Rozmnażanie roślin
Biologia, klasa 5 · Świat roślin
Najważniejsze w skrócie
Rośliny rozmnażają się płciowo i bezpłciowo. Rozmnażanie płciowe wymaga kwiatu: zapylenie to przeniesienie pyłku z pręcika na znamię słupka, a zapłodnienie to połączenie komórki jajowej z plemnikową. Zapylenie może być owadopylne albo wiatropylne. Po zapłodnieniu z zalążków powstają nasiona, a z zalążni owoc.
Rozmnażanie bezpłciowe (wegetatywne) polega na powstaniu nowej rośliny z fragmentu starej: z rozłogów truskawki, kłącza perzu, bulwy ziemniaka, cebuli tulipana, sadzonki pelargonii. Nowe rośliny są kopiami rośliny macierzystej. Ogrodnicy wykorzystują to przy szczepieniu drzew owocowych i przy sadzonkowaniu. Nasiona rozsiewają się przez wiatr (dmuchawiec, klon), zwierzęta (jarzębina, rzep) lub wodę (kokos).

Pojęcia
- Zapylenie
- Przeniesienie pyłku z pręcika na znamię słupka.
- Zapłodnienie
- Połączenie komórki jajowej z komórką plemnikową.
- Rośliny owadopylne
- Barwne, pachnące, z nektarem — pyłek przenoszą owady.
- Rośliny wiatropylne
- Niepozorne kwiaty, dużo lekkiego pyłku — np. leszczyna, trawy, brzoza.
- Rozmnażanie wegetatywne
- Powstanie nowej rośliny z fragmentu rośliny macierzystej.
- Rozłóg
- Płożący pęd, na którym wyrasta nowa roślina — np. truskawka.
- Sadzonka
- Fragment pędu ukorzeniany w wodzie lub ziemi.
- Szczepienie drzew
- Połączenie zrazu odmiany szlachetnej z podkładką innej rośliny.
- Kiełkowanie
- Rozwój zarodka z nasienia; potrzebne są woda, tlen i odpowiednia temperatura.
- Rozsiewanie przez wiatr
- Nasiona lekkie, z puchem lub skrzydełkiem — dmuchawiec, klon.
- Rozsiewanie przez zwierzęta
- Owoce jadalne lub czepliwe — jarzębina, rzep łopianu.
- Zalety rozmnażania wegetatywnego
- Szybkie i wierne odtworzenie cech rośliny macierzystej.
Sprawdź się
1. Czym jest zapylenie?
- Przeniesieniem pyłku na znamię słupka
- Połączeniem komórek rozrodczych
- Powstaniem owocu
- Kiełkowaniem nasienia
Pokaż odpowiedź
A. Przeniesieniem pyłku na znamię słupka — Zapłodnienie następuje później.
2. Czego potrzeba do kiełkowania nasienia?
- Wody, tlenu i ciepła
- Wyłącznie światła
- Soli mineralnych
- Nawozu
Pokaż odpowiedź
A. Wody, tlenu i ciepła — Wiele nasion kiełkuje w ciemności.
3. Skrzydlak klonu ułatwia rozsiewanie przez...
- Wiatr
- Wodę
- Mrówki
- Ptaki
Pokaż odpowiedź
A. Wiatr — Wiruje jak śmigło i odlatuje dalej od drzewa.
4. Znamię słupka to miejsce, na które:
- trafia pyłek podczas zapylenia
- wyrasta owoc
- spada rosa
- wnika woda z gleby
Pokaż odpowiedź
A. trafia pyłek podczas zapylenia — Stąd pyłek trafia w głąb słupka do zalążni.
5. W jaki sposób ogórek strzykający rozsiewa swoje nasiona?
- za pomocą wiatru
- przyczepiając je do sierści zwierząt
- wystrzeliwując je z pękającego owocu
- unosząc je na wodzie
Pokaż odpowiedź
C. wystrzeliwując je z pękającego owocu — Dojrzały owoc ogórka strzykającego pęka pod ciśnieniem i wyrzuca nasiona na kilka metrów.
Więcej pytań — razem 78 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami