Drewno i materiały drewnopochodne
Technika, klasa 5 · Inżynieria materiałowa
Najważniejsze w skrócie
Drewno dzielimy na iglaste (sosna, świerk, jodła) — miękkie, lekkie i łatwe w obróbce, oraz liściaste (dąb, buk, brzoza) — twardsze, cięższe i trwalsze. Słoje roczne pozwalają określić wiek drzewa.
Drewno jest anizotropowe: inaczej zachowuje się wzdłuż włókien, a inaczej w poprzek. Wzdłuż włókien łatwiej je łupać i piłować, ale jest wtedy wytrzymalsze na rozciąganie. Wilgotne drewno pracuje — kurczy się i pęka przy wysychaniu.
Materiały drewnopochodne powstają ze rozdrobnionego drewna sklejonego pod ciśnieniem: sklejka (cienkie warstwy klejone naprzemiennie), płyta wiórowa (wióry), MDF (drobne włókna), pilśniowa. Są tańsze, równe i nie pękają wzdłuż włókien.

Ważne daty
- Iglaste — sosna, świerk — miękkie i lekkie
- Liściaste — dąb, buk — twarde i trwałe
- Słoje roczne — jeden słój = jeden rok wzrostu
- Sklejka — warstwy forniru klejone naprzemiennie
- MDF — płyta z drobnych włókien drzewnych
Ważne postacie
- Piła płatnica — cięcie drewna wzdłuż i w poprzek
- Młotek — wbijanie gwoździ
- Papier ścierny — wygładzanie powierzchni
- Ścisk stolarski — docisk podczas klejenia
Pojęcia
- Podaj trzy drzewa iglaste.
- Sosna, świerk, jodła.
- Podaj trzy drzewa liściaste.
- Dąb, buk, brzoza.
- Które drewno jest twardsze?
- Liściaste — np. dąb i buk.
- Co można odczytać ze słojów?
- Wiek drzewa — jeden słój to jeden rok.
- Co to sklejka?
- Płyta z cienkich warstw drewna klejonych naprzemiennie.
- Z czego robi się płytę wiórową?
- Ze sprasowanych wiórów drzewnych z klejem.
- Co to MDF?
- Płyta z bardzo drobnych włókien drzewnych — gładka i równa.
- Dlaczego drewno pęka przy wysychaniu?
- Bo kurczy się nierównomiernie — wzdłuż i w poprzek włókien inaczej.
- Co to jest anizotropia drewna?
- Różne właściwości wzdłuż i w poprzek włókien.
- Po co impregnuje się drewno?
- Chroni przed wilgocią, grzybami i owadami.
- Dlaczego sklejka jest wytrzymała?
- Warstwy fornirów sklejono prostopadle, na krzyż.
- Co to jest fornir?
- Cienka warstwa szlachetnego drewna naklejana na tańszą płytę.
Sprawdź się
1. Które drewno jest najmiększe?
- Jesion
- Buk
- Sosna
- Grab
Pokaż odpowiedź
C. Sosna — Sosna to drewno iglaste — miękkie i lekkie.
2. Płyta MDF składa się z…
- Grubych wiórów i kawałków kory
- Drobnych włókien drzewnych
- Kawałków deski
- Trocin i szkła
Pokaż odpowiedź
B. Drobnych włókien drzewnych — MDF to płyta z drobnych włókien.
3. Drewnem liściastym jest…
- Świerk
- Dąb
- Jodła
- Sosna
Pokaż odpowiedź
B. Dąb — Liściaste: dąb, buk, brzoza — twardsze i trwalsze.
4. Powiedzenie, że drewno „pracuje”, oznacza, że…
- Samo się przesuwa i powoli zmienia kształt po ścięciu
- Kurczy się i pęcznieje wraz ze zmianą wilgotności
- Wydaje dźwięki
- Rośnie po ścięciu
Pokaż odpowiedź
B. Kurczy się i pęcznieje wraz ze zmianą wilgotności — Dlatego wilgotne drewno przed obróbką trzeba wysuszyć.
5. Wiek drzewa określamy po:
- Wysokości
- Liczbie słojów rocznych
- Grubości kory przy ziemi
- Liczbie gałęzi
Pokaż odpowiedź
B. Liczbie słojów rocznych — Jeden słój to jeden rok przyrostu.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami