Rozmnażanie roślin

Biologia, klasa 5 · Świat roślin

Najważniejsze w skrócie

Rośliny rozmnażają się płciowo i bezpłciowo. Rozmnażanie płciowe wymaga kwiatu: zapylenie to przeniesienie pyłku z pręcika na znamię słupka, a zapłodnienie to połączenie komórki jajowej z plemnikową. Zapylenie może być owadopylne albo wiatropylne. Po zapłodnieniu z zalążków powstają nasiona, a z zalążni owoc.

Rozmnażanie bezpłciowe (wegetatywne) polega na powstaniu nowej rośliny z fragmentu starej: z rozłogów truskawki, kłącza perzu, bulwy ziemniaka, cebuli tulipana, sadzonki pelargonii. Nowe rośliny są kopiami rośliny macierzystej. Ogrodnicy wykorzystują to przy szczepieniu drzew owocowych i przy sadzonkowaniu. Nasiona rozsiewają się przez wiatr (dmuchawiec, klon), zwierzęta (jarzębina, rzep) lub wodę (kokos).

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Kwiat rośliny okrytonasiennej
Kwiat (Autor: A. Kniesel, CC BY-SA 3.0, źródło)

Pojęcia

Zapylenie
Przeniesienie pyłku z pręcika na znamię słupka.
Zapłodnienie
Połączenie komórki jajowej z komórką plemnikową.
Rośliny owadopylne
Barwne, pachnące, z nektarem — pyłek przenoszą owady.
Rośliny wiatropylne
Niepozorne kwiaty, dużo lekkiego pyłku — np. leszczyna, trawy, brzoza.
Rozmnażanie wegetatywne
Powstanie nowej rośliny z fragmentu rośliny macierzystej.
Rozłóg
Płożący pęd, na którym wyrasta nowa roślina — np. truskawka.
Sadzonka
Fragment pędu ukorzeniany w wodzie lub ziemi.
Szczepienie drzew
Połączenie zrazu odmiany szlachetnej z podkładką innej rośliny.
Kiełkowanie
Rozwój zarodka z nasienia; potrzebne są woda, tlen i odpowiednia temperatura.
Rozsiewanie przez wiatr
Nasiona lekkie, z puchem lub skrzydełkiem — dmuchawiec, klon.
Rozsiewanie przez zwierzęta
Owoce jadalne lub czepliwe — jarzębina, rzep łopianu.
Zalety rozmnażania wegetatywnego
Szybkie i wierne odtworzenie cech rośliny macierzystej.

Sprawdź się

1. Czym jest zapylenie?

  1. Przeniesieniem pyłku na znamię słupka
  2. Połączeniem komórek rozrodczych
  3. Powstaniem owocu
  4. Kiełkowaniem nasienia
Pokaż odpowiedź

A. Przeniesieniem pyłku na znamię słupka — Zapłodnienie następuje później.

2. Czego potrzeba do kiełkowania nasienia?

  1. Wody, tlenu i ciepła
  2. Wyłącznie światła
  3. Soli mineralnych
  4. Nawozu
Pokaż odpowiedź

A. Wody, tlenu i ciepła — Wiele nasion kiełkuje w ciemności.

3. Skrzydlak klonu ułatwia rozsiewanie przez...

  1. Wiatr
  2. Wodę
  3. Mrówki
  4. Ptaki
Pokaż odpowiedź

A. Wiatr — Wiruje jak śmigło i odlatuje dalej od drzewa.

4. Znamię słupka to miejsce, na które:

  1. trafia pyłek podczas zapylenia
  2. wyrasta owoc
  3. spada rosa
  4. wnika woda z gleby
Pokaż odpowiedź

A. trafia pyłek podczas zapylenia — Stąd pyłek trafia w głąb słupka do zalążni.

5. W jaki sposób ogórek strzykający rozsiewa swoje nasiona?

  1. za pomocą wiatru
  2. przyczepiając je do sierści zwierząt
  3. wystrzeliwując je z pękającego owocu
  4. unosząc je na wodzie
Pokaż odpowiedź

C. wystrzeliwując je z pękającego owocu — Dojrzały owoc ogórka strzykającego pęka pod ciśnieniem i wyrzuca nasiona na kilka metrów.

Więcej pytań — razem 78 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami