Budowa roweru i jego układy

Technika, klasa 4 · Wychowanie komunikacyjne

Najważniejsze w skrócie

Rower składa się z kilku układów, które działają razem. Podstawą jest rama — do niej przymocowane są wszystkie pozostałe części. Układ kierowniczy tworzą kierownica, mostek, widelec przedni i stery, czyli łożyska w główce ramy, dzięki którym widelec obraca się lekko.

Układ napędowy przenosi siłę nóg na tylne koło: naciskamy pedały, które obracają korby i przednią zębatkę, a łańcuch przekazuje ruch na tylną zębatkę. Przerzutki przesuwają łańcuch między zębatkami, czyli zmieniają bieg. Układ jezdny to koła — piasta, szprychy, obręcz, opona z dętką — oraz amortyzatory, jeśli rower je ma.

Układ hamulcowy zatrzymuje rower: dźwignia na kierownicy ciągnie linkę, a klocki dociskają się do obręczy albo do tarczy przy piaście. Według przepisów rower musi mieć z przodu białe lub żółte selektywne światło pozycyjne, z tyłu czerwone światło pozycyjne i czerwony odblask w kształcie innym niż trójkąt, a także co najmniej jeden skuteczny hamulec i dzwonek lub inny sygnał o nieprzeraźliwym dźwięku.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami

Ważne daty

Ważne postacie

Pojęcia

Z jakich układów składa się rower?
Z ramy oraz układów: napędowego, hamulcowego, kierowniczego i jezdnego, a do tego z oświetlenia.
Co należy do układu napędowego?
Pedały, korby, przednia zębatka, łańcuch, tylne zębatki i przerzutki.
Co należy do układu kierowniczego?
Kierownica, mostek, widelec przedni i stery.
Co to są stery w rowerze?
Łożyska w główce ramy, na których obraca się widelec z kierownicą.
Z czego składa się koło roweru?
Z piasty, szprych, obręczy, opony i dętki z wentylem.
Do czego służy łańcuch?
Przenosi ruch z przedniej zębatki na tylną, a więc na tylne koło.
Jak działa hamulec szczękowy (V-brake)?
Klocki dociskają się z obu stron do obręczy koła.
Jak działa hamulec tarczowy?
Klocki zaciskają się na metalowej tarczy przymocowanej do piasty koła.
Jak uruchamia się hamulec torpedo?
Pedałując do tyłu — mechanizm hamuje w tylnej piaście.
Do czego służy mostek?
Łączy kierownicę z rurą widelca.
Do czego służy sztyca?
Trzyma siodełko i pozwala ustawić jego wysokość.
Co to jest wentyl?
Zaworek w dętce, przez który pompujemy powietrze.

Sprawdź się

1. Która część jest podstawą roweru, do której mocuje się pozostałe elementy?

  1. kierownica
  2. rama
  3. piasta
  4. siodełko
Pokaż odpowiedź

B. rama — Do ramy przykręca się koła, kierownicę, siodełko i napęd — bez niej części nie miałyby się czego trzymać.

2. Przerzutka służy do:

  1. przesuwania łańcucha na inną zębatkę
  2. hamowania tylnego koła przy zjeździe
  3. napinania szprych w przednim kole
  4. zasilania lampek prądem z koła
Pokaż odpowiedź

A. przesuwania łańcucha na inną zębatkę — Gdy łańcuch trafi na inną zębatkę, zmienia się bieg — pod górę jedzie się lżej, a po płaskim szybciej.

3. Który zestaw musi mieć rower z tyłu według przepisów?

  1. czerwone światło pozycyjne i czerwony odblask
  2. czerwony odblask trójkątny i białe światło pozycyjne
  3. białe światło i żółty odblask
  4. kierunkowskazy i lusterko
Pokaż odpowiedź

A. czerwone światło pozycyjne i czerwony odblask — Białe światło świeci tylko do przodu, a trójkątny odblask oznacza przyczepę, więc rower ma z tyłu czerwone światło i czerwony odblask innego kształtu.

4. Sztyca podtrzymuje:

  1. siodełko
  2. kierownicę
  3. bagażnik
  4. błotnik
Pokaż odpowiedź

A. siodełko — Sztycę wysuwamy lub wsuwamy w ramę, żeby ustawić wysokość siodełka do wzrostu rowerzysty.

5. Brudny i suchy łańcuch należy:

  1. oczyścić i nasmarować
  2. wymienić od razu na nowy
  3. polać wodą i zostawić
  4. posypać piaskiem
Pokaż odpowiedź

A. oczyścić i nasmarować — Brud działa jak papier ścierny i niszczy zębatki, a smar zmniejsza tarcie — dlatego najpierw czyścimy, potem smarujemy.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami