Rzuty prostokątne i skala

Technika, klasa 5 · Dokumentacja techniczna

Najważniejsze w skrócie

Przedmiot trójwymiarowy przedstawiamy na płaskim rysunku za pomocą rzutów prostokątnych. Trzy podstawowe to rzut z przodu (główny), z góry i z boku od lewej strony. Wszystkie trzy razem opisują bryłę jednoznacznie.

Rzuty układamy według zasady: rzut z góry pod rzutem głównym, rzut z boku po prawej stronie rzutu głównego. Odpowiadające sobie krawędzie leżą na jednej linii — dzięki temu rysunek jest czytelny.

Skala mówi, jak rysunek odnosi się do rzeczywistości. 1:1 to wielkość naturalna, 1:2 to pomniejszenie dwukrotne, 2:1 to powiększenie dwukrotne. Wymiary na rysunku zawsze podajemy rzeczywiste, niezależnie od skali.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Rycina: mechaniczna deska kreślarska
Deska kreślarska (rycina) — na niej powstawały rzuty przed komputerami (Autor: nieznany, Public domain, źródło)

Ważne daty

Ważne postacie

Pojęcia

Ile podstawowych rzutów prostokątnych stosujemy?
Trzy: z przodu, z góry i z boku.
Który rzut nazywamy głównym?
Rzut z przodu.
Gdzie rysujemy rzut z góry?
Pod rzutem głównym.
Gdzie rysujemy rzut z boku od lewej?
Po prawej stronie rzutu głównego.
Co oznacza skala 1:1?
Rysunek w wielkości naturalnej.
Co oznacza skala 1:5?
Pomniejszenie pięciokrotne.
Co oznacza skala 2:1?
Powiększenie dwukrotne.
Jakie wymiary wpisujemy przy rysunku w skali?
Zawsze rzeczywiste, nie zmierzone na rysunku.
Jak wygląda stojący walec w rzucie z góry?
Jak koło — widać okrągłą podstawę.
Jak wygląda sześcian w trzech rzutach?
W każdym jak ten sam kwadrat.
W jakiej skali narysujemy budynek?
W pomniejszającej, np. 1:100.
Dlaczego odpowiadające krawędzie leżą na jednej linii?
Żeby dało się przenosić wymiary między rzutami.

Sprawdź się

1. Rzut główny to widok…

  1. Z góry
  2. Z przodu
  3. Z lewego boku
  4. Z dołu
Pokaż odpowiedź

B. Z przodu — Rzut główny to widok z przodu.

2. Skala 5:1 oznacza…

  1. Pomniejszenie pięciokrotne
  2. Powiększenie pięciokrotne
  3. Wielkość naturalną
  4. Błąd
Pokaż odpowiedź

B. Powiększenie pięciokrotne — 5:1 to powiększenie pięciokrotne.

3. Ile podstawowych rzutów prostokątnych stosujemy?

  1. Jeden
  2. Trzy
  3. Sześć
  4. Dziesięć
Pokaż odpowiedź

B. Trzy — Trzy rzuty zwykle wystarczą do jednoznacznego opisu bryły.

4. Rysunek drobnej części zegarka wykonamy w skali…

  1. 1:100
  2. 5:1
  3. 1:10
  4. 1:2
Pokaż odpowiedź

B. 5:1 — Skale powiększające, np. 2:1 czy 5:1, pokazują drobne detale.

5. Gdzie umieszczamy rzut z góry?

  1. Nad rzutem głównym
  2. Pod rzutem głównym
  3. Po prawej
  4. Osobno
Pokaż odpowiedź

B. Pod rzutem głównym — Rzut z lewej strony rysujemy po prawej stronie rzutu głównego.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami