Zawody techniczne i rzemiosło
Technika, klasa 4 · Kultura pracy
Najważniejsze w skrócie
Zawód to praca, do której trzeba się przygotować — zdobyć wiedzę i umiejętności. W technice pracują m.in. stolarz, który robi meble z drewna, krawiec szyjący ubrania, elektryk zakładający instalacje elektryczne i mechanik naprawiający samochody i maszyny. Każdy z nich używa swoich narzędzi, np. stolarz struga i dłuta, a krawiec maszyny do szycia i nożyc krawieckich.
Rzemieślnik zdobywa zawód stopniowo. Najpierw jest uczniem, potem zdaje egzamin czeladniczy i zostaje czeladnikiem, a po latach praktyki może zdać egzamin mistrzowski i zostać mistrzem, który kształci uczniów. Egzaminy przeprowadzają komisje izb rzemieślniczych.
Technik kończy technikum i zdaje egzaminy zawodowe, a inżynier kończy studia na uczelni technicznej i projektuje maszyny, budynki czy mosty. Projektant tworzy rysunki i modele — dziś często w programach komputerowych. W każdym zawodzie liczą się kompetencje: wiedza, umiejętności praktyczne, ale też dokładność, odpowiedzialność i praca w zespole.
Ważne daty
- Uczeń — uczy się zawodu u mistrza i w szkole
- Czeladnik — zdał egzamin czeladniczy, samodzielnie wykonuje pracę
- Mistrz — zdał egzamin mistrzowski, może kształcić uczniów
- Technikum — 5 lat nauki, zawód technika i matura
- Inżynier — tytuł po studiach na uczelni technicznej
Ważne postacie
- Stolarz — wykonuje meble, okna i drzwi z drewna
- Krawiec — szyje i przerabia ubrania na miarę
- Elektryk — zakłada i naprawia instalacje elektryczne
- Mechanik — naprawia i konserwuje samochody i maszyny
Pojęcia
- Czym zajmuje się stolarz?
- Wykonuje z drewna meble, okna, drzwi i schody.
- Jakich narzędzi używa stolarz?
- Piły, struga, dłuta, młotka, ścisku stolarskiego i kątownika.
- Czym zajmuje się krawiec?
- Szyje ubrania na miarę i przerabia gotowe.
- Czym krawiec zaznacza linie na tkaninie?
- Kredą krawiecką.
- Co to jest wykrój?
- Papierowy szablon części ubrania, który odrysowuje się na tkaninie.
- Czym zajmuje się elektryk?
- Zakłada, sprawdza i naprawia instalacje oraz urządzenia elektryczne.
- Czym elektryk sprawdza, czy w przewodzie jest napięcie?
- Próbnikiem napięcia lub miernikiem elektrycznym.
- Dlaczego narzędzia elektryka mają izolowane rączki?
- Izolacja chroni przed porażeniem prądem.
- Czym zajmuje się mechanik samochodowy?
- Sprawdza, naprawia i konserwuje samochody.
- Kim jest czeladnik?
- Rzemieślnikiem, który zdał egzamin czeladniczy.
- Kim jest mistrz w rzemiośle?
- Doświadczonym rzemieślnikiem po egzaminie mistrzowskim; może szkolić uczniów.
- Kto przeprowadza egzaminy czeladnicze i mistrzowskie?
- Komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych.
Sprawdź się
1. Meble, okna i drzwi z drewna wykonuje:
- krawiec
- ślusarz
- elektryk
- stolarz
Pokaż odpowiedź
D. stolarz — Stolarz obrabia drewno; ślusarz pracuje z metalem, krawiec z tkaniną, a elektryk z instalacjami.
2. Rączki narzędzi elektryka są pokryte izolacją, aby:
- lepiej wyglądały
- były lżejsze
- nie rdzewiały podczas pracy w deszczu
- chroniły przed porażeniem
Pokaż odpowiedź
D. chroniły przed porażeniem — Guma lub tworzywo nie przewodzą prądu, więc ręka elektryka jest oddzielona od metalu, który mógłby być pod napięciem.
3. Właściwa kolejność stopni w rzemiośle to:
- mistrz → czeladnik → uczeń
- uczeń → mistrz → czeladnik
- czeladnik → uczeń → mistrz
- uczeń → czeladnik → mistrz
Pokaż odpowiedź
D. uczeń → czeladnik → mistrz — Najpierw się uczymy, potem egzamin czeladniczy daje samodzielność, a egzamin mistrzowski — prawo szkolenia innych.
4. Mechanik samochodowy szuka usterek silnika między innymi za pomocą:
- maszyny do szycia
- ołówka i kątownika stolarskiego
- komputera diagnostycznego
- struga stolarskiego
Pokaż odpowiedź
C. komputera diagnostycznego — Komputer odczytuje kody błędów zapisane przez elektronikę samochodu i podpowiada, która część nie działa.
5. Odzież robocza i okulary ochronne służą przede wszystkim:
- bezpieczeństwu pracownika
- ładnemu wyglądowi na zdjęciach w zakładzie
- szybszej pracy maszyn
- oszczędzaniu prądu
Pokaż odpowiedź
A. bezpieczeństwu pracownika — Okulary chronią oczy przed odpryskami, a odzież robocza przed zabrudzeniem, wciągnięciem przez maszynę i skaleczeniem.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami