Stawonogi
Biologia, klasa 6 · Bezkręgowce
Najważniejsze w skrócie
Stawonogi to najliczniejsza grupa zwierząt. Mają segmentowane ciało, odnóża członowane i zewnętrzny szkielet (pancerz z chityny). Należą tu: owady (3 pary odnóży), pajęczaki (4 pary), skorupiaki i wije.
Pojęcia
- Stawonogi
- Zwierzęta o członowanych odnóżach i szkielecie zewnętrznym.
- Chityna
- Substancja budująca pancerz stawonogów.
- Owady
- Stawonogi z 3 parami odnóży i (zwykle) skrzydłami.
- Pajęczaki
- Stawonogi z 4 parami odnóży (np. pająki).
- Skorupiaki
- Stawonogi wodne (np. rak, krewetka).
- Odwłok
- Tylna część ciała stawonoga.
- Wylinka
- Zrzucanie starego pancerza przy wzroście.
- Aparat gębowy
- Narząd do pobierania pokarmu u owadów.
- Tchawki
- Rurki, którymi owady doprowadzają powietrze do wnętrza ciała.
- Oczy złożone
- Oczy owadów zbudowane z wielu drobnych oczek.
- Przeobrażenie zupełne
- Rozwój przez jajo, larwę, poczwarkę i owada dorosłego.
- Wije
- Stawonogi o wydłużonym ciele i wielu parach odnóży, np. skolopendra.
Sprawdź się
1. Ile par odnóży ma owad?
- 2
- 3
- 4
- 6
Pokaż odpowiedź
B. 3 — Owad ma trzy pary odnóży, czyli sześć nóg, wyrastających z tułowia. Cztery pary to cecha pajęczaków, dlatego pająk owadem nie jest.
2. Rak i krewetka to:
- skorupiaki
- owady wodne
- pajęczaki
- wije
Pokaż odpowiedź
A. skorupiaki — Rak i krewetka to skorupiaki: żyją w wodzie, oddychają skrzelami i mają dwie pary czułków. Owady wodne, jak pluskolec, mają skrzydła i tylko jedną parę czułków.
3. Ciało stawonoga jest:
- segmentowane
- nieczłonowane
- kuliste
- płaskie
Pokaż odpowiedź
A. segmentowane — Ciało stawonoga składa się z segmentów połączonych ruchomo, dzięki czemu pancerz nie krępuje ruchów. Nieczłonowane ciało mają mięczaki, dlatego są miękkie i wiotkie.
4. Czym oddychają owady?
- tchawkami
- płucami
- skrzelami
- całą powierzchnią pancerza
Pokaż odpowiedź
A. tchawkami — Powietrze wnika przetchlinkami i rozchodzi się siecią tchawek.
5. Jaki układ krwionośny mają stawonogi?
- otwarty
- zamknięty
- podwójny zamknięty
- nie mają żadnego
Pokaż odpowiedź
A. otwarty — Hemolimfa wypływa z naczyń i opływa narządy w jamie ciała. Zamknięty układ, w którym płyn stale krąży naczyniami, mają pierścienice i kręgowce.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami