Obwody elektryczne i energia

Technika, klasa 6 · Elektrotechnika

Najważniejsze w skrócie

Obwód elektryczny musi być zamknięty, żeby płynął prąd. Podstawowe elementy to źródło (bateria), przewody, odbiornik (żarówka, silniczek) i wyłącznik. Na schematach rysujemy je umownymi symbolami, a nie obrazkami.

W połączeniu szeregowym elementy są jeden za drugim — przerwa w jednym miejscu gasi cały obwód, a żarówki świecą słabiej. W połączeniu równoległym każdy odbiornik ma własną gałąź: świeci pełną jasnością i działa niezależnie od pozostałych.

Bezpiecznik i wyłącznik różnicowoprądowy chronią instalację i ludzi — przerywają obwód przy przeciążeniu lub upływie prądu. Energię oszczędzamy, używając źródeł LED, wyłączając urządzenia z trybu czuwania i wybierając klasę A.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Żarówka z żarnikiem
Żarówka — odbiornik w obwodzie elektrycznym (Autor: KMJ, CC BY-SA 3.0, źródło)

Ważne daty

Ważne postacie

Pojęcia

Jaki warunek musi spełniać obwód, by płynął prąd?
Musi być zamknięty.
Jakie są podstawowe elementy obwodu?
Źródło, przewody, odbiornik i wyłącznik.
Co się stanie, gdy w obwodzie szeregowym przepali się jedna żarówka?
Zgasną wszystkie — obwód zostanie przerwany.
Jak świecą żarówki połączone równolegle?
Każda pełną jasnością, niezależnie od pozostałych.
Do czego służy bezpiecznik?
Przerywa obwód przy zbyt dużym prądzie.
Które źródło światła zużywa najmniej energii?
LED.
Czy tworzywa sztuczne przewodzą prąd?
Nie — są izolatorami, dlatego osłaniają przewody.
Jak oszczędzać energię w domu?
Używać LED, wyłączać tryb czuwania, wybierać klasę A.
Jak połączone są gniazdka w mieszkaniu?
Równolegle — każde ma pełne napięcie.
Podaj przykład izolatora.
Guma, tworzywo sztuczne, suche drewno.
Podaj przykład przewodnika.
Miedź, aluminium, stal.
Do czego służy wyłącznik?
Do przerywania i zamykania obwodu.

Sprawdź się

1. Prąd płynie tylko w obwodzie…

  1. Otwartym
  2. Zamkniętym
  3. Przerwanym
  4. Bez źródła
Pokaż odpowiedź

B. Zamkniętym — Warunkiem przepływu prądu jest zamknięty obwód.

2. Bezpiecznik chroni instalację przed…

  1. Nadmiarem kurzu i wilgoci
  2. Przeciążeniem prądem
  3. Wilgocią
  4. Hałasem
Pokaż odpowiedź

B. Przeciążeniem prądem — Bezpiecznik przerywa obwód przy przeciążeniu.

3. Wyłącznik w obwodzie służy do…

  1. Zwiększenia napięcia w obwodzie
  2. Przerywania i zamykania obwodu
  3. Pomiaru prądu
  4. Świecenia
Pokaż odpowiedź

B. Przerywania i zamykania obwodu — Przy otwartym wyłączniku obwód jest przerwany i prąd nie płynie.

4. W połączeniu szeregowym trzy żarówki świecą…

  1. Jaśniej niż jedna żarówka
  2. Słabiej niż pojedyncza
  3. Tak samo
  4. Wcale
Pokaż odpowiedź

B. Słabiej niż pojedyncza — Każda żarówka dostaje tylko część napięcia źródła.

5. Jakie napięcie ma gniazdko w polskim domu?

  1. 12 V
  2. 230 V
  3. 400 V
  4. 1000 V
Pokaż odpowiedź

B. 230 V — Prąd zmienny o częstotliwości 50 Hz.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami