Grzyby i porosty
Biologia, klasa 5 · Różnorodność organizmów
Najważniejsze w skrócie
Grzyby tworzą osobne królestwo — nie są ani roślinami, ani zwierzętami. Nie mają chloroplastów, więc nie prowadzą fotosyntezy; odżywiają się, wchłaniając gotowe substancje z otoczenia (cudzożywność). Ciało grzyba to grzybnia zbudowana ze strzępek, a to, co zbieramy w lesie, to owocnik — część służąca do rozmnażania przez zarodniki. Ściana komórkowa grzybów zawiera chitynę, a nie celulozę.
Grzyby bywają saprofitami (rozkładają martwe szczątki), pasożytami (np. grzybica) albo żyją w symbiozie z roślinami, tworząc mikoryzę. Porost to organizm zbudowany z grzyba i glonu żyjących w ścisłej symbiozie: glon wytwarza pokarm w fotosyntezie, a grzyb daje wodę, sole mineralne i osłonę. Porosty są bardzo wrażliwe na zanieczyszczenia powietrza, dlatego służą jako skala porostowa — biologiczny wskaźnik czystości powietrza.

Pojęcia
- Grzybnia
- Właściwe ciało grzyba, zbudowane z nitkowatych strzępek.
- Owocnik
- Część grzyba wytwarzająca zarodniki — to ją zbieramy w lesie.
- Zarodnik
- Komórka rozmnażania grzybów i mchów; z niej wyrasta nowy organizm.
- Chityna
- Substancja budująca ścianę komórkową grzybów (u roślin jest celuloza).
- Cudzożywność
- Odżywianie się gotowymi substancjami pobranymi z otoczenia.
- Saprofit
- Organizm rozkładający martwe szczątki organiczne.
- Mikoryza
- Symbioza grzybni z korzeniami drzew — obie strony zyskują.
- Porost
- Symbioza grzyba i glonu tworząca jeden organizm.
- Skala porostowa
- Sposób oceny czystości powietrza na podstawie rosnących porostów.
- Drożdże
- Grzyby jednokomórkowe wykorzystywane w piekarnictwie — powodują fermentację.
- Pleśń
- Grzyb rozwijający się na wilgotnym pokarmie; część pleśni wytwarza toksyny.
- Penicylina
- Pierwszy antybiotyk, otrzymany z pleśni pędzlaka.
Sprawdź się
1. Dlaczego grzyby nie są roślinami?
- Nie mają chloroplastów i nie fotosyntetyzują
- Nie mają jądra komórkowego ani własnej cytoplazmy
- Rosną w lesie
- Mają korzenie
Pokaż odpowiedź
A. Nie mają chloroplastów i nie fotosyntetyzują — Grzyby są cudzożywne — to podstawowa różnica.
2. Z czego zbudowany jest porost?
- Z grzyba i glonu
- Z dwóch grzybów
- Z mchu i grzyba
- Z bakterii i grzyba
Pokaż odpowiedź
A. Z grzyba i glonu — To klasyczny przykład symbiozy.
3. Grzybica stóp to przykład grzyba, który jest...
- Pasożytem
- Saprofitem
- Symbiontem
- Producentem
Pokaż odpowiedź
A. Pasożytem — Żeruje na żywym organizmie, szkodząc mu.
4. Gdzie u borowika dojrzewają zarodniki?
- W rurkach pod kapeluszem
- W blaszkach
- W trzonie
- W grzybni pod ściółką leśną
Pokaż odpowiedź
A. W rurkach pod kapeluszem — Borowikowate mają gąbczaste rurki, nie blaszki.
5. Która forma plechy porostu jest najbardziej wrażliwa na zanieczyszczenie powietrza?
- Skorupiasta
- Listkowata
- Krzaczkowata
- Żadna nie jest wrażliwa
Pokaż odpowiedź
C. Krzaczkowata — Porosty krzaczkowate rosną tylko tam, gdzie powietrze jest bardzo czyste.
Więcej pytań — razem 78 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami