Budownictwo i materiały budowlane
Technika, klasa 6 · Technika w domu
Najważniejsze w skrócie
Dom buduje się warstwami, od dołu do góry. Najpierw wykop i fundamenty, które przenoszą ciężar budynku na grunt. Na fundamentach stawiamy ściany, na ścianach kładziemy strop, a całość zamyka dach chroniący przed deszczem i śniegiem.
Ściany nośne przenoszą ciężar stropu i dachu — nie wolno ich usuwać ani przebijać bez projektu. Ściany działowe tylko dzielą wnętrze na pomieszczenia i można je przestawić. To rozróżnienie jest najważniejsze przy każdym remoncie.
Materiały dobiera się do zadania. Beton i cegła przenoszą duże obciążenia, ale słabo trzymają ciepło. Styropian i wełna mineralna prawie nic nie uniosą, za to świetnie izolują. Dlatego mur robi się z cegły lub pustaka, a od zewnątrz dokleja warstwę ocieplenia.
Zaprawa murarska to mieszanka cementu, piasku i wody. Spaja cegły i wyrównuje ich nierówności. Beton to cement, piasek, żwir i woda — twardnieje kilka tygodni i najlepiej pracuje na ściskanie, dlatego wzmacnia się go stalowymi prętami, czyli zbrojeniem.

Ważne daty
- Fundament — przenosi ciężar budynku na grunt
- Ściana nośna — przenosi ciężar stropu i dachu
- Ściana działowa — tylko dzieli wnętrze, nic nie podpiera
- Strop — oddziela kondygnacje, opiera się na ścianach nośnych
- Więźba dachowa — drewniana konstrukcja pod pokryciem dachu
- Zbrojenie — stalowe pręty wzmacniające beton
Ważne postacie
- Cegła i pustak — materiał ścian nośnych, duża wytrzymałość
- Zaprawa — cement, piasek i woda — spaja i wyrównuje mur
- Styropian — izolacja cieplna, nie przenosi obciążeń
- Więźba — drewniany szkielet dachu
- Zbrojenie — stal przejmuje rozciąganie, beton ściskanie
Pojęcia
- Co robi fundament?
- Przenosi ciężar całego budynku na grunt.
- Czym różni się ściana nośna od działowej?
- Nośna przenosi ciężar stropu i dachu, działowa tylko dzieli wnętrze.
- Z czego składa się zaprawa murarska?
- Z cementu, piasku i wody.
- Z czego składa się beton?
- Z cementu, piasku, żwiru i wody.
- Po co betonowi zbrojenie?
- Beton dobrze znosi ściskanie, a stalowe pręty przejmują rozciąganie.
- Który materiał najlepiej izoluje ciepło: cegła czy styropian?
- Styropian — za to nie przenosi obciążeń.
- Co to jest więźba dachowa?
- Drewniana konstrukcja nośna dachu, na której leży pokrycie.
- Dlaczego nie wolno przebijać ściany nośnej?
- Przenosi ciężar stropu i dachu — jej naruszenie grozi zawaleniem.
- Jaka jest kolejność budowy domu?
- Fundamenty, ściany, strop, dach.
- Co to pustak i jaką ma przewagę nad cegłą pełną?
- Element ścienny z pustymi komorami — jest lżejszy i lepiej izoluje ciepło.
- Przed czym chroni izolacja przeciwwilgociowa fundamentu?
- Przed podciąganiem wody z gruntu.
- Co daje izolacja cieplna ściany?
- Zmniejsza straty ciepła i koszt ogrzewania.
Sprawdź się
1. Fundament budynku:
- ociepla ściany
- przenosi ciężar budynku na grunt
- odprowadza wodę z dachu
- dzieli wnętrze na pokoje
Pokaż odpowiedź
B. przenosi ciężar budynku na grunt — Fundament rozkłada ciężar całej konstrukcji na grunt.
2. Zbrojenie w betonie przejmuje siły:
- ściskające
- rozciągające
- skręcające koło
- cieplne
Pokaż odpowiedź
B. rozciągające — Stalowe pręty przejmują rozciąganie, którego beton nie znosi.
3. Strop opiera się na…
- Ścianach działowych
- Ścianach nośnych
- Tynku
- Dachu
Pokaż odpowiedź
B. Ścianach nośnych — Dlatego ściany nośnej nie wolno usuwać.
4. Izolacja przeciwwilgociowa fundamentu chroni przed…
- Mrozem
- Podciąganiem wody z gruntu
- Wiatrem
- Hałasem
Pokaż odpowiedź
B. Podciąganiem wody z gruntu — Papa lub folia odcina mury od wilgoci z ziemi.
5. Który element przenosi obciążenie budynku na grunt?
- Dach
- Fundament
- Strop
- Ściana działowa
Pokaż odpowiedź
B. Fundament — Musi być posadowiony poniżej głębokości przemarzania.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami