Owady

Biologia, klasa 6 · Stawonogi

Najważniejsze w skrócie

Owady to najliczniejsza grupa zwierząt na Ziemi. Ciało dzieli się na głowę, tułów i odwłok. Na głowie znajdują się jedna para czułków, oczy złożone i narządy gębowe; do tułowia przyczepione są trzy pary odnóży i zwykle dwie pary skrzydeł. Oddychają tchawkami — siecią rurek doprowadzających powietrze wprost do tkanek.

Narządy gębowe są przystosowane do pokarmu: gryzące u chrząszcza, kłująco-ssące u komara, ssące u motyla, liżące u muchy. Owady przechodzą przeobrażenie: zupełne (jajo — larwa — poczwarka — postać dorosła, np. u motyla) lub niezupełne (jajo — larwa — postać dorosła, np. u konika polnego). Pszczoły i inne owady zapylające decydują o plonach wielu roślin uprawnych, dlatego ich ochrona jest tak ważna.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Owad z widocznymi skrzydłami
Owady (Autor: nieznany, CC BY-SA 3.0, źródło)

Pojęcia

Budowa ciała owada
Głowa, tułów i odwłok.
Ile odnóży ma owad?
Sześć — trzy pary na tułowiu.
Czułki owada
Jedna para — narządy czucia, węchu i smaku.
Oczy złożone
Zbudowane z tysięcy oczek; świetnie wykrywają ruch.
Tchawki
Sieć rurek doprowadzających powietrze wprost do tkanek owada.
Przeobrażenie zupełne
Jajo — larwa — poczwarka — owad dorosły (motyl, chrząszcz, mucha).
Przeobrażenie niezupełne
Jajo — larwa — owad dorosły (konik polny, ważka, pluskwiak).
Narządy gębowe gryzące
Do rozdrabniania pokarmu stałego — np. u chrząszcza.
Narządy gębowe ssące
Ssawka motyla do pobierania nektaru.
Zapylanie
Przenoszenie pyłku między kwiatami — warunek powstania nasion i owoców.
Owady społeczne
Pszczoły, mrówki, termity — żyją w rodzinach z podziałem zadań.
Ochrona owadów
Ograniczanie oprysków, łąki kwietne, hotele dla owadów, mniej koszenia.

Sprawdź się

1. Ile odnóży ma owad?

  1. Sześć
  2. Osiem
  3. Cztery
  4. Dziesięć
Pokaż odpowiedź

A. Sześć — Owad ma sześć odnóży, po trzy pary, i wszystkie wyrastają z tułowia. Osiem nóg mają pajęczaki, więc pająk owadem nie jest.

2. Ile par czułków ma owad?

  1. Jedną
  2. Dwie
  3. Trzy
  4. Nie ma czułków
Pokaż odpowiedź

A. Jedną — Owad ma jedną parę czułków, którymi wyczuwa zapachy i dotyk. Dwie pary mają skorupiaki, na przykład rak, i po tym je odróżnimy.

3. Jakie narządy gębowe ma komar?

  1. Kłująco-ssące
  2. Gryzące
  3. Ssące
  4. Liżące
Pokaż odpowiedź

A. Kłująco-ssące — Samica przebija skórę, by pobrać krew.

4. Jak można pomóc owadom w ogrodzie?

  1. Założyć łąkę kwietną i ograniczyć opryski
  2. Kosić trawnik co tydzień
  3. Usuwać wszystkie kwiaty
  4. Stosować więcej środków owadobójczych
Pokaż odpowiedź

A. Założyć łąkę kwietną i ograniczyć opryski — Potrzebują pokarmu i schronienia.

5. Przeobrażenie zupełne obejmuje stadium:

  1. poczwarki
  2. nimfy
  3. kokonu jajowego
  4. larwy podobnej do dorosłego
Pokaż odpowiedź

A. poczwarki — W poczwarce zachodzi przebudowa ciała.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami