Formy terenu
Przyroda, klasa 4 · Poznawanie okolicy
Najważniejsze w skrócie
Powierzchnia Ziemi nie jest płaska — tworzą ją formy terenu: wzniesienia i zagłębienia. Do wzniesień należą pagórki, wzgórza i góry, a do zagłębień doliny, kotliny i wąwozy.
Wysokość mierzymy od poziomu morza. Tereny do 300 m n.p.m. to niziny, od 300 do 500 m — wyżyny, a powyżej 500 m — góry. Na mapie pokazują to kolory: zieleń, żółć i brąz.
Formy terenu zmieniają się powoli. Rzeka żłobi dolinę, wiatr i mróz kruszą skały, a woda znosi materiał w dół zbocza. Człowiek też je zmienia, budując nasypy, wykopy i kopalnie odkrywkowe.

Pojęcia
- Co to są formy terenu?
- Nierówności powierzchni Ziemi: wzniesienia i zagłębienia.
- Wymień formy wypukłe.
- Pagórek, wzgórze, góra, grzbiet.
- Wymień formy wklęsłe.
- Dolina, kotlina, wąwóz, jar.
- Do jakiej wysokości sięgają niziny?
- Do 300 m nad poziomem morza.
- Jaką wysokość mają wyżyny?
- Od 300 do 500 m n.p.m.
- Od ilu metrów mówimy o górach?
- Powyżej 500 m n.p.m.
- Co to jest n.p.m.?
- Skrót od „nad poziomem morza” — od morza liczymy wysokość.
- Jak nazywa się najwyższy punkt wzniesienia?
- Szczyt (wierzchołek).
- Jak nazywa się boczna część wzniesienia?
- Zbocze (stok).
- Co to jest dolina rzeczna?
- Wydłużone obniżenie wyżłobione przez rzekę.
- Jakim kolorem oznacza się góry na mapie?
- Brązowym — im ciemniejszy, tym wyżej.
- Co to jest kotlina?
- Obniżenie otoczone ze wszystkich stron wyższym terenem.
Sprawdź się
1. Która forma terenu jest wypukła?
- Dolina
- Kotlina
- Wzgórze
- Wąwóz
Pokaż odpowiedź
C. Wzgórze — Wzgórze wznosi się nad okolicę.
2. Teren ma 620 m n.p.m. Jak go nazwiemy?
- Nizina
- Wyżyna
- Góry
- Depresja
Pokaż odpowiedź
C. Góry — Powyżej 500 m mówimy o terenach górskich.
3. Co wyżłobiła dolina rzeczna?
- Wiatr
- Płynąca woda
- Lawa
- Człowiek
Pokaż odpowiedź
B. Płynąca woda — Rzeka przez wieki wcina się w podłoże.
4. Który czynnik NIE zmienia form terenu?
- Płynąca woda
- Wiatr
- Mróz
- Światło księżyca
Pokaż odpowiedź
D. Światło księżyca — Rzeźbę terenu kształtują woda, wiatr, mróz i człowiek.
5. Depresja to teren położony:
- Powyżej 500 m n.p.m.
- Poniżej poziomu morza
- Na szczycie góry
- Na brzegu jeziora
Pokaż odpowiedź
B. Poniżej poziomu morza — W Polsce depresje występują m.in. na Żuławach.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami