Grzyby i porosty

Biologia, klasa 5 · Różnorodność organizmów

Najważniejsze w skrócie

Grzyby tworzą osobne królestwo — nie są ani roślinami, ani zwierzętami. Nie mają chloroplastów, więc nie prowadzą fotosyntezy; odżywiają się, wchłaniając gotowe substancje z otoczenia (cudzożywność). Ciało grzyba to grzybnia zbudowana ze strzępek, a to, co zbieramy w lesie, to owocnik — część służąca do rozmnażania przez zarodniki. Ściana komórkowa grzybów zawiera chitynę, a nie celulozę.

Grzyby bywają saprofitami (rozkładają martwe szczątki), pasożytami (np. grzybica) albo żyją w symbiozie z roślinami, tworząc mikoryzę. Porost to organizm zbudowany z grzyba i glonu żyjących w ścisłej symbiozie: glon wytwarza pokarm w fotosyntezie, a grzyb daje wodę, sole mineralne i osłonę. Porosty są bardzo wrażliwe na zanieczyszczenia powietrza, dlatego służą jako skala porostowa — biologiczny wskaźnik czystości powietrza.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Muchomor czerwony w lesie
Muchomor czerwony (Autor: Onderwijsgek, CC BY-SA 3.0 nl, źródło)

Pojęcia

Grzybnia
Właściwe ciało grzyba, zbudowane z nitkowatych strzępek.
Owocnik
Część grzyba wytwarzająca zarodniki — to ją zbieramy w lesie.
Zarodnik
Komórka rozmnażania grzybów i mchów; z niej wyrasta nowy organizm.
Chityna
Substancja budująca ścianę komórkową grzybów (u roślin jest celuloza).
Cudzożywność
Odżywianie się gotowymi substancjami pobranymi z otoczenia.
Saprofit
Organizm rozkładający martwe szczątki organiczne.
Mikoryza
Symbioza grzybni z korzeniami drzew — obie strony zyskują.
Porost
Symbioza grzyba i glonu tworząca jeden organizm.
Skala porostowa
Sposób oceny czystości powietrza na podstawie rosnących porostów.
Drożdże
Grzyby jednokomórkowe wykorzystywane w piekarnictwie — powodują fermentację.
Pleśń
Grzyb rozwijający się na wilgotnym pokarmie; część pleśni wytwarza toksyny.
Penicylina
Pierwszy antybiotyk, otrzymany z pleśni pędzlaka.

Sprawdź się

1. Dlaczego grzyby nie są roślinami?

  1. Nie mają chloroplastów i nie fotosyntetyzują
  2. Nie mają jądra komórkowego ani własnej cytoplazmy
  3. Rosną w lesie
  4. Mają korzenie
Pokaż odpowiedź

A. Nie mają chloroplastów i nie fotosyntetyzują — Grzyby są cudzożywne — to podstawowa różnica.

2. Z czego zbudowany jest porost?

  1. Z grzyba i glonu
  2. Z dwóch grzybów
  3. Z mchu i grzyba
  4. Z bakterii i grzyba
Pokaż odpowiedź

A. Z grzyba i glonu — To klasyczny przykład symbiozy.

3. Grzybica stóp to przykład grzyba, który jest...

  1. Pasożytem
  2. Saprofitem
  3. Symbiontem
  4. Producentem
Pokaż odpowiedź

A. Pasożytem — Żeruje na żywym organizmie, szkodząc mu.

4. Gdzie u borowika dojrzewają zarodniki?

  1. W rurkach pod kapeluszem
  2. W blaszkach
  3. W trzonie
  4. W grzybni pod ściółką leśną
Pokaż odpowiedź

A. W rurkach pod kapeluszem — Borowikowate mają gąbczaste rurki, nie blaszki.

5. Która forma plechy porostu jest najbardziej wrażliwa na zanieczyszczenie powietrza?

  1. Skorupiasta
  2. Listkowata
  3. Krzaczkowata
  4. Żadna nie jest wrażliwa
Pokaż odpowiedź

C. Krzaczkowata — Porosty krzaczkowate rosną tylko tam, gdzie powietrze jest bardzo czyste.

Więcej pytań — razem 78 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami