Elementy elektroniczne i schematy
Technika, klasa 6 · Elektrotechnika
Najważniejsze w skrócie
Schemat elektryczny pokazuje połączenia, a nie wygląd urządzenia. Każdy element ma umowny symbol: opornik to prostokąt, dioda LED to trójkąt ze strzałkami, przełącznik to przerwana linia z ramieniem, źródło napięcia to dwie kreski różnej długości.
Dioda LED przewodzi prąd tylko w jednym kierunku i wymaga opornika ograniczającego prąd — bez niego przepala się natychmiast. Dłuższa nóżka diody to anoda (plus), krótsza to katoda (minus).
Elementy można łączyć szeregowo (jeden za drugim — przez wszystkie płynie ten sam prąd) albo równolegle (obok siebie — na każdym jest to samo napięcie). W szeregowym obwodzie przerwanie w jednym miejscu gasi wszystko, w równoległym pozostałe elementy działają dalej.

Ważne daty
- Opornik — prostokąt, ogranicza natężenie prądu
- Dioda LED — trójkąt ze strzałkami, świeci przy przepływie
- Przełącznik — przerywa lub zamyka obwód
- Ogniwo — dwie kreski: dłuższa +, krótsza −
- Anoda diody — dłuższa nóżka, biegun dodatni
Ważne postacie
- Opornik — wartość odczytywana z kolorowych pasków
- Dioda LED — przewodzi tylko w jedną stronę
- Ogniwo — źródło napięcia stałego
- Przycisk — zwiera obwód tylko na czas naciśnięcia
Pojęcia
- Co pokazuje schemat elektryczny?
- Połączenia elementów, a nie ich wygląd.
- Do czego służy opornik przy diodzie LED?
- Ogranicza prąd, żeby dioda się nie przepaliła.
- Która nóżka diody LED to anoda?
- Dłuższa — biegun dodatni.
- Co się dzieje przy przerwaniu obwodu szeregowego?
- Przestaje działać cały obwód.
- Co jest wspólne w połączeniu równoległym?
- Napięcie na każdym elemencie.
- Co jest wspólne w połączeniu szeregowym?
- Natężenie prądu płynącego przez elementy.
- Jak oznaczamy ogniwo na schemacie?
- Dwiema kreskami — dłuższa to plus.
- Czy dioda LED przewodzi w obie strony?
- Nie, tylko w jednym kierunku.
- Która nóżka diody LED to katoda?
- Krótsza — łączymy ją z minusem.
- Jak rysujemy opornik na schemacie?
- Jako prostokąt z dwoma wyprowadzeniami.
- Co się stanie z diodą LED bez opornika?
- Przepali się — nic nie ogranicza prądu.
- Jak połączyć dwie diody, żeby świeciły niezależnie?
- Równolegle, każdą z własnym wyłącznikiem.
Sprawdź się
1. Schemat elektryczny przedstawia:
- wygląd urządzenia
- połączenia elementów
- wymiary obudowy
- kolejność montażu obudowy
Pokaż odpowiedź
B. połączenia elementów — Schemat pokazuje logikę połączeń.
2. W połączeniu szeregowym przez elementy płynie:
- różny prąd
- ten sam prąd
- brak prądu
- prąd zmienny
Pokaż odpowiedź
B. ten sam prąd — Natężenie jest takie samo w całym obwodzie szeregowym.
3. Symbolem opornika na schemacie jest…
- Owalne koło
- Prostokąt
- Trójkąt
- Gwiazda
Pokaż odpowiedź
B. Prostokąt — Prostokąt z dwoma wyprowadzeniami oznacza opornik.
4. W połączeniu szeregowym wspólne dla wszystkich elementów jest…
- Napięcie zasilania
- Natężenie prądu
- Kolor
- Opór
Pokaż odpowiedź
B. Natężenie prądu — Prąd o tym samym natężeniu płynie przez każdy element po kolei.
5. Który element gromadzi ładunek?
- Duży rezystor
- Kondensator
- Dioda
- Przewód
Pokaż odpowiedź
B. Kondensator — Może potem oddać zgromadzoną energię.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami