Środki transportu i ich rozwój

Technika, klasa 5 · Urządzenia techniczne

Najważniejsze w skrócie

Transport dzielimy na lądowy (drogowy i szynowy), wodny i powietrzny. Drogami jeżdżą samochody, autobusy i rowery, po szynach — pociągi, tramwaje i metro, po wodzie pływają statki, promy i barki, a w powietrzu latają samoloty i śmigłowce. Samolot jest najszybszy, statek przewiezie najwięcej towaru, a samochód dojedzie pod same drzwi.

Przez tysiące lat pojazdy napędzały mięśnie ludzi i zwierząt oraz wiatr w żaglach. W XIX wieku maszyna parowa poruszyła parowozy i statki, w 1886 roku Karl Benz zbudował samochód z silnikiem spalinowym, a w 1903 roku bracia Wright wykonali pierwszy lot samolotem z silnikiem. Dziś coraz więcej pojazdów ma napęd elektryczny.

Transport zużywa dużo energii, a pojazdy spalinowe wydzielają spaliny i hałas. Komunikacja publiczna i kolej przewożą wielu ludzi naraz, więc na jednego pasażera przypada mniej zanieczyszczeń i mniej miejsca na ulicy. Elektromobilność to korzystanie z pojazdów elektrycznych: nie wydzielają spalin tam, gdzie jadą, ale ich wpływ na środowisko zależy od tego, skąd pochodzi prąd do ładowania.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami

Ważne daty

Ważne postacie

Pojęcia

Na jakie rodzaje dzielimy transport ze względu na drogę, po której się odbywa?
Lądowy (drogowy i szynowy), wodny i powietrzny.
Podaj trzy środki transportu szynowego.
Pociąg, tramwaj, metro.
Który środek transportu jest najszybszy na długich trasach?
Samolot.
Czym przewozi się najwięcej towarów w handlu światowym?
Statkami, drogą morską (np. kontenerowcami).
Co napędzało pierwsze parowozy?
Maszyna parowa opalana węglem.
Kto zbudował pierwszy samochód z silnikiem spalinowym?
Karl Benz w 1886 roku.
Kto pierwszy wzbił się w powietrze samolotem z silnikiem?
Bracia Wright w 1903 roku.
Co to jest napęd hybrydowy?
Połączenie silnika spalinowego z elektrycznym w jednym pojeździe.
Co to jest elektromobilność?
Korzystanie z pojazdów o napędzie elektrycznym i rozwój sieci ich ładowania.
Skąd tramwaj pobiera prąd?
Z sieci trakcyjnej nad torami, przez pantograf.
Dlaczego komunikacja publiczna jest korzystna dla środowiska?
Jeden autobus czy tramwaj zastępuje wiele samochodów, więc jest mniej spalin i korków.
Jakie szkody wyrządzają pojazdy spalinowe?
Wydzielają spaliny, w tym dwutlenek węgla, i hałasują.

Sprawdź się

1. Do transportu szynowego zaliczamy:

  1. autobus
  2. prom
  3. śmigłowiec
  4. tramwaj
Pokaż odpowiedź

D. tramwaj — Tramwaj porusza się po stalowych szynach, tak jak pociąg i metro; autobus jeździ po drodze bez torów.

2. Napęd hybrydowy w samochodzie to:

  1. dwa silniki spalinowe naraz
  2. silnik zasilany tylko wodorem
  3. silnik spalinowy i elektryczny razem
  4. napęd na wszystkie cztery koła z reduktorem
Pokaż odpowiedź

C. silnik spalinowy i elektryczny razem — Hybryda łączy dwa źródła napędu: silnik elektryczny pomaga przy ruszaniu, a spalinowy przy dłuższej, szybszej jeździe.

3. Elektromobilność to:

  1. korzystanie z pojazdów o napędzie elektrycznym
  2. produkcja telefonów komórkowych
  3. przewóz prądu ciężarówkami
  4. naprawa domowego sprzętu elektrycznego w serwisie
Pokaż odpowiedź

A. korzystanie z pojazdów o napędzie elektrycznym — Mobilność oznacza przemieszczanie się, więc chodzi o samochody, autobusy i hulajnogi zasilane prądem oraz o ładowarki dla nich.

4. Który środek transportu dowiezie towar „od drzwi do drzwi” bez przeładunku?

  1. statek
  2. samochód ciężarowy
  3. samolot
  4. pociąg towarowy z wagonami
Pokaż odpowiedź

B. samochód ciężarowy — Sieć dróg dochodzi niemal do każdego budynku, a statek, samolot i pociąg kończą trasę w porcie, na lotnisku lub stacji.

5. Który wynalazek z około 3500 r. p.n.e. umożliwił rozwój transportu lądowego?

  1. żagiel
  2. kompas
  3. maszyna parowa
  4. koło
Pokaż odpowiedź

D. koło — Koło z osią pozwoliło budować wozy, które przewoziły znacznie większe ładunki niż ludzie i zwierzęta na grzbiecie.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami