Ryby
Biologia, klasa 6 · Kręgowce
Najważniejsze w skrócie
Ryby to kręgowce wodne o opływowym kształcie ciała, pokrytym łuskami i śluzem, który zmniejsza opór wody. Poruszają się dzięki płetwom: ogonowa napędza, parzyste piersiowe i brzuszne sterują, a nieparzyste grzbietowa i odbytowa stabilizują. Ryby kostnoszkieletowe mają pęcherz pławny — narząd pozwalający utrzymać się na wybranej głębokości bez wysiłku.
Ryby oddychają skrzelami: woda wpływa przez otwór gębowy, omywa blaszki skrzelowe i wypływa spod pokryw skrzelowych. Są zmiennocieplne — temperatura ich ciała zależy od temperatury wody. Wzdłuż boków biegnie linia boczna, wykrywająca drgania i ruchy wody. Większość ryb rozmnaża się przez tarło: samica składa ikrę, a samiec ją zapładnia w wodzie — zapłodnienie jest zewnętrzne.
Pojęcia
- Kształt opływowy
- Wrzecionowate ciało zmniejszające opór wody.
- Łuski i śluz
- Chronią skórę i dodatkowo zmniejszają tarcie o wodę.
- Płetwa ogonowa
- Główny narząd napędowy ryby.
- Płetwy parzyste
- Piersiowe i brzuszne — sterują i utrzymują równowagę.
- Pęcherz pławny
- Narząd hydrostatyczny; pozwala utrzymać się na danej głębokości.
- Skrzela
- Narząd oddechowy; blaszki skrzelowe pobierają tlen rozpuszczony w wodzie.
- Pokrywy skrzelowe
- Osłaniają skrzela i kierują przepływem wody.
- Linia boczna
- Narząd zmysłu wzdłuż boków; wykrywa drgania i ruchy wody.
- Zmiennocieplność
- Temperatura ciała zależy od temperatury otoczenia.
- Ikra
- Jaja ryb składane w wodzie podczas tarła.
- Zapłodnienie zewnętrzne
- Połączenie komórek rozrodczych poza ciałem samicy, w wodzie.
- Ryby wędrowne
- Łosoś, węgorz — odbywają dalekie wędrówki na tarło.
Sprawdź się
1. Jak oddychają ryby?
- Skrzelami
- Płucami
- Tchawkami
- Skórą
Pokaż odpowiedź
A. Skrzelami — Pobierają tlen rozpuszczony w wodzie.
2. Co wykrywa linia boczna?
- Drgania i ruchy wody
- Światło
- Zapach
- Temperaturę
Pokaż odpowiedź
A. Drgania i ruchy wody — Pozwala pływać w ławicy i unikać przeszkód.
3. Po co rybie śluz na skórze?
- Zmniejsza tarcie i chroni przed chorobami
- Ułatwia oddychanie
- Pomaga w trawieniu
- Zwiększa masę ciała
Pokaż odpowiedź
A. Zmniejsza tarcie i chroni przed chorobami — Dlatego nie należy dotykać ryb suchymi rękami.
4. Dlaczego ryby składają bardzo dużo ikry?
- Bo tylko część jaj i narybku przeżywa
- Bo ikra jest bardzo mała
- Bo tarło trwa krótko
- Bo nie mają opieki rodzicielskiej z zasady
Pokaż odpowiedź
A. Bo tylko część jaj i narybku przeżywa — Większość ikry i narybku zostaje zjedzona, więc do dorosłości dożywa znikoma część — dlatego jaj musi być tysiące. Sama wielkość ikry nie ma tu znaczenia, liczy się przeżywalność.
5. Ryby oddychają za pomocą:
- płuc
- skrzeli
- tchawek
- skóry
Pokaż odpowiedź
B. skrzeli — Pobierają tlen rozpuszczony w wodzie.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami