Grafika i odbitka

Plastyka, klasa 4 · Techniki

Najważniejsze w skrócie

Grafika to dziedzina, w której obraz powstaje przez odbicie z matrycy. Matryca to płytka z wyrytym lub wyciętym rysunkiem — z jednej matrycy można zrobić wiele odbitek.

W technikach wypukłych (na przykład linoryt) farba pokrywa wypukłe części matrycy, a wgłębienia zostają białe. Dlatego to, co wycięte, zostaje na papierze jasne.

Odbitka jest zawsze odwrócona w stosunku do matrycy — jak w lustrze. Dlatego napisy na matrycy trzeba ryć od tyłu, żeby na odbitce dały się przeczytać.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Miedzioryt ze skrzydlatą postacią i narzędziami
Albrecht Dürer, „Melencolia I" (1514) — miedzioryt (Autor: Albrecht Dürer, Public domain, źródło)

Ważne daty

Ważne postacie

Pojęcia

Co to matryca?
Płytka z wyrytym lub wyciętym rysunkiem, z której odbijamy.
Co to odbitka?
Obraz przeniesiony z matrycy na papier.
Co to linoryt?
Technika graficzna wypukła, wycinana w linoleum.
Które miejsca matrycy zostają białe?
Te wycięte, bo nie zbierają farby.
Dlaczego napisy ryjemy odwrotnie?
Bo odbitka jest lustrzanym odbiciem matrycy.
Co to nakład?
Liczba odbitek zrobionych z jednej matrycy.
Czym nakładamy farbę na matrycę?
Wałkiem.
Czym grafika różni się od malarstwa?
Grafikę można powtórzyć — malowany obraz jest jeden.
Dlaczego napisy na matrycy ryjemy lustrzanie?
Bo odbitka jest lustrzanym odbiciem matrycy.
Do jakiej grupy technik należy linoryt?
Do technik wypukłych.
Gdzie zostaje farba w technice wypukłej?
Na powierzchni nieciętej, wystającej.
Jak oznacza się odbitki w nakładzie?
Numerem, na przykład 3/20 — trzecia z dwudziestu.

Sprawdź się

1. Matryca to…

  1. Gotowa odbitka
  2. Płytka z wyrytym rysunkiem
  3. Rodzaj papieru
  4. Pędzel graficzny
Pokaż odpowiedź

B. Płytka z wyrytym rysunkiem — Matryca jest formą do odbijania.

2. Nakład to…

  1. Grubość farby
  2. Liczba odbitek z jednej matrycy
  3. Rodzaj matrycy
  4. Nazwa narzędzia
Pokaż odpowiedź

B. Liczba odbitek z jednej matrycy — Nakład mówi, ile odbitek wykonano.

3. Napisy na matrycy ryjemy…

  1. Normalnie
  2. Odwrotnie, lustrzanie
  3. Bardzo małą czcionką
  4. Na odwrocie płytki
Pokaż odpowiedź

B. Odwrotnie, lustrzanie — Inaczej na odbitce tekst byłby nieczytelny.

4. Grafiki w obrębie nakładu zwykle się…

  1. Datuje co do godziny
  2. Numeruje
  3. Zmienia kolorystycznie
  4. Zostawia bez oznaczeń
Pokaż odpowiedź

B. Numeruje — Numer mówi, którą z kolei odbitką jest dana praca.

5. Zapis 3/20 pod odbitką oznacza:

  1. trzecią odbitkę z dwudziestu
  2. trzeci rok powstania
  3. wymiary pracy
  4. cenę
Pokaż odpowiedź

A. trzecią odbitkę z dwudziestu — Pokazuje, ile odbitek wykonano.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami