Architektura i jej styl
Plastyka, klasa 6 · Wiedza o sztuce
Najważniejsze w skrócie
Architektura to sztuka projektowania budynków. Każdy budynek musi być trwały, wygodny i piękny — te trzy warunki opisano już w starożytności.
Styl romański (XI–XII w.) ma grube mury, małe okna i półkoliste łuki — budynki wydają się ciężkie i obronne. Gotyk (XIII–XV w.) wprowadza łuk ostry, wysokie sklepienia, duże witraże i przypory — kościoły strzelają w górę.
Renesans wraca do spokojnych, poziomych podziałów i symetrii, a barok kocha przepych: falujące ściany, złocenia, bogate zdobienia i wrażenie ruchu.

Ważne daty
- Romański XI–XII w. — grube mury, łuk półkolisty
- Gotyk XIII–XV w. — łuk ostry, witraże, przypory
- Renesans XV–XVI w. — symetria, spokojne podziały
- Barok XVII–XVIII w. — przepych, ruch, złocenia
- Trzy warunki — trwałość, wygoda, piękno
Ważne postacie
- Kościół romański — ciężki, obronny, małe okna
- Katedra gotycka — strzelista, witraże, przypory
- Pałac renesansowy — symetria i spokój
- Wnętrze barokowe — złocenia i bogate zdobienia
Pojęcia
- Co musi łączyć dobra architektura?
- Trwałość, wygodę i piękno.
- Jaki łuk jest typowy dla stylu romańskiego?
- Półkolisty.
- Jaki łuk jest typowy dla gotyku?
- Ostry.
- Co to przypora?
- Element wzmacniający mur z zewnątrz, typowy dla gotyku.
- Czym wyróżnia się gotyk?
- Strzelistością, wysokimi wnętrzami i wielkimi witrażami.
- Co cechuje architekturę renesansu?
- Symetria i spokojne, poziome podziały.
- Co cechuje barok?
- Przepych, falujące formy, złocenia i wrażenie ruchu.
- Dlaczego romańskie okna są małe?
- Bo grube mury musiały być mocne, a otwory je osłabiały.
- W jakich wiekach rozwijał się styl romański?
- W XI–XII wieku.
- Co to styl w architekturze?
- Zespół cech wspólnych dla budowli danej epoki.
- Po czym najłatwiej rozpoznać styl budynku?
- Po kształcie okien i łuków.
- Kiedy do architektury wróciła antyczna kolumna?
- W renesansie.
Sprawdź się
1. Łuk ostry jest typowy dla…
- Stylu romańskiego
- Gotyku
- Renesansu
- Baroku
Pokaż odpowiedź
B. Gotyku — Łuk ostry to znak gotyku.
2. Architektura renesansu ceni…
- Ruch i przepych
- Symetrię i spokój
- Strzelistość
- Grube mury
Pokaż odpowiedź
B. Symetrię i spokój — Renesans to porządek i symetria.
3. Trzy warunki dobrej architektury opisano już w…
- XIX wieku
- Starożytności
- Baroku
- Renesansie
Pokaż odpowiedź
B. Starożytności — Trwałość, wygoda i piękno obowiązują do dziś.
4. Styl w architekturze to…
- Nazwisko budowniczego
- Zespół cech wspólnych dla budowli danej epoki
- Rodzaj materiału
- Wysokość budynku
Pokaż odpowiedź
B. Zespół cech wspólnych dla budowli danej epoki — Dlatego umiemy datować budynek na oko.
5. Elewacja to:
- zewnętrzna ściana budynku
- wnętrze budynku
- dach
- fundament
Pokaż odpowiedź
A. zewnętrzna ściana budynku — Wraz z podziałami i detalem.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami