Koło garncarskie
Plastyka, klasa 5 · Techniki
Najważniejsze w skrócie
Koło garncarskie to obracająca się tarcza, na której garncarz formuje naczynia z gliny — obrót ułatwia uzyskanie idealnie okrągłego, symetrycznego kształtu.
Formowanie na kole wymaga wprawy: garncarz centruje bryłę gliny na środku, a potem stopniowo, mokrymi dłońmi, wyciąga z niej ściany naczynia.
Po uformowaniu naczynie suszy się, a potem wypala w piecu zwanym piecem garncarskim, w bardzo wysokiej temperaturze, żeby stało się twarde i trwałe.

Ważne daty
- Koło garncarskie — obracająca się tarcza do formowania gliny
- Centrowanie gliny — pierwszy krok formowania na kole
- Mokre dłonie — narzędzie formowania ścian naczynia
- Suszenie — etap przed wypaleniem
- Piec garncarski — wypala naczynie w wysokiej temperaturze
Ważne postacie
- Koło garncarskie — obracająca się tarcza
- Garncarz — formuje naczynia na kole
- Mokre dłonie — narzędzie formowania ścian
- Piec garncarski — wypala gotowe naczynie
Pojęcia
- Co to koło garncarskie?
- Obracająca się tarcza, na której formuje się naczynia z gliny.
- Co ułatwia obrót koła garncarskiego?
- Uzyskanie idealnie okrągłego, symetrycznego kształtu.
- Co robi garncarz na początku formowania na kole?
- Centruje bryłę gliny na środku tarczy.
- Czym formuje się ściany naczynia na kole?
- Mokrymi dłońmi.
- Co robi się z naczyniem po uformowaniu?
- Suszy się je, a potem wypala.
- Jak nazywa się piec do wypalania ceramiki?
- Piec garncarski.
- Po co wypala się naczynie w wysokiej temperaturze?
- By stało się twarde i trwałe.
- Czy formowanie na kole wymaga wprawy?
- Tak.
- Na czym polega centrowanie gliny?
- Na ustawieniu bryły dokładnie na osi obracającego się koła.
- Dlaczego ręce garncarza muszą być mokre?
- Woda zmniejsza tarcie — sucha dłoń szarpie i zrywa ścianę.
- Co się dzieje, gdy bryła jest źle wycentrowana?
- Naczynie wychodzi krzywe.
- Kiedy nakłada się szkliwo?
- Po pierwszym wypaleniu.
Sprawdź się
1. Koło garncarskie to…
- Rodzaj pędzla
- Obracająca się tarcza do formowania gliny
- Rodzaj farby
- Narzędzie do rysowania
Pokaż odpowiedź
B. Obracająca się tarcza do formowania gliny — To jego podstawowa definicja.
2. Czym garncarz formuje ściany naczynia na kole?
- Suchymi dłońmi
- Mokrymi dłońmi
- Nożyczkami
- Pędzlem
Pokaż odpowiedź
B. Mokrymi dłońmi — Wilgotne dłonie zapobiegają przywieraniu gliny.
3. Ściany naczynia formuje się…
- Suchymi dłońmi
- Mokrymi dłońmi
- Metalową łopatką
- Dmuchawą
Pokaż odpowiedź
B. Mokrymi dłońmi — Sucha dłoń szarpie glinę i zrywa ścianę.
4. Wypalone naczynie staje się…
- Miękkie
- Twarde i trwałe
- Rozpuszczalne w wodzie
- Elastyczne
Pokaż odpowiedź
B. Twarde i trwałe — Nie da się jej już rozmoczyć z powrotem.
5. Pierwszy wypał nazywamy:
- biskwitem
- szkliwieniem
- centrowaniem
- toczeniem
Pokaż odpowiedź
A. biskwitem — Glina staje się twarda i porowata.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami