Plan i mapa

Przyroda, klasa 4 · Mapa i kierunki

Najważniejsze w skrócie

Plan i mapa to rysunki terenu widzianego z góry, pomniejszone tyle razy, żeby zmieściły się na kartce. Plan pokazuje mały obszar — na przykład osiedle albo szkołę. Mapa pokazuje obszar duży: gminę, kraj, cały świat.

Skala mówi, ile razy rysunek jest mniejszy od prawdziwego terenu. Skala 1:1000 znaczy, że 1 cm na planie to 1000 cm, czyli 10 m w rzeczywistości. Im większa liczba po dwukropku, tym więcej terenu się zmieści, ale tym mniej szczegółów widać.

Legenda to klucz do mapy — wyjaśnia, co znaczą znaki i kolory. Na mapach zieleń to niziny, żółć i brąz — wyżyny i góry, a błękit — wody. Górna krawędź mapy to zwykle północ.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Fragment mapy topograficznej
Mapa topograficzna (Autor: USGS, Public domain, źródło)

Pojęcia

Co to jest plan?
Rysunek małego obszaru widzianego z góry, w pomniejszeniu.
Czym mapa różni się od planu?
Mapa pokazuje dużo większy obszar i mniej szczegółów.
Co to jest skala?
Informacja, ile razy rysunek jest mniejszy od rzeczywistego terenu.
Co oznacza skala 1:1000?
1 cm na planie to 1000 cm, czyli 10 m w terenie.
Co oznacza skala 1:100 000?
1 cm na mapie to 100 000 cm, czyli 1 km w terenie.
Co to jest legenda mapy?
Objaśnienie znaków i kolorów użytych na mapie.
Jakim kolorem oznacza się niziny?
Zielonym.
Jakim kolorem oznacza się góry?
Brązowym, a najwyższe partie nawet ciemnobrązowym.
Jakim kolorem oznacza się wody?
Niebieskim.
Który kierunek jest zwykle u góry mapy?
Północ.
Co to jest mapa poziomicowa (hipsometryczna)?
Mapa, na której kolory pokazują wysokość terenu nad poziomem morza.
Do czego służy podziałka liniowa?
Pozwala odczytać odległość, przykładając linijkę do mapy.

Sprawdź się

1. Czym jest plan?

  1. Zdjęciem terenu z boku
  2. Rysunkiem terenu z góry w pomniejszeniu
  3. Rysunkiem odręcznym bez skali
  4. Listą nazw ulic
Pokaż odpowiedź

B. Rysunkiem terenu z góry w pomniejszeniu — Plan to widok z góry, wykonany w skali.

2. Która skala pokazuje większy obszar?

  1. 1:1000
  2. 1:10 000
  3. 1:100 000
  4. 1:100
Pokaż odpowiedź

C. 1:100 000 — Im większa liczba po dwukropku, tym większe pomniejszenie i większy obszar.

3. Co oznacza kolor niebieski na mapie?

  1. Lasy
  2. Wody
  3. Góry
  4. Drogi
Pokaż odpowiedź

B. Wody — Rzeki, jeziora i morza rysuje się na niebiesko.

4. Co pokazuje mapa poziomicowa?

  1. Gęstość zaludnienia
  2. Wysokość terenu nad poziomem morza
  3. Rodzaje upraw
  4. Przebieg granic
Pokaż odpowiedź

B. Wysokość terenu nad poziomem morza — Kolory i poziomice pokazują wysokość.

5. Co robimy, żeby zorientować mapę w terenie?

  1. Kładziemy ją tak, by północ na mapie zgadzała się z północą wskazaną przez kompas
  2. Odwracamy ją do góry nogami
  3. Zwijamy ją w rulon
  4. Ustawiamy ją zawsze w stronę słońca
Pokaż odpowiedź

A. Kładziemy ją tak, by północ na mapie zgadzała się z północą wskazaną przez kompas — Zorientowana mapa pokrywa się kierunkami z terenem.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami