Samochód — budowa i napęd

Technika, klasa 6 · Urządzenia techniczne

Najważniejsze w skrócie

Większość samochodów napędza silnik spalinowy czterosuwowy. W cylindrze tłok wykonuje cztery ruchy, czyli suwy: ssanie, sprężanie, pracę i wydech. W silniku benzynowym mieszankę paliwa z powietrzem zapala iskra ze świecy zapłonowej, a w silniku Diesla paliwo zapala się samo w gorącym, mocno sprężonym powietrzu.

Samochód elektryczny ma akumulator i silnik elektryczny, a podczas hamowania odzyskuje część energii — to rekuperacja. Hybryda łączy silnik spalinowy z elektrycznym. W każdym aucie pracują układy: napędowy (silnik, sprzęgło, skrzynia biegów, półosie, koła), hamulcowy (pedał, płyn hamulcowy, klocki dociskane do tarcz) i kierowniczy (kierownica, przekładnia, drążki skręcające koła).

Bezpieczeństwo zapewniają pasy, poduszki powietrzne, zagłówki i strefy zgniotu karoserii, a dzieciom niższym niż 150 cm — fotelik lub podstawka. Poduszka powietrzna chroni dobrze tylko osobę zapiętą pasem. O ekologię dbają katalizator i filtr cząstek stałych, które oczyszczają spaliny, a w niektórych miastach, np. w Warszawie, działają strefy czystego transportu.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami

Ważne daty

Ważne postacie

Pojęcia

Wymień cztery suwy silnika czterosuwowego.
Ssanie, sprężanie, praca, wydech.
Co zapala mieszankę w silniku benzynowym?
Iskra ze świecy zapłonowej.
Jak zapala się paliwo w silniku Diesla?
Samo, w gorącym, mocno sprężonym powietrzu.
Co zamienia ruch tłoka w ruch obrotowy?
Korbowód i wał korbowy.
Z czego czerpie energię samochód elektryczny?
Z akumulatora ładowanego z sieci elektrycznej.
Co to jest rekuperacja?
Odzyskiwanie energii hamowania — silnik działa wtedy jak prądnica i ładuje akumulator.
Czym jest samochód hybrydowy?
Autem z silnikiem spalinowym i elektrycznym, które ze sobą współpracują.
Co to jest hybryda plug-in?
Hybryda, której akumulator można ładować z gniazdka.
Do czego służy skrzynia biegów?
Zmienia przełożenie, żeby auto mogło ruszać z siłą i jechać szybko.
Do czego służy sprzęgło?
Rozłącza silnik i skrzynię biegów przy ruszaniu i zmianie biegu.
Jak działa hamulec tarczowy?
Klocki dociskają się do tarczy, która obraca się razem z kołem.
Co przenosi nacisk z pedału hamulca do kół?
Płyn hamulcowy w przewodach — to układ hydrauliczny.

Sprawdź się

1. Który suw silnika czterosuwowego następuje bezpośrednio po sprężaniu?

  1. ssanie
  2. wydech
  3. zapłon wstępny
  4. praca
Pokaż odpowiedź

D. praca — Po sprężeniu mieszanka zapala się, a rozprężające się gazy pchają tłok — to suw pracy, potem jest wydech.

2. Co jest źródłem energii w samochodzie elektrycznym?

  1. akumulator
  2. zbiornik benzyny
  3. świeca zapłonowa
  4. katalizator spalin
Pokaż odpowiedź

A. akumulator — Akumulator magazynuje energię elektryczną i zasila silnik; auto elektryczne nie ma zbiornika paliwa.

3. W aucie z ręczną skrzynią biegów sprzęgło wciskamy, gdy:

  1. skręcamy w lewo
  2. włączamy światła
  3. zmieniamy bieg
  4. zapinamy pasy
Pokaż odpowiedź

C. zmieniamy bieg — Sprzęgło rozłącza silnik i skrzynię biegów, dzięki czemu bieg można zmienić płynnie i bez zgrzytów.

4. Co NIE należy do układu kierowniczego?

  1. kierownica
  2. przekładnia kierownicza
  3. pedał hamulca
  4. drążek kierowniczy
Pokaż odpowiedź

C. pedał hamulca — Pedał hamulca uruchamia układ hamulcowy, a pozostałe elementy przenoszą obrót kierownicy na koła.

5. Zagłówek w samochodzie chroni przede wszystkim:

  1. kolana i stopy
  2. dłonie na kierownicy
  3. brzuch i klatkę piersiową
  4. szyję i kręgosłup
Pokaż odpowiedź

D. szyję i kręgosłup — Przy uderzeniu od tyłu głowa gwałtownie odchyla się do tyłu, a zagłówek ją zatrzymuje i chroni kręgi szyjne.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami