Obróbka metali i tworzyw
Technika, klasa 6 · Technologia wytwarzania
Najważniejsze w skrócie
Metale obrabiamy piłką do metalu (drobne zęby, brzeszczot napięty w ramie), pilnikiem i wiertłem do metalu. Blachę tniemy nożycami do blachy. Pracę wykonujemy w rękawicach — krawędź cięcia jest ostra jak nóż.
Wiercąc w metalu, punktakiem robimy wgłębienie startowe, żeby wiertło nie uciekło. Wiercimy wolniej niż w drewnie i chłodzimy wiertło. Otwór odgratowujemy, bo zostaje ostry zadzior.
Termoplasty (polietylen, polipropylen, PET) miękną przy ogrzewaniu i można je formować wielokrotnie — to one nadają się do recyklingu. Duroplasty po utwardzeniu nie miękną ponownie. Tworzyw nie wolno przegrzewać, bo wydzielają szkodliwe opary.

Ważne daty
- Piłka do metalu — brzeszczot z drobnymi zębami, napięty w ramie
- Punktak — wgłębienie startowe pod wiertło
- Odgratowanie — usunięcie ostrego zadzioru z otworu
- Termoplast — mięknie przy ogrzewaniu, nadaje się do recyklingu
- Duroplast — po utwardzeniu nie mięknie ponownie
Ważne postacie
- Piłka do metalu — cięcie prętów i profili
- Punktak — znaczenie punktu wiercenia
- Rękawice — ochrona przed ostrą krawędzią blachy
- PET — termoplast, butelki, w pełni przetwarzalny
Pojęcia
- Czym tniemy pręt metalowy?
- Piłką do metalu z drobnymi zębami.
- Do czego służy punktak?
- Robi wgłębienie, żeby wiertło nie uciekło.
- Co to jest zadzior?
- Ostra krawędź pozostała po wierceniu lub cięciu.
- Czym trasujemy na metalu?
- Rysikiem — ołówek nie zostawia śladu.
- Co to jest termoplast?
- Tworzywo, które mięknie przy ogrzewaniu.
- Podaj przykład termoplastu.
- Polietylen, polipropylen, PET.
- Czym różni się duroplast od termoplastu?
- Po utwardzeniu już nie mięknie.
- Dlaczego nie wolno przegrzewać tworzyw?
- Wydzielają szkodliwe opary.
- Czym tniemy blachę?
- Nożycami do blachy, w rękawicach.
- Na czym polega odgratowanie?
- Na usunięciu ostrego zadziora z krawędzi otworu.
- Co dzieje się z duroplastem po podgrzaniu?
- Nie mięknie — zwęgla się.
- Dlaczego brzeszczot musi być napięty w ramie?
- Żeby tnąć prosto i się nie złamać.
Sprawdź się
1. Do cięcia metalu służy piła o zębach:
- dużych
- drobnych
- falistych
- podwójnych
Pokaż odpowiedź
B. drobnych — Piłka do metalu ma gęste, drobne zęby.
2. Termoplast to tworzywo, które:
- nie topi się
- mięknie przy ogrzewaniu
- twardnieje na słońcu
- rozpuszcza się w wodzie
Pokaż odpowiedź
B. mięknie przy ogrzewaniu — Dlatego można je formować i przetwarzać wielokrotnie.
3. Krawędź świeżo ciętej blachy jest…
- Zaokrąglona
- Ostra jak nóż — pracujemy w rękawicach
- Miękka
- Bezpieczna
Pokaż odpowiedź
B. Ostra jak nóż — pracujemy w rękawicach — Krawędź trzeba dodatkowo spiłować lub odgratować.
4. Brzeszczot piłki do metalu musi być…
- Luźny
- Napięty w ramie
- Zgięty
- Bez zębów
Pokaż odpowiedź
B. Napięty w ramie — Napięty brzeszczot tnie prosto i nie łamie się.
5. Gwint wewnętrzny wykonujemy:
- Narzynką
- Gwintownikiem
- Pilnikiem
- Punktakiem
Pokaż odpowiedź
B. Gwintownikiem — Narzynką robimy gwint zewnętrzny na pręcie.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami