Metale i tworzywa sztuczne

Technika, klasa 6 · Inżynieria materiałowa

Najważniejsze w skrócie

Metale dobrze przewodzą prąd i ciepło, są plastyczne i wytrzymałe. Żelazo z dodatkiem węgla daje stal, miedź z cynkiem — mosiądz, miedź z cyną — brąz. Takie mieszanki nazywamy stopami; mają lepsze właściwości niż czyste metale.

Największym wrogiem metali jest korozja — reakcja z tlenem i wodą. Chronimy przed nią malowaniem, cynkowaniem, chromowaniem i smarowaniem. Aluminium i stal nierdzewna są odporne dzięki własnej warstwie tlenków lub dodatkowi chromu.

Tworzywa sztuczne otrzymuje się głównie z ropy naftowej. Są lekkie, tanie, nie przewodzą prądu i nie korodują, ale rozkładają się bardzo długo. Termoplasty (PET, PP) można wielokrotnie przetapiać — dlatego dobrze nadają się do recyklingu.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Kawałek miedzi
Miedź — metal o barwie czerwonej, świetnie przewodzi prąd (Autor: Native_Copper_Macro_Digon3.jpg : “Jonathan Zander ( Digon3 )" derivative work: M, CC BY-SA 3.0, źródło)

Ważne daty

Ważne postacie

Pojęcia

Jakie cechy mają metale?
Przewodzą prąd i ciepło, są plastyczne i wytrzymałe.
Co to stop?
Mieszanka metali (lub metalu z innym pierwiastkiem) o lepszych właściwościach.
Z czego składa się stal?
Z żelaza z dodatkiem węgla.
Z czego składa się mosiądz?
Z miedzi i cynku.
Z czego składa się brąz?
Z miedzi i cyny.
Co to korozja?
Niszczenie metalu w reakcji z tlenem i wodą.
Jak chronimy metal przed korozją?
Malowaniem, cynkowaniem, chromowaniem, smarowaniem.
Co to termoplast?
Tworzywo sztuczne, które można wielokrotnie przetapiać.
Co to jest plastyczność metalu?
Zdolność do zmiany kształtu (kucia, walcowania, ciągnienia) bez pękania.
Dlaczego aluminium nie rdzewieje?
Pokrywa się szczelną warstewką tlenku glinu.
Jaki dodatek zawiera stal nierdzewna?
Chrom.
Na jakim metalu powstaje rdza?
Na żelazie i stali.

Sprawdź się

1. Stal to stop żelaza z…

  1. Cynkiem
  2. Węglem
  3. Cyną
  4. Miedzią
Pokaż odpowiedź

B. Węglem — Stal to żelazo z dodatkiem węgla.

2. Które tworzywo najlepiej nadaje się do recyklingu?

  1. PET
  2. Guma z opon
  3. Bakelit
  4. Żywica utwardzona
Pokaż odpowiedź

A. PET — PET to termoplast — daje się przetapiać.

3. Aluminium jest odporne na korozję dzięki…

  1. Dużej masie
  2. Warstewce tlenku na powierzchni
  3. Fabrycznemu malowaniu powierzchni
  4. Miękkości
Pokaż odpowiedź

B. Warstewce tlenku na powierzchni — Cienka warstwa tlenku glinu odcina metal od tlenu i wody.

4. Chromowanie stosuje się, żeby…

  1. Zwiększyć masę
  2. Zabezpieczyć powierzchnię i nadać jej połysk
  3. Zmiękczyć metal
  4. Celowo przyspieszyć naturalną korozję powierzchni
Pokaż odpowiedź

B. Zabezpieczyć powierzchnię i nadać jej połysk — Chrom chroni przed korozją i wygląda dekoracyjnie.

5. Rdza to skutek:

  1. Przegrzania
  2. Korozji żelaza
  3. Zbyt niskiej temperatury
  4. Kucia
Pokaż odpowiedź

B. Korozji żelaza — Rdza nie chroni metalu — złuszcza się i odsłania kolejne warstwy.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami