Grafika i odbitka
Plastyka, klasa 4 · Techniki
Najważniejsze w skrócie
Grafika to dziedzina, w której obraz powstaje przez odbicie z matrycy. Matryca to płytka z wyrytym lub wyciętym rysunkiem — z jednej matrycy można zrobić wiele odbitek.
W technikach wypukłych (na przykład linoryt) farba pokrywa wypukłe części matrycy, a wgłębienia zostają białe. Dlatego to, co wycięte, zostaje na papierze jasne.
Odbitka jest zawsze odwrócona w stosunku do matrycy — jak w lustrze. Dlatego napisy na matrycy trzeba ryć od tyłu, żeby na odbitce dały się przeczytać.

Ważne daty
- Matryca — płytka z wyrytym rysunkiem
- Odbitka — obraz przeniesiony na papier
- Linoryt — technika wypukła, wycinana w linoleum
- Odwrócenie — odbitka jest lustrzana
- Nakład — wiele odbitek z jednej matrycy
Ważne postacie
- Matryca — linoleum, drewno, metal
- Odbitka — efekt na papierze
- Dłuto — narzędzie do wycinania
- Lustro — odbitka jest odwrócona
Pojęcia
- Co to matryca?
- Płytka z wyrytym lub wyciętym rysunkiem, z której odbijamy.
- Co to odbitka?
- Obraz przeniesiony z matrycy na papier.
- Co to linoryt?
- Technika graficzna wypukła, wycinana w linoleum.
- Które miejsca matrycy zostają białe?
- Te wycięte, bo nie zbierają farby.
- Dlaczego napisy ryjemy odwrotnie?
- Bo odbitka jest lustrzanym odbiciem matrycy.
- Co to nakład?
- Liczba odbitek zrobionych z jednej matrycy.
- Czym nakładamy farbę na matrycę?
- Wałkiem.
- Czym grafika różni się od malarstwa?
- Grafikę można powtórzyć — malowany obraz jest jeden.
- Dlaczego napisy na matrycy ryjemy lustrzanie?
- Bo odbitka jest lustrzanym odbiciem matrycy.
- Do jakiej grupy technik należy linoryt?
- Do technik wypukłych.
- Gdzie zostaje farba w technice wypukłej?
- Na powierzchni nieciętej, wystającej.
- Jak oznacza się odbitki w nakładzie?
- Numerem, na przykład 3/20 — trzecia z dwudziestu.
Sprawdź się
1. Matryca to…
- Gotowa odbitka
- Płytka z wyrytym rysunkiem
- Rodzaj papieru
- Pędzel graficzny
Pokaż odpowiedź
B. Płytka z wyrytym rysunkiem — Matryca jest formą do odbijania.
2. Nakład to…
- Grubość farby
- Liczba odbitek z jednej matrycy
- Rodzaj matrycy
- Nazwa narzędzia
Pokaż odpowiedź
B. Liczba odbitek z jednej matrycy — Nakład mówi, ile odbitek wykonano.
3. Napisy na matrycy ryjemy…
- Normalnie
- Odwrotnie, lustrzanie
- Bardzo małą czcionką
- Na odwrocie płytki
Pokaż odpowiedź
B. Odwrotnie, lustrzanie — Inaczej na odbitce tekst byłby nieczytelny.
4. Grafiki w obrębie nakładu zwykle się…
- Datuje co do godziny
- Numeruje
- Zmienia kolorystycznie
- Zostawia bez oznaczeń
Pokaż odpowiedź
B. Numeruje — Numer mówi, którą z kolei odbitką jest dana praca.
5. Zapis 3/20 pod odbitką oznacza:
- trzecią odbitkę z dwudziestu
- trzeci rok powstania
- wymiary pracy
- cenę
Pokaż odpowiedź
A. trzecią odbitkę z dwudziestu — Pokazuje, ile odbitek wykonano.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami