Symfonia
Muzyka, klasa 6 · Wiedza o muzyce
Najważniejsze w skrócie
Symfonia to duży utwór na orkiestrę symfoniczną, zwykle w czterech częściach o różnym tempie i charakterze — to jedna z najważniejszych form muzyki klasycznej.
Klasyczny układ symfonii to: część I szybka (allegro), część II wolna, część III taneczna (menuet lub scherzo), część IV szybki finał.
Symfonię rozwinęli Haydn i Mozart w klasycyzmie, a Beethoven i kolejni romantycy powiększyli jej skład i długość — jego IX Symfonia kończy się chórem i solistami.
Ważne daty
- Część I — allegro, szybka
- Część II — wolna, liryczna
- Część III — menuet lub scherzo, taneczna
- Część IV — finał, szybki
- Beethoven IX — symfonia z chórem i solistami
Ważne postacie
- Joseph Haydn — ojciec klasycznej symfonii
- Wolfgang A. Mozart — ponad 40 symfonii
- Ludwig van Beethoven — 9 symfonii, powiększył formę
- Orkiestra symfoniczna — wykonawca symfonii
Pojęcia
- Co to symfonia?
- Duży utwór na orkiestrę symfoniczną, zwykle w czterech częściach.
- Jakie tempo ma zwykle pierwsza część symfonii?
- Szybkie (allegro).
- Jaki charakter ma trzecia część symfonii?
- Taneczny — menuet lub scherzo.
- Kto uważany jest za ojca symfonii klasycznej?
- Joseph Haydn.
- Ile symfonii napisał Beethoven?
- Dziewięć.
- Czym wyróżnia się IX Symfonia Beethovena?
- Ma w finale chór i solistów śpiewających Odę do radości.
- Co zastąpił Beethoven zamiast menueta?
- Scherzo.
- Ile symfonii napisał Mozart?
- Ponad czterdzieści.
- Co znaczy po włosku scherzo?
- Żart.
- Ile symfonii napisał Haydn?
- Ponad sto.
- Czym różnią się od siebie części symfonii?
- Tempem i charakterem.
- Jak nazywamy ostatnią część symfonii?
- Finałem.
Sprawdź się
1. Symfonia jest przeznaczona na…
- Solistę
- Chór a cappella
- Orkiestrę symfoniczną
- Kwartet smyczkowy
Pokaż odpowiedź
C. Orkiestrę symfoniczną — To forma orkiestrowa.
2. IX Symfonia Beethovena słynie z…
- Ciszy przez cały utwór
- Chóru i solistów w finale
- Braku orkiestry
- Bycia najkrótszą symfonią
Pokaż odpowiedź
B. Chóru i solistów w finale — To pierwsza symfonia z głosami wokalnymi w finale.
3. Beethoven zamiast menueta wprowadził…
- Marsz
- Scherzo
- Walca
- Poloneza
Pokaż odpowiedź
B. Scherzo — Zmienił charakter trzeciej części.
4. Symfonię wykonuje…
- Solista przy fortepianie
- Orkiestra symfoniczna z dyrygentem
- Kwartet smyczkowy
- Sam chór
Pokaż odpowiedź
B. Orkiestra symfoniczna z dyrygentem — Dyrygent spina całość.
5. Symfonia Haydna „Z uderzeniem w kocioł" zaskakuje słuchacza:
- nagłym głośnym akordem w cichym miejscu
- brakiem finału
- chórem
- bardzo długą pauzą
Pokaż odpowiedź
A. nagłym głośnym akordem w cichym miejscu — Miał obudzić drzemiącą publiczność.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami