Rzeźba i forma przestrzenna
Plastyka, klasa 5 · Wiedza o sztuce
Najważniejsze w skrócie
Rzeźba to dzieło trójwymiarowe: ma wysokość, szerokość i głębokość. Oglądamy ją z wielu stron, więc musi być przemyślana ze wszystkich kierunków.
Rzeźbę można wykonać dwoma sposobami. Odejmowanie to usuwanie materiału — rzeźbienie w kamieniu, drewnie, mydle. Dodawanie to budowanie z materiału — lepienie z gliny czy plasteliny.
Popiersie pokazuje głowę i górną część klatki piersiowej, pomnik upamiętnia osobę lub wydarzenie, a płaskorzeźba wystaje z płaskiego tła. Rzeźbę ustawia się na cokole.

Ważne daty
- Trzy wymiary — wysokość, szerokość, głębokość
- Odejmowanie — kamień, drewno, mydło
- Dodawanie — glina, plastelina, masa papierowa
- Popiersie — głowa i górna część tułowia
- Płaskorzeźba — wypukłość na płaskim tle
Ważne postacie
- Pomnik — upamiętnia osobę lub wydarzenie
- Cokół — podstawa rzeźby
- Kamień — materiał do odejmowania
- Glina — materiał do dodawania
Pojęcia
- Ile wymiarów ma rzeźba?
- Trzy: wysokość, szerokość i głębokość.
- Co to rzeźba przez odejmowanie?
- Usuwanie materiału, np. rzeźbienie w kamieniu.
- Co to rzeźba przez dodawanie?
- Budowanie z materiału, np. lepienie z gliny.
- Co to popiersie?
- Rzeźba pokazująca głowę i górną część tułowia.
- Co to pomnik?
- Rzeźba upamiętniająca osobę lub wydarzenie.
- Co to płaskorzeźba?
- Forma wypukła na płaskim tle.
- Co to cokół?
- Podstawa, na której stoi rzeźba.
- Dlaczego rzeźbę trzeba obracać podczas pracy?
- Bo oglądamy ją ze wszystkich stron.
- Które wymiary ma rzeźba?
- Wysokość, szerokość i głębokość.
- Co przedstawia popiersie?
- Głowę i górną część klatki piersiowej.
- Dlaczego błąd w rzeźbieniu w kamieniu jest groźny?
- Odjętego materiału nie da się przykleić z powrotem.
- Po co rzeźbie cokół?
- Podnosi ją, żeby była lepiej widoczna.
Sprawdź się
1. Rzeźba jest dziełem…
- Dwuwymiarowym
- Trójwymiarowym
- Tylko z papieru
- Zawsze płaskim
Pokaż odpowiedź
B. Trójwymiarowym — Ma wysokość, szerokość i głębokość.
2. Popiersie pokazuje…
- Całą postać
- Głowę i górną część tułowia
- Tylko dłoń
- Grupę osób
Pokaż odpowiedź
B. Głowę i górną część tułowia — Stąd nazwa popiersie.
3. Popiersie przedstawia…
- Całą postać
- Głowę i górną część klatki piersiowej
- Same dłonie
- Wyłącznie twarz z profilu
Pokaż odpowiedź
B. Głowę i górną część klatki piersiowej — Skupia uwagę na twarzy i charakterze osoby.
4. Do metody dodawania nadaje się…
- Marmur
- Glina
- Granit
- Drewno
Pokaż odpowiedź
B. Glina — Dokładamy kolejne porcje materiału.
5. Rzeźba pełna jest oglądana:
- ze wszystkich stron
- tylko z przodu
- wyłącznie z góry
- przez lupę
Pokaż odpowiedź
A. ze wszystkich stron — Płaskorzeźba ma tło i tylko jedną stronę.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami