Wirusy

Wirusy nie są organizmami — nie mają budowy komórkowej, nie odżywiają się i same nie rosną. Zbudowane są z materiału genetycznego (DNA albo RNA) otoczonego płaszczem białkowym zwanym kapsydem. Niektóre mają dodatkowo osłonkę z tłuszczów. Wirus jest tysiące razy mniejszy od komórki i widać go dopiero pod mikroskopem elektronowym.

Wirus namnaża się wyłącznie wewnątrz żywej komórki gospodarza: wnika do niej, zmusza ją do produkowania nowych wirusów, a komórka zwykle ginie. Dlatego mówimy, że wirusy są pasożytami bezwzględnymi. Choroby wirusowe to m.in. grypa, ospa wietrzna, odra, katar i COVID-19. Antybiotyki na wirusy nie działają — pomagają szczepienia, które uczą układ odpornościowy rozpoznawać wirusa.

Wirus

Cząstka zakaźna bez budowy komórkowej; namnaża się tylko w komórce gospodarza.

Kapsyd

Białkowy płaszcz otaczający materiał genetyczny wirusa.

Materiał genetyczny wirusa

DNA albo RNA — nigdy oba naraz.

Pasożyt bezwzględny

Organizm (lub cząstka), który nie może istnieć samodzielnie poza gospodarzem.

Gospodarz

Organizm, w którego komórkach namnaża się wirus.

Bakteriofag

Wirus atakujący bakterie.

Szczepionka

Preparat uczący układ odpornościowy rozpoznawać dany zarazek.

Choroby wirusowe

Grypa, ospa wietrzna, odra, świnka, różyczka, COVID-19, katar.

Dlaczego antybiotyk nie działa na wirusa?

Antybiotyk niszczy struktury komórki bakteryjnej, których wirus nie ma.

Osłonka wirusa

Dodatkowa warstwa tłuszczowa u niektórych wirusów — niszczy ją mydło.

Mikroskop elektronowy

Urządzenie o powiększeniu setek tysięcy razy — pozwala zobaczyć wirusy.

Droga kropelkowa

Zakażenie przez kropelki śliny i śluzu wydostające się przy kaszlu i kichaniu.

1. Dlaczego wirusów nie zaliczamy do organizmów?

1. Nie mają budowy komórkowej
2. Są zbyt małe
3. Nie mają materiału genetycznego
4. Żyją tylko w wodzie

2. Wirus atakujący bakterie to...

1. Bakteriofag
2. Pierwotniak
3. Grzyb
4. Glon

3. Zakażenie drogą kropelkową następuje przez...

1. Kropelki śliny przy kaszlu i kichaniu
2. Dotknięcie skażonej ziemi i brudnych rąk
3. Picie mleka
4. Ukłucie komara

4. Z czego zbudowany jest bakteriofag?

1. Z główki z materiałem genetycznym i ogonka
2. Z samego płaszcza białkowego, bez własnego ogonka
3. Z jądra i cytoplazmy
4. Z błony komórkowej

5. Czym jest kwarantanna?

1. Lekiem zwalczającym wirusy, który podaje się osobom chorym w szpitalu
2. Odizolowaniem osoby chorej lub narażonej, by nie zarażała innych
3. Rodzajem szczepionki
4. Rodzajem wirusa