Protisty
Biologia, klasa 5 · Różnorodność organizmów
Najważniejsze w skrócie
Protisty to bardzo różnorodna grupa organizmów, których komórki — w odróżnieniu od bakterii — mają jądro komórkowe. Większość z nich jest jednokomórkowa i żyje w wodzie lub w wilgotnych miejscach. Dzielimy je zwyczajowo na protisty roślinopodobne (glony, np. okrzemki i eugleny), zwierzęcopodobne (pierwotniaki, np. pantofelek i ameba) oraz grzybopodobne (śluzowce).
Glony zawierają chlorofil i prowadzą fotosyntezę — to one wytwarzają znaczną część tlenu na Ziemi i stanowią początek łańcuchów pokarmowych w wodzie. Pierwotniaki odżywiają się gotowym pokarmem: ameba tworzy nibynóżki i otacza nimi cząstki pokarmu, a pantofelek porusza się dzięki rzęskom. Niektóre pierwotniaki są pasożytami i wywołują groźne choroby, na przykład zarodziec malarii przenoszony przez komary. Protisty obserwuje się w kropli wody pod mikroskopem.

Pojęcia
- Protisty
- Organizmy z jądrem komórkowym, najczęściej jednokomórkowe, żyjące w wodzie.
- Czym różnią się protisty od bakterii?
- Mają jądro komórkowe.
- Glony
- Protisty roślinopodobne prowadzące fotosyntezę.
- Pierwotniaki
- Protisty zwierzęcopodobne odżywiające się gotowym pokarmem.
- Pantofelek
- Pierwotniak poruszający się dzięki rzęskom.
- Ameba
- Pierwotniak poruszający się i pobierający pokarm nibynóżkami.
- Nibynóżki
- Wypustki cytoplazmy służące do ruchu i pobierania pokarmu.
- Euglena zielona
- Protist z chlorofilem i wicią; łączy cechy roślin i zwierząt.
- Okrzemki
- Glony o krzemionkowych pancerzykach; składnik planktonu.
- Plankton
- Drobne organizmy unoszące się w wodzie; podstawa łańcuchów pokarmowych.
- Zarodziec malarii
- Pierwotniak pasożytniczy przenoszony przez komary.
- Znaczenie glonów
- Wytwarzają tlen i są pokarmem dla zwierząt wodnych.
Sprawdź się
1. Czym protisty różnią się od bakterii?
- Mają jądro komórkowe
- Są mniejsze
- Nie mają cytoplazmy
- Żyją tylko na lądzie
Pokaż odpowiedź
A. Mają jądro komórkowe — To komórki o bardziej złożonej budowie.
2. Jakie znaczenie mają glony dla Ziemi?
- Wytwarzają znaczną część tlenu
- Rozkładają szczątki
- Wiążą azot
- Wywołują choroby
Pokaż odpowiedź
A. Wytwarzają znaczną część tlenu — Są też początkiem wodnych łańcuchów pokarmowych.
3. Który protist jest grzybopodobny?
- Śluzowiec
- Ameba
- Okrzemka
- Pantofelek
Pokaż odpowiedź
A. Śluzowiec — Tworzy pełzającą masę cytoplazmy.
4. Czym jest plazmodium śluzowca?
- twardy pancerzyk
- rodzaj zarodni
- wić ruchowa
- pełzająca, śluzowata masa cytoplazmy
Pokaż odpowiedź
D. pełzająca, śluzowata masa cytoplazmy — W tej formie śluzowiec wchłania rozłożone szczątki organiczne.
5. W jaki sposób rozmnaża się pantofelek?
- przez zapylenie
- przez podział komórki
- przez zarodniki przenoszone przez wiatr
- przez pączkowanie z bulwy
Pokaż odpowiedź
B. przez podział komórki — Pantofelek, jak większość protistów, rozmnaża się bezpłciowo przez podział komórki na dwie.
Więcej pytań — razem 79 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami