Koło garncarskie

Plastyka, klasa 5 · Techniki

Najważniejsze w skrócie

Koło garncarskie to obracająca się tarcza, na której garncarz formuje naczynia z gliny — obrót ułatwia uzyskanie idealnie okrągłego, symetrycznego kształtu.

Formowanie na kole wymaga wprawy: garncarz centruje bryłę gliny na środku, a potem stopniowo, mokrymi dłońmi, wyciąga z niej ściany naczynia.

Po uformowaniu naczynie suszy się, a potem wypala w piecu zwanym piecem garncarskim, w bardzo wysokiej temperaturze, żeby stało się twarde i trwałe.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Drzeworyt z garncarzem przy kole
Garncarz przy kole — drzeworyt z 1568 roku (Autor: nieznany, Public domain, źródło)

Ważne daty

Ważne postacie

Pojęcia

Co to koło garncarskie?
Obracająca się tarcza, na której formuje się naczynia z gliny.
Co ułatwia obrót koła garncarskiego?
Uzyskanie idealnie okrągłego, symetrycznego kształtu.
Co robi garncarz na początku formowania na kole?
Centruje bryłę gliny na środku tarczy.
Czym formuje się ściany naczynia na kole?
Mokrymi dłońmi.
Co robi się z naczyniem po uformowaniu?
Suszy się je, a potem wypala.
Jak nazywa się piec do wypalania ceramiki?
Piec garncarski.
Po co wypala się naczynie w wysokiej temperaturze?
By stało się twarde i trwałe.
Czy formowanie na kole wymaga wprawy?
Tak.
Na czym polega centrowanie gliny?
Na ustawieniu bryły dokładnie na osi obracającego się koła.
Dlaczego ręce garncarza muszą być mokre?
Woda zmniejsza tarcie — sucha dłoń szarpie i zrywa ścianę.
Co się dzieje, gdy bryła jest źle wycentrowana?
Naczynie wychodzi krzywe.
Kiedy nakłada się szkliwo?
Po pierwszym wypaleniu.

Sprawdź się

1. Koło garncarskie to…

  1. Rodzaj pędzla
  2. Obracająca się tarcza do formowania gliny
  3. Rodzaj farby
  4. Narzędzie do rysowania
Pokaż odpowiedź

B. Obracająca się tarcza do formowania gliny — To jego podstawowa definicja.

2. Czym garncarz formuje ściany naczynia na kole?

  1. Suchymi dłońmi
  2. Mokrymi dłońmi
  3. Nożyczkami
  4. Pędzlem
Pokaż odpowiedź

B. Mokrymi dłońmi — Wilgotne dłonie zapobiegają przywieraniu gliny.

3. Ściany naczynia formuje się…

  1. Suchymi dłońmi
  2. Mokrymi dłońmi
  3. Metalową łopatką
  4. Dmuchawą
Pokaż odpowiedź

B. Mokrymi dłońmi — Sucha dłoń szarpie glinę i zrywa ścianę.

4. Wypalone naczynie staje się…

  1. Miękkie
  2. Twarde i trwałe
  3. Rozpuszczalne w wodzie
  4. Elastyczne
Pokaż odpowiedź

B. Twarde i trwałe — Nie da się jej już rozmoczyć z powrotem.

5. Pierwszy wypał nazywamy:

  1. biskwitem
  2. szkliwieniem
  3. centrowaniem
  4. toczeniem
Pokaż odpowiedź

A. biskwitem — Glina staje się twarda i porowata.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami