Formy terenu

Przyroda, klasa 4 · Poznawanie okolicy

Najważniejsze w skrócie

Powierzchnia Ziemi nie jest płaska — tworzą ją formy terenu: wzniesienia i zagłębienia. Do wzniesień należą pagórki, wzgórza i góry, a do zagłębień doliny, kotliny i wąwozy.

Wysokość mierzymy od poziomu morza. Tereny do 300 m n.p.m. to niziny, od 300 do 500 m — wyżyny, a powyżej 500 m — góry. Na mapie pokazują to kolory: zieleń, żółć i brąz.

Formy terenu zmieniają się powoli. Rzeka żłobi dolinę, wiatr i mróz kruszą skały, a woda znosi materiał w dół zbocza. Człowiek też je zmienia, budując nasypy, wykopy i kopalnie odkrywkowe.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Masyw Giewontu w Tatrach
Giewont — góry w Tatrach (Autor: Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0, źródło)

Pojęcia

Co to są formy terenu?
Nierówności powierzchni Ziemi: wzniesienia i zagłębienia.
Wymień formy wypukłe.
Pagórek, wzgórze, góra, grzbiet.
Wymień formy wklęsłe.
Dolina, kotlina, wąwóz, jar.
Do jakiej wysokości sięgają niziny?
Do 300 m nad poziomem morza.
Jaką wysokość mają wyżyny?
Od 300 do 500 m n.p.m.
Od ilu metrów mówimy o górach?
Powyżej 500 m n.p.m.
Co to jest n.p.m.?
Skrót od „nad poziomem morza” — od morza liczymy wysokość.
Jak nazywa się najwyższy punkt wzniesienia?
Szczyt (wierzchołek).
Jak nazywa się boczna część wzniesienia?
Zbocze (stok).
Co to jest dolina rzeczna?
Wydłużone obniżenie wyżłobione przez rzekę.
Jakim kolorem oznacza się góry na mapie?
Brązowym — im ciemniejszy, tym wyżej.
Co to jest kotlina?
Obniżenie otoczone ze wszystkich stron wyższym terenem.

Sprawdź się

1. Która forma terenu jest wypukła?

  1. Dolina
  2. Kotlina
  3. Wzgórze
  4. Wąwóz
Pokaż odpowiedź

C. Wzgórze — Wzgórze wznosi się nad okolicę.

2. Teren ma 620 m n.p.m. Jak go nazwiemy?

  1. Nizina
  2. Wyżyna
  3. Góry
  4. Depresja
Pokaż odpowiedź

C. Góry — Powyżej 500 m mówimy o terenach górskich.

3. Co wyżłobiła dolina rzeczna?

  1. Wiatr
  2. Płynąca woda
  3. Lawa
  4. Człowiek
Pokaż odpowiedź

B. Płynąca woda — Rzeka przez wieki wcina się w podłoże.

4. Który czynnik NIE zmienia form terenu?

  1. Płynąca woda
  2. Wiatr
  3. Mróz
  4. Światło księżyca
Pokaż odpowiedź

D. Światło księżyca — Rzeźbę terenu kształtują woda, wiatr, mróz i człowiek.

5. Depresja to teren położony:

  1. Powyżej 500 m n.p.m.
  2. Poniżej poziomu morza
  3. Na szczycie góry
  4. Na brzegu jeziora
Pokaż odpowiedź

B. Poniżej poziomu morza — W Polsce depresje występują m.in. na Żuławach.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami