Protisty

Biologia, klasa 5 · Różnorodność organizmów

Najważniejsze w skrócie

Protisty to bardzo różnorodna grupa organizmów, których komórki — w odróżnieniu od bakterii — mają jądro komórkowe. Większość z nich jest jednokomórkowa i żyje w wodzie lub w wilgotnych miejscach. Dzielimy je zwyczajowo na protisty roślinopodobne (glony, np. okrzemki i eugleny), zwierzęcopodobne (pierwotniaki, np. pantofelek i ameba) oraz grzybopodobne (śluzowce).

Glony zawierają chlorofil i prowadzą fotosyntezę — to one wytwarzają znaczną część tlenu na Ziemi i stanowią początek łańcuchów pokarmowych w wodzie. Pierwotniaki odżywiają się gotowym pokarmem: ameba tworzy nibynóżki i otacza nimi cząstki pokarmu, a pantofelek porusza się dzięki rzęskom. Niektóre pierwotniaki są pasożytami i wywołują groźne choroby, na przykład zarodziec malarii przenoszony przez komary. Protisty obserwuje się w kropli wody pod mikroskopem.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Pierwotniak orzęsek
Orzęski (Autor: Ernst Haeckel, Public domain, źródło)

Pojęcia

Protisty
Organizmy z jądrem komórkowym, najczęściej jednokomórkowe, żyjące w wodzie.
Czym różnią się protisty od bakterii?
Mają jądro komórkowe.
Glony
Protisty roślinopodobne prowadzące fotosyntezę.
Pierwotniaki
Protisty zwierzęcopodobne odżywiające się gotowym pokarmem.
Pantofelek
Pierwotniak poruszający się dzięki rzęskom.
Ameba
Pierwotniak poruszający się i pobierający pokarm nibynóżkami.
Nibynóżki
Wypustki cytoplazmy służące do ruchu i pobierania pokarmu.
Euglena zielona
Protist z chlorofilem i wicią; łączy cechy roślin i zwierząt.
Okrzemki
Glony o krzemionkowych pancerzykach; składnik planktonu.
Plankton
Drobne organizmy unoszące się w wodzie; podstawa łańcuchów pokarmowych.
Zarodziec malarii
Pierwotniak pasożytniczy przenoszony przez komary.
Znaczenie glonów
Wytwarzają tlen i są pokarmem dla zwierząt wodnych.

Sprawdź się

1. Czym protisty różnią się od bakterii?

  1. Mają jądro komórkowe
  2. Są mniejsze
  3. Nie mają cytoplazmy
  4. Żyją tylko na lądzie
Pokaż odpowiedź

A. Mają jądro komórkowe — To komórki o bardziej złożonej budowie.

2. Jakie znaczenie mają glony dla Ziemi?

  1. Wytwarzają znaczną część tlenu
  2. Rozkładają szczątki
  3. Wiążą azot
  4. Wywołują choroby
Pokaż odpowiedź

A. Wytwarzają znaczną część tlenu — Są też początkiem wodnych łańcuchów pokarmowych.

3. Który protist jest grzybopodobny?

  1. Śluzowiec
  2. Ameba
  3. Okrzemka
  4. Pantofelek
Pokaż odpowiedź

A. Śluzowiec — Tworzy pełzającą masę cytoplazmy.

4. Czym jest plazmodium śluzowca?

  1. twardy pancerzyk
  2. rodzaj zarodni
  3. wić ruchowa
  4. pełzająca, śluzowata masa cytoplazmy
Pokaż odpowiedź

D. pełzająca, śluzowata masa cytoplazmy — W tej formie śluzowiec wchłania rozłożone szczątki organiczne.

5. W jaki sposób rozmnaża się pantofelek?

  1. przez zapylenie
  2. przez podział komórki
  3. przez zarodniki przenoszone przez wiatr
  4. przez pączkowanie z bulwy
Pokaż odpowiedź

B. przez podział komórki — Pantofelek, jak większość protistów, rozmnaża się bezpłciowo przez podział komórki na dwie.

Więcej pytań — razem 79 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami