Z czego zbudowane są organizmy

Ciało każdego organizmu zbudowane jest z substancji chemicznych. Dzielimy je na nieorganiczne — woda i sole mineralne — oraz organiczne: białka, cukry (węglowodany), tłuszcze i witaminy. Woda stanowi zwykle od 60 do 90 procent masy organizmu i jest środowiskiem, w którym zachodzą wszystkie procesy życiowe.

Każda grupa pełni inną rolę. Białka budują ciało i naprawiają uszkodzenia, cukry są głównym paliwem, tłuszcze magazynują energię i chronią przed utratą ciepła, sole mineralne budują kości i zęby oraz umożliwiają pracę mięśni i nerwów, a witaminy w śladowych ilościach warunkują przebieg wielu procesów. Obecność tych substancji w pokarmie sprawdzamy prostymi doświadczeniami: skrobię wykrywamy płynem Lugola, tłuszcz — przezroczystą plamą na papierze, białko — ścinaniem się pod wpływem ogrzewania.

Substancje nieorganiczne

Woda i sole mineralne.

Substancje organiczne

Białka, cukry (węglowodany), tłuszcze i witaminy.

Ile wody zawiera organizm?

Zwykle 60–90% masy ciała.

Rola wody

Rozpuszcza substancje, transportuje je, jest środowiskiem reakcji i chłodzi ciało przez parowanie.

Sole mineralne

Budują kości i zęby, umożliwiają pracę mięśni i nerwów.

Wapń

Sól mineralna budująca kości i zęby.

Żelazo

Składnik krwi — potrzebne do transportu tlenu.

Białka

Budują i naprawiają ciało, wchodzą w skład mięśni. Źródła: mięso, jaja, nabiał, rośliny strączkowe.

Cukry (węglowodany)

Główne źródło energii. Źródła: pieczywo, kasza, makaron, owoce.

Skrobia

Cukier złożony magazynowany przez rośliny, np. w ziemniaku i ziarnie zbóż.

Glukoza

Cukier prosty, z którego komórki uwalniają energię podczas oddychania.

Tłuszcze

Magazyn energii, ochrona przed zimnem i przed urazami. Źródła: olej, masło, orzechy.

1. Do substancji nieorganicznych należą:

1. białka i cukry
2. woda i sole mineralne
3. tłuszcze
4. witaminy

2. Żelazo jest składnikiem:

1. kości
2. krwi
3. paznokci
4. skrobi

3. Skrobia jest magazynowana głównie przez:

1. zwierzęta
2. rośliny
3. bakterie
4. wirusy

4. Do substancji organicznych NIE należą:

1. sole mineralne
2. białka
3. kwasy nukleinowe
4. tłuszcze

5. Błonnik znajdziemy głównie w:

1. maśle i smalcu
2. warzywach i owocach
3. soli kuchennej
4. wodzie mineralnej