Pajęczaki
Biologia, klasa 6 · Stawonogi
Najważniejsze w skrócie
Pajęczaki to stawonogi lądowe: pająki, kosarze, skorpiony, roztocza i kleszcze. Mają cztery pary odnóży krocznych — nie mają czułków ani skrzydeł, a ciało dzieli się na głowotułów i odwłok. Oddychają płucotchawkami i tchawkami. Wiele z nich ma szczękoczułki połączone z gruczołem jadowym.
Pająki są drapieżnikami. Wprowadzają ofierze do ciała soki trawienne i wysysają nadtrawiony pokarm — to trawienie zewnętrzne. Sieci przędą z jedwabiu wytwarzanego w gruczołach przędnych na odwłoku. Kleszcze pobierają krew i mogą przenosić groźne choroby, m.in. boreliozę i kleszczowe zapalenie mózgu, dlatego po spacerze w lesie trzeba obejrzeć skórę i szybko usunąć kleszcza pęsetą.
Pojęcia
- Pajęczaki
- Stawonogi lądowe o czterech parach odnóży krocznych, bez czułków.
- Ile odnóży ma pająk?
- Osiem — cztery pary.
- Szczękoczułki
- Narządy gębowe pająka, często połączone z gruczołem jadowym.
- Trawienie zewnętrzne
- Wstrzyknięcie soków trawiennych do ofiary i wyssanie treści.
- Gruczoły przędne
- Wytwarzają jedwabną nić do budowy sieci i kokonów.
- Płucotchawki
- Narządy oddechowe pajęczaków — blaszki w komorze wypełnionej powietrzem.
- Kleszcz
- Pajęczak pobierający krew; może przenosić choroby.
- Borelioza
- Choroba bakteryjna przenoszona przez kleszcze; wczesny objaw to rumień wędrujący.
- Usuwanie kleszcza
- Chwycić pęsetą tuż przy skórze i wyciągnąć — bez smarowania i wykręcania.
- Roztocza
- Drobne pajęczaki, m.in. roztocza kurzu domowego wywołujące alergie.
- Skorpion
- Pajęczak z kolcem jadowym na końcu odwłoka.
- Rola pająków
- Ograniczają liczebność owadów, w tym szkodników.
Sprawdź się
1. Ile par odnóży krocznych ma pajęczak?
- Cztery
- Trzy
- Pięć
- Sześć
Pokaż odpowiedź
A. Cztery — Pajęczak ma cztery pary odnóży krocznych, razem osiem. Trzy pary mają owady, więc licząc nogi, łatwo odróżnimy pająka od muchy.
2. Gdzie znajdują się gruczoły przędne pająka?
- Na odwłoku
- Na głowie
- W odnóżach
- W szczękoczułkach
Pokaż odpowiedź
A. Na odwłoku — Nić wysnuwana jest przez kądziołki.
3. Charakterystycznym wczesnym objawem boreliozy jest...
- Rumień wędrujący
- Kaszel
- Wysypka na dłoniach
- Ból zęba
Pokaż odpowiedź
A. Rumień wędrujący — Powiększająca się czerwona plama wokół ukłucia.
4. Ciało pajęczaka dzieli się na...
- Głowotułów i odwłok
- Głowę, tułów i odwłok
- Same segmenty
- Głowę i tułów
Pokaż odpowiedź
A. Głowotułów i odwłok — U pajęczaków głowa zrasta się z tułowiem w głowotułów, do którego dochodzi odwłok — części są dwie. Trzy części, czyli głowa, tułów i odwłok, to budowa owada.
5. Pająki mają odnóży krocznych:
- 6
- 8
- 10
- 12
Pokaż odpowiedź
B. 8 — Pająk ma osiem odnóży krocznych, czyli cztery pary. Sześć nóg mają owady — to najprostszy sposób, by je rozróżnić.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami