Odnawialne źródła energii

Technika, klasa 6 · Ekologia w technice

Najważniejsze w skrócie

Odnawialne źródła energii (OZE) odnawiają się w przyrodzie i nie wyczerpią się: to Słońce, wiatr, płynąca woda, biomasa i ciepło wnętrza Ziemi, czyli geotermia. Węgiel, ropa naftowa i gaz ziemny powstawały przez miliony lat, ich zasoby się kończą, a spalanie wytwarza dwutlenek węgla i zanieczyszcza powietrze.

Panele fotowoltaiczne zamieniają światło słoneczne bezpośrednio w prąd elektryczny, a kolektory słoneczne — w ciepło do podgrzewania wody. Turbina wiatrowa i elektrownia wodna wykorzystują ruch powietrza lub wody do obracania prądnicy. Biomasę, czyli drewno, słomę i odpady roślinne, spala się lub przerabia na biogaz, a pompa ciepła pobiera ciepło z powietrza, gruntu lub wody i oddaje je do domu.

OZE nie zanieczyszczają powietrza podczas pracy, ale mają ograniczenia: nocą nie ma słońca, a w bezwietrzne dni turbiny stoją. Dlatego potrzebne są magazyny energii i elektrownie, które pracują na zapas. Zapory zmieniają rzeki, a farmy wiatrowe i słoneczne zajmują dużo miejsca — każde źródło ma zalety i wady.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami

Ważne daty

Ważne postacie

Pojęcia

Co oznacza skrót OZE?
Odnawialne źródła energii.
Wymień pięć odnawialnych źródeł energii.
Słońce, wiatr, woda, biomasa, geotermia.
Co robi panel fotowoltaiczny?
Zamienia światło słoneczne bezpośrednio w prąd elektryczny.
Do czego służy kolektor słoneczny?
Do podgrzewania wody ciepłem promieni słonecznych.
Do czego służy falownik?
Zamienia prąd stały z paneli w prąd przemienny używany w domu.
Jak turbina wiatrowa wytwarza prąd?
Wiatr obraca łopaty wirnika, a wirnik napędza prądnicę.
Jak działa elektrownia wodna?
Płynąca lub spadająca woda obraca turbinę połączoną z prądnicą.
Co to jest biomasa?
Materia roślinna i odpady organiczne, np. drewno, słoma, pellet.
Co powstaje w biogazowni?
Biogaz z rozkładu odpadów, np. obornika lub resztek jedzenia.
Co to jest geotermia?
Wykorzystanie ciepła z wnętrza Ziemi, np. gorących wód podziemnych.
Gdzie w Polsce korzysta się z geotermii?
Najbardziej znany przykład to Podhale — ciepłownia i baseny termalne.
Skąd pompa ciepła bierze ciepło?
Z powietrza, gruntu lub wody, a do pracy potrzebuje prądu.

Sprawdź się

1. Które źródło energii jest odnawialne?

  1. węgiel brunatny
  2. wiatr
  3. gaz ziemny
  4. ropa naftowa
Pokaż odpowiedź

B. wiatr — Wiatr powstaje stale dzięki nagrzewaniu powietrza przez Słońce, a paliwa kopalne zużywamy szybciej, niż się tworzą.

2. W turbinie wiatrowej prąd wytwarza:

  1. panel ukryty w każdej łopacie
  2. akumulator schowany w podstawie wieży
  3. kabel biegnący wzdłuż masztu
  4. prądnica obracana przez wirnik
Pokaż odpowiedź

D. prądnica obracana przez wirnik — Wiatr obraca wirnik, a połączona z nim prądnica w gondoli zamienia ruch obrotowy w energię elektryczną.

3. Największą wadą elektrowni słonecznych jest to, że:

  1. wytwarzają dużo dymu i spalin
  2. nie wytwarzają prądu w nocy
  3. szybko zużywają zapasy węgla
  4. wymagają codziennego dowozu paliwa
Pokaż odpowiedź

B. nie wytwarzają prądu w nocy — Panele potrzebują światła, więc po zachodzie słońca produkcja spada do zera — trzeba ją czymś uzupełnić.

4. Na którą stronę świata najlepiej skierować panele fotowoltaiczne w Polsce?

  1. na południe
  2. na północ
  3. na wschód
  4. na północny wschód
Pokaż odpowiedź

A. na południe — W Polsce słońce w ciągu dnia przechodzi po południowej stronie nieba, więc tam panele dostają najwięcej światła.

5. Jakie ograniczenie mają farmy wiatrowe?

  1. wymagają stałego dowozu paliwa do turbin
  2. w bezwietrzne dni turbiny stoją
  3. zanieczyszczają powietrze dymem i sadzą
  4. działają tylko w nocy, gdy nie ma słońca
Pokaż odpowiedź

B. w bezwietrzne dni turbiny stoją — Bez wiatru wirnik się nie obraca, dlatego prąd z wiatraków trzeba uzupełniać innymi źródłami.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami