Powietrze wokół nas
Przyroda, klasa 4 · Zjawiska atmosferyczne
Najważniejsze w skrócie
Powietrze to mieszanina gazów otaczająca Ziemię. Najwięcej jest w nim azotu — około 78%, tlenu jest około 21%, a resztę stanowią inne gazy, m.in. dwutlenek węgla i para wodna. Powietrza nie widzimy, ale czujemy je jako wiatr i możemy sprawdzić jego obecność, zanurzając pustą szklankę w wodzie.
Tlen jest potrzebny do oddychania i do palenia się. Rośliny w świetle wytwarzają tlen i pochłaniają dwutlenek węgla, dlatego drzewa i lasy nazywamy zielonymi płucami. Zanieczyszczone powietrze — dymy z kominów, spaliny, smog — szkodzi ludziom, zwierzętom i roślinom.
Powietrze ogrzane jest lżejsze i unosi się do góry, a zimne opada. Z takich ruchów powietrza powstaje wiatr. Wiatr mierzymy wiatromierzem, a jego kierunek wskazuje wiatrowskaz.

Pojęcia
- Czym jest powietrze?
- Mieszaniną gazów otaczającą Ziemię.
- Jakiego gazu jest w powietrzu najwięcej?
- Azotu — około 78%.
- Ile tlenu jest w powietrzu?
- Około 21%.
- Do czego potrzebny jest tlen?
- Do oddychania i do palenia się.
- Który gaz pochłaniają rośliny?
- Dwutlenek węgla.
- Dlaczego lasy nazywamy zielonymi płucami?
- Bo wytwarzają tlen i oczyszczają powietrze.
- Co to jest wiatr?
- Ruch powietrza z miejsca chłodniejszego do cieplejszego.
- Czym mierzymy siłę wiatru?
- Wiatromierzem (anemometrem).
- Co wskazuje wiatrowskaz?
- Kierunek, z którego wieje wiatr.
- Co to jest smog?
- Mieszanina dymu i mgły — zanieczyszczone powietrze.
- Które powietrze unosi się do góry?
- Ciepłe — jest lżejsze od zimnego.
- Jak sprawdzić, że w pustej szklance jest powietrze?
- Zanurzyć ją dnem do góry — woda nie wejdzie do środka.
Sprawdź się
1. Jakiego gazu jest w powietrzu najwięcej?
- tlenu
- azotu
- dwutlenku węgla
- pary wodnej
Pokaż odpowiedź
B. azotu — Azot stanowi około 78% powietrza.
2. Który gaz pochłaniają rośliny w świetle?
- tlen
- azot
- dwutlenek węgla
- parę wodną
Pokaż odpowiedź
C. dwutlenek węgla — Rośliny pochłaniają dwutlenek węgla, a oddają tlen.
3. Powietrze ciepłe w stosunku do zimnego jest:
- cięższe
- lżejsze
- takie samo
- gęstsze
Pokaż odpowiedź
B. lżejsze — Dlatego ciepłe powietrze unosi się do góry.
4. Powietrza NIE można:
- poczuć jako wiatr
- zobaczyć gołym okiem
- zbadać doświadczalnie
- zanieczyścić
Pokaż odpowiedź
B. zobaczyć gołym okiem — Powietrze jest bezbarwne i przezroczyste.
5. Para wodna w powietrzu decyduje o:
- kolorze nieba
- wilgotności
- sile grawitacji
- kierunku północy
Pokaż odpowiedź
B. wilgotności — Im więcej pary, tym powietrze wilgotniejsze.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami