Płazińce i obleńce

Biologia, klasa 6 · Bezkręgowce

Najważniejsze w skrócie

Płazińce mają ciało spłaszczone grzbietobrzusznie i symetrię dwuboczną. Do wolno żyjących należy wirek, a do pasożytów — tasiemiec i motylica wątrobowa. Tasiemiec nie ma układu pokarmowego: wchłania strawiony pokarm całą powierzchnią ciała. Główką z przyssawkami i haczykami czepia się ściany jelita żywiciela, a jego ciało tworzą człony wypełnione jajami.

Obleńce mają ciało obłe, nitkowate, pokryte oskórkiem i już dwa otwory: gębowy i odbytowy. Należą do nich glista ludzka i owsik, a także wolno żyjące nicienie glebowe. Zakażenie następuje najczęściej przez brudne ręce, nieumyte owoce i warzywa lub źle przyrządzone mięso. Podstawą zapobiegania jest higiena: mycie rąk, dokładne mycie warzyw i owoców oraz właściwa obróbka termiczna mięsa.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Tasiemiec — pasożyt płaski
Tasiemiec (Autor: Delorieux for Johann Gottfried Bremser, Public domain, źródło)

Pojęcia

Płazińce
Zwierzęta o ciele spłaszczonym grzbietobrzusznie; wirki, tasiemce, przywry.
Symetria dwuboczna
Budowa, w której da się wyznaczyć jedną płaszczyznę dzielącą ciało na połowy.
Tasiemiec
Pasożytniczy płaziniec bez układu pokarmowego; wchłania pokarm całą powierzchnią.
Główka tasiemca
Zaopatrzona w przyssawki (czasem haczyki) — czepia się ściany jelita.
Żywiciel ostateczny
Organizm, w którym pasożyt osiąga dojrzałość i się rozmnaża.
Żywiciel pośredni
Organizm, w którym rozwijają się larwy pasożyta.
Motylica wątrobowa
Przywra pasożytująca w wątrobie zwierząt roślinożernych.
Obleńce
Zwierzęta o obłym ciele z oskórkiem i dwoma otworami układu pokarmowego.
Glista ludzka
Obleniec pasożytujący w jelicie cienkim człowieka.
Owsik
Drobny obleniec wywołujący świąd okolic odbytu, częsty u dzieci.
Nicienie glebowe
Wolno żyjące obleńce uczestniczące w rozkładzie materii w glebie.
Zapobieganie chorobom pasożytniczym
Mycie rąk, mycie owoców i warzyw, gotowanie mięsa, picie czystej wody.

Sprawdź się

1. Jak zbudowane jest ciało płazińca?

  1. Spłaszczone grzbietobrzusznie
  2. Obłe, nitkowate i niesegmentowane
  3. Kuliste
  4. Segmentowane w pierścienie
Pokaż odpowiedź

A. Spłaszczone grzbietobrzusznie — Ciało płazińca jest spłaszczone od grzbietu do brzucha, niczym listek — stąd nazwa grupy. Obłe i nitkowate ciało mają obleńce, na przykład glista i owsik.

2. Ile otworów ma układ pokarmowy obleńca?

  1. Dwa
  2. Jeden
  3. Trzy
  4. Żadnego
Pokaż odpowiedź

A. Dwa — Gębowy i odbytowy — to postęp wobec płazińców.

3. Czym jest żywiciel pośredni?

  1. Organizmem, w którym rozwijają się larwy
  2. Organizmem, w którym pasożyt się rozmnaża
  3. Rośliną żywicielską
  4. Nosicielem bez objawów
Pokaż odpowiedź

A. Organizmem, w którym rozwijają się larwy — W żywicielu ostatecznym pasożyt dojrzewa.

4. Dlaczego pasożyty jelitowe wytwarzają ogromne liczby jaj?

  1. Bo tylko nieliczne trafią do nowego żywiciela
  2. Bo im więcej jaj, tym większy staje się pasożyt
  3. Bo żyją krótko
  4. Bo nie mają układu pokarmowego
Pokaż odpowiedź

A. Bo tylko nieliczne trafią do nowego żywiciela — Szansa na zakażenie kolejnego organizmu jest mała.

5. Tasiemiec przyczepia się do jelita za pomocą:

  1. nibynóżek
  2. przyssawek i haczyków
  3. licznych rzęsek na główce
  4. wici
Pokaż odpowiedź

B. przyssawek i haczyków — Na główce tasiemca są przyssawki, a u niektórych gatunków też wieniec haczyków. Nibynóżki ma ameba, czyli pierwotniak, i służą jej do pełzania.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami