Gąbki i parzydełkowce
Biologia, klasa 6 · Bezkręgowce
Najważniejsze w skrócie
Gąbki to najprostsze zwierzęta — nie mają tkanek, narządów ani układu nerwowego. Żyją osiadle w wodzie, głównie w morzach. Ciało gąbki jest podziurawione porami; woda wpływa do wnętrza, a gąbka odfiltrowuje z niej drobne cząstki pokarmu. Szkielet tworzą igiełki krzemionkowe lub wapienne. Gąbki mają ogromne zdolności regeneracji.
Parzydełkowce — stułbie, meduzy, koralowce i ukwiały — mają już tkanki i prostą sieć nerwową. Ich ciało jest workowate, z jednym otworem gębowym otoczonym czułkami. Charakterystyczne są komórki parzydełkowe, które wystrzeliwują nić z jadem i służą do polowania oraz obrony. Występują w dwóch postaciach: osiadłym polipie i pływającej meduzie. Koralowce budują rafy — jedne z najbogatszych ekosystemów Ziemi.
Pojęcia
- Gąbki
- Najprostsze zwierzęta wodne, osiadłe, bez tkanek i narządów.
- Odżywianie gąbek
- Filtrowanie wody i wyłapywanie z niej drobnych cząstek pokarmu.
- Szkielet gąbki
- Igiełki krzemionkowe lub wapienne usztywniające ciało.
- Regeneracja
- Odtwarzanie utraconych części ciała — u gąbek bardzo silne.
- Parzydełkowce
- Stułbie, meduzy, koralowce, ukwiały — mają tkanki i komórki parzydełkowe.
- Komórka parzydełkowa
- Wystrzeliwuje nić z jadem — służy do polowania i obrony.
- Polip
- Osiadła postać parzydełkowca, przytwierdzona do podłoża.
- Meduza
- Pływająca, parasolowata postać parzydełkowca.
- Jama chłonąco-trawiąca
- Workowate wnętrze parzydełkowca z jednym otworem gębowym.
- Rafa koralowa
- Struktura z wapiennych szkieletów koralowców; bardzo bogaty ekosystem.
- Sieć nerwowa
- Najprostszy układ nerwowy — rozproszone neurony bez mózgu.
- Symetria promienista
- Budowa, w której części ciała rozchodzą się promieniście wokół osi.
Sprawdź się
1. Czego nie mają gąbki?
- Tkanek i narządów
- Komórek
- Ciała
- Materiału genetycznego
Pokaż odpowiedź
A. Tkanek i narządów — Gąbki nie wykształciły tkanek ani narządów — ich komórki pracują niemal samodzielnie. Komórki oczywiście mają, bo bez nich nie byłyby zwierzętami.
2. Do czego parzydełkowcom służą komórki parzydełkowe?
- Do polowania i obrony
- Do oddychania pod wodą
- Do pływania
- Do rozmnażania
Pokaż odpowiedź
A. Do polowania i obrony — Komórka parzydełkowa wystrzeliwuje nić z jadem, która poraża ofiarę lub odstrasza napastnika. Do oddychania nie służy — wymiana gazowa zachodzi całą powierzchnią ciała.
3. Jaki układ nerwowy mają parzydełkowce?
- Sieć nerwową bez mózgu
- Mózg i rdzeń
- Zwoje nerwowe w głowie
- Nie mają żadnego
Pokaż odpowiedź
A. Sieć nerwową bez mózgu — Parzydełkowce mają sieć rozproszonych neuronów bez mózgu, dlatego reagują całym ciałem naraz. Mózg i rdzeń to układ kręgowców, czyli zwierząt o wiele bardziej złożonych.
4. Stułbia to przykład...
- Parzydełkowca
- Gąbki
- Płazińca wodnego
- Mięczaka
Pokaż odpowiedź
A. Parzydełkowca — Stułbia to parzydełkowiec wód słodkich — ma ramiona z komórkami parzydełkowymi. Gąbka nie ma ani ramion, ani parzydełek, bo nie wykształciła tkanek.
5. Gąbki odżywiają się przez:
- chwytanie zdobyczy
- filtrowanie wody
- fotosyntezę
- pasożytnictwo
Pokaż odpowiedź
B. filtrowanie wody — Wychwytują drobiny pokarmu z przepływającej wody.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami