Odnawialne źródła energii
Technika, klasa 6 · Ekologia w technice
Najważniejsze w skrócie
Odnawialne źródła energii (OZE) odnawiają się w przyrodzie i nie wyczerpią się: to Słońce, wiatr, płynąca woda, biomasa i ciepło wnętrza Ziemi, czyli geotermia. Węgiel, ropa naftowa i gaz ziemny powstawały przez miliony lat, ich zasoby się kończą, a spalanie wytwarza dwutlenek węgla i zanieczyszcza powietrze.
Panele fotowoltaiczne zamieniają światło słoneczne bezpośrednio w prąd elektryczny, a kolektory słoneczne — w ciepło do podgrzewania wody. Turbina wiatrowa i elektrownia wodna wykorzystują ruch powietrza lub wody do obracania prądnicy. Biomasę, czyli drewno, słomę i odpady roślinne, spala się lub przerabia na biogaz, a pompa ciepła pobiera ciepło z powietrza, gruntu lub wody i oddaje je do domu.
OZE nie zanieczyszczają powietrza podczas pracy, ale mają ograniczenia: nocą nie ma słońca, a w bezwietrzne dni turbiny stoją. Dlatego potrzebne są magazyny energii i elektrownie, które pracują na zapas. Zapory zmieniają rzeki, a farmy wiatrowe i słoneczne zajmują dużo miejsca — każde źródło ma zalety i wady.
Ważne daty
- OZE — odnawialne źródła energii: Słońce, wiatr, woda, biomasa, geotermia
- PV — fotowoltaika — bezpośrednia zamiana światła w prąd
- Falownik — zamienia prąd stały z paneli w przemienny, taki jak w gniazdku
- kWh — kilowatogodzina — jednostka wyprodukowanej lub zużytej energii
- CO₂ — dwutlenek węgla ze spalania paliw kopalnych, ociepla klimat
Ważne postacie
- Edmond Becquerel — francuski fizyk; w 1839 roku odkrył efekt fotowoltaiczny
- Prosument — ktoś, kto prąd i wytwarza, i zużywa, np. dom z panelami na dachu
- Turbina wiatrowa — łopaty wirnika obracają prądnicę ukrytą w gondoli
- Pompa ciepła — „przepompowuje” ciepło z powietrza lub gruntu do domu
Pojęcia
- Co oznacza skrót OZE?
- Odnawialne źródła energii.
- Wymień pięć odnawialnych źródeł energii.
- Słońce, wiatr, woda, biomasa, geotermia.
- Co robi panel fotowoltaiczny?
- Zamienia światło słoneczne bezpośrednio w prąd elektryczny.
- Do czego służy kolektor słoneczny?
- Do podgrzewania wody ciepłem promieni słonecznych.
- Do czego służy falownik?
- Zamienia prąd stały z paneli w prąd przemienny używany w domu.
- Jak turbina wiatrowa wytwarza prąd?
- Wiatr obraca łopaty wirnika, a wirnik napędza prądnicę.
- Jak działa elektrownia wodna?
- Płynąca lub spadająca woda obraca turbinę połączoną z prądnicą.
- Co to jest biomasa?
- Materia roślinna i odpady organiczne, np. drewno, słoma, pellet.
- Co powstaje w biogazowni?
- Biogaz z rozkładu odpadów, np. obornika lub resztek jedzenia.
- Co to jest geotermia?
- Wykorzystanie ciepła z wnętrza Ziemi, np. gorących wód podziemnych.
- Gdzie w Polsce korzysta się z geotermii?
- Najbardziej znany przykład to Podhale — ciepłownia i baseny termalne.
- Skąd pompa ciepła bierze ciepło?
- Z powietrza, gruntu lub wody, a do pracy potrzebuje prądu.
Sprawdź się
1. Które źródło energii jest odnawialne?
- węgiel brunatny
- wiatr
- gaz ziemny
- ropa naftowa
Pokaż odpowiedź
B. wiatr — Wiatr powstaje stale dzięki nagrzewaniu powietrza przez Słońce, a paliwa kopalne zużywamy szybciej, niż się tworzą.
2. W turbinie wiatrowej prąd wytwarza:
- panel ukryty w każdej łopacie
- akumulator schowany w podstawie wieży
- kabel biegnący wzdłuż masztu
- prądnica obracana przez wirnik
Pokaż odpowiedź
D. prądnica obracana przez wirnik — Wiatr obraca wirnik, a połączona z nim prądnica w gondoli zamienia ruch obrotowy w energię elektryczną.
3. Największą wadą elektrowni słonecznych jest to, że:
- wytwarzają dużo dymu i spalin
- nie wytwarzają prądu w nocy
- szybko zużywają zapasy węgla
- wymagają codziennego dowozu paliwa
Pokaż odpowiedź
B. nie wytwarzają prądu w nocy — Panele potrzebują światła, więc po zachodzie słońca produkcja spada do zera — trzeba ją czymś uzupełnić.
4. Na którą stronę świata najlepiej skierować panele fotowoltaiczne w Polsce?
- na południe
- na północ
- na wschód
- na północny wschód
Pokaż odpowiedź
A. na południe — W Polsce słońce w ciągu dnia przechodzi po południowej stronie nieba, więc tam panele dostają najwięcej światła.
5. Jakie ograniczenie mają farmy wiatrowe?
- wymagają stałego dowozu paliwa do turbin
- w bezwietrzne dni turbiny stoją
- zanieczyszczają powietrze dymem i sadzą
- działają tylko w nocy, gdy nie ma słońca
Pokaż odpowiedź
B. w bezwietrzne dni turbiny stoją — Bez wiatru wirnik się nie obraca, dlatego prąd z wiatraków trzeba uzupełniać innymi źródłami.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami