dwóch czarnych.
Na jakich klawiszach grana jest gama C-dur?
Wyłącznie na białych.
Jak nazywa się siódmy dźwięk gamy C-dur w Polsce?
h.
Co robi krzyżyk?
Podwyższa dźwięk o pół tonu.
Co robi bemol?
Obniża dźwięk o pół tonu.
Co to oktawa?
Odległość między dźwiękiem i jego powtórzeniem, np. c–c.
Jak układają się czarne klawisze?
W grupy po dwa i po trzy.
Ile różnych dźwięków liczy gama C-dur?
Siedem: c d e f g a h.
Co to półton?
Najmniejsza odległość między dźwiękami — dwa sąsiednie klawisze.
Ile krzyżyków i bemoli ma gama C-dur?
Ani jednego — gra się ją na samych białych klawiszach.
Do czego służą czarne klawisze?
Do grania dźwięków z krzyżykami i bemolami.

Sprawdź się

1. Gamę C-dur gramy na klawiszach…

  1. Tylko czarnych
  2. Tylko białych
  3. Naprzemiennie
  4. Dowolnych
Pokaż odpowiedź

B. Tylko białych — C-dur nie ma krzyżyków ani bemoli.

2. Dźwięk c znajdziemy…

  1. Na prawo od trzech czarnych
  2. Na lewo od dwóch czarnych
  3. Pośrodku klawiatury
  4. Na czarnym klawiszu
Pokaż odpowiedź

B. Na lewo od dwóch czarnych — c leży zawsze przed grupą dwóch czarnych klawiszy.

3. Dźwięki gamy C-dur to…

  1. c d e f g a b
  2. c d e f g a h
  3. c d e fis g a h
  4. c des e f g a h
Pokaż odpowiedź

B. c d e f g a h — W polskim nazewnictwie siódmy dźwięk to h.

4. Czarne klawisze służą do grania…

  1. Wyłącznie akordów
  2. Dźwięków z krzyżykami i bemolami
  3. Tylko basów
  4. Dźwięków spoza skali
Pokaż odpowiedź

B. Dźwięków z krzyżykami i bemolami — Ten sam czarny klawisz może mieć dwie nazwy.

5. Tonika to:

  1. główny dźwięk tonacji
  2. najgłośniejszy dźwięk
  3. ostatnia nuta utworu
  4. nazwa pauzy
Pokaż odpowiedź

A. główny dźwięk tonacji — Tonika to pierwszy stopień tonacji i na nim utwór zwykle się kończy, dając poczucie spokoju. Z głośnością nie ma nic wspólnego.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami