Płazińce i obleńce
Biologia, klasa 6 · Bezkręgowce
Najważniejsze w skrócie
Płazińce mają ciało spłaszczone grzbietobrzusznie i symetrię dwuboczną. Do wolno żyjących należy wirek, a do pasożytów — tasiemiec i motylica wątrobowa. Tasiemiec nie ma układu pokarmowego: wchłania strawiony pokarm całą powierzchnią ciała. Główką z przyssawkami i haczykami czepia się ściany jelita żywiciela, a jego ciało tworzą człony wypełnione jajami.
Obleńce mają ciało obłe, nitkowate, pokryte oskórkiem i już dwa otwory: gębowy i odbytowy. Należą do nich glista ludzka i owsik, a także wolno żyjące nicienie glebowe. Zakażenie następuje najczęściej przez brudne ręce, nieumyte owoce i warzywa lub źle przyrządzone mięso. Podstawą zapobiegania jest higiena: mycie rąk, dokładne mycie warzyw i owoców oraz właściwa obróbka termiczna mięsa.

Pojęcia
- Płazińce
- Zwierzęta o ciele spłaszczonym grzbietobrzusznie; wirki, tasiemce, przywry.
- Symetria dwuboczna
- Budowa, w której da się wyznaczyć jedną płaszczyznę dzielącą ciało na połowy.
- Tasiemiec
- Pasożytniczy płaziniec bez układu pokarmowego; wchłania pokarm całą powierzchnią.
- Główka tasiemca
- Zaopatrzona w przyssawki (czasem haczyki) — czepia się ściany jelita.
- Żywiciel ostateczny
- Organizm, w którym pasożyt osiąga dojrzałość i się rozmnaża.
- Żywiciel pośredni
- Organizm, w którym rozwijają się larwy pasożyta.
- Motylica wątrobowa
- Przywra pasożytująca w wątrobie zwierząt roślinożernych.
- Obleńce
- Zwierzęta o obłym ciele z oskórkiem i dwoma otworami układu pokarmowego.
- Glista ludzka
- Obleniec pasożytujący w jelicie cienkim człowieka.
- Owsik
- Drobny obleniec wywołujący świąd okolic odbytu, częsty u dzieci.
- Nicienie glebowe
- Wolno żyjące obleńce uczestniczące w rozkładzie materii w glebie.
- Zapobieganie chorobom pasożytniczym
- Mycie rąk, mycie owoców i warzyw, gotowanie mięsa, picie czystej wody.
Sprawdź się
1. Jak zbudowane jest ciało płazińca?
- Spłaszczone grzbietobrzusznie
- Obłe, nitkowate i niesegmentowane
- Kuliste
- Segmentowane w pierścienie
Pokaż odpowiedź
A. Spłaszczone grzbietobrzusznie — Ciało płazińca jest spłaszczone od grzbietu do brzucha, niczym listek — stąd nazwa grupy. Obłe i nitkowate ciało mają obleńce, na przykład glista i owsik.
2. Ile otworów ma układ pokarmowy obleńca?
- Dwa
- Jeden
- Trzy
- Żadnego
Pokaż odpowiedź
A. Dwa — Gębowy i odbytowy — to postęp wobec płazińców.
3. Czym jest żywiciel pośredni?
- Organizmem, w którym rozwijają się larwy
- Organizmem, w którym pasożyt się rozmnaża
- Rośliną żywicielską
- Nosicielem bez objawów
Pokaż odpowiedź
A. Organizmem, w którym rozwijają się larwy — W żywicielu ostatecznym pasożyt dojrzewa.
4. Dlaczego pasożyty jelitowe wytwarzają ogromne liczby jaj?
- Bo tylko nieliczne trafią do nowego żywiciela
- Bo im więcej jaj, tym większy staje się pasożyt
- Bo żyją krótko
- Bo nie mają układu pokarmowego
Pokaż odpowiedź
A. Bo tylko nieliczne trafią do nowego żywiciela — Szansa na zakażenie kolejnego organizmu jest mała.
5. Tasiemiec przyczepia się do jelita za pomocą:
- nibynóżek
- przyssawek i haczyków
- licznych rzęsek na główce
- wici
Pokaż odpowiedź
B. przyssawek i haczyków — Na główce tasiemca są przyssawki, a u niektórych gatunków też wieniec haczyków. Nibynóżki ma ameba, czyli pierwotniak, i służą jej do pełzania.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami