Mikroskop i obserwacje

Biologia to nauka o organizmach żywych. Biolog nie zgaduje — prowadzi obserwacje i doświadczenia. Metoda naukowa ma stałe kroki: pytanie badawcze, hipoteza (przypuszczenie, które da się sprawdzić), doświadczenie, wyniki i wniosek. W doświadczeniu zmieniamy tylko jeden czynnik, a resztę warunków zostawiamy taką samą.

Próba kontrolna to ta, w której badanego czynnika nie zmieniamy — służy do porównania. Bez niej nie wiemy, czy wynik powstał przez nasz czynnik, czy przez coś innego. Do obserwacji drobnych obiektów służy mikroskop optyczny. Powiększenie obliczamy, mnożąc powiększenie okularu przez powiększenie obiektywu, np. 10 × 40 = 400 razy. Preparat mikroskopowy przygotowujemy na szkiełku podstawowym i przykrywamy szkiełkiem nakrywkowym.

Hipoteza

Przypuszczenie, które można sprawdzić doświadczeniem.

Próba kontrolna

Wariant doświadczenia bez badanego czynnika — służy do porównania.

Próba badawcza

Wariant doświadczenia, w którym zmieniamy badany czynnik.

Obserwacja

Uważne, zaplanowane przyglądanie się zjawisku bez ingerencji w nie.

Doświadczenie

Badanie, w którym celowo zmieniamy jeden czynnik i sprawdzamy skutek.

Okular

Soczewka mikroskopu, przez którą patrzymy okiem.

Obiektyw

Soczewka mikroskopu znajdująca się najbliżej preparatu.

Powiększenie mikroskopu

Powiększenie okularu × powiększenie obiektywu.

Preparat mikroskopowy

Cienki fragment materiału umieszczony na szkiełku podstawowym.

Szkiełko nakrywkowe

Cienkie szkiełko przykrywające preparat — chroni obiektyw i wygładza warstwę wody.

Statyw i stolik

Części mikroskopu: statyw trzyma tubus, na stoliku leży preparat.

Wniosek

Odpowiedź na pytanie badawcze wynikająca z wyników doświadczenia.

1. Ile razy powiększa mikroskop z okularem 10× i obiektywem 40×?

1. 400 razy
2. 50 razy
3. 4 razy
4. 4000 razy

2. Do czego służy szkiełko nakrywkowe?

1. Przykrywa preparat i chroni obiektyw
2. Powiększa obraz preparatu dwukrotnie
3. Oświetla preparat
4. Barwi komórki

3. Co jest wynikiem doświadczenia?

1. Zebrane dane i obserwacje
2. Hipoteza
3. Pytanie badawcze
4. Spis sprzętu użytego w badaniu

4. Co jako pierwsze zaobserwował Antoni van Leeuwenhoek dzięki własnoręcznie zbudowanym mikroskopom?

1. Bakterie i pierwotniaki
2. Komórki roślinne w korku
3. Wirusy
4. Chromosomy

5. Jak zmienia się pole widzenia wraz ze wzrostem powiększenia mikroskopu?

1. Rośnie
2. Maleje
3. Nie zmienia się
4. Znika całkowicie