Choroby i profilaktyka

Choroby zakaźne wywołują drobnoustroje: wirusy (grypa, ospa, COVID-19), bakterie (angina, borelioza, gruźlica), grzyby (grzybica stóp) i pasożyty (owsica, tasiemczyca). Zakażenie następuje drogą kropelkową, pokarmową, przez kontakt bezpośredni, przez krew lub przez wektory, np. kleszcze. Choroby niezakaźne — cukrzyca, nadciśnienie, otyłość, nowotwory — rozwijają się latami i w dużej mierze zależą od stylu życia.

Profilaktyka to działania, które zapobiegają chorobom: szczepienia ochronne, mycie rąk, unikanie kontaktu z chorymi, bezpieczna żywność, ruch, sen i zdrowa dieta. Ważne są też badania okresowe, bo wiele chorób wykrytych wcześnie łatwiej wyleczyć. Leków nie wolno brać na własną rękę: antybiotyk działa tylko na bakterie i tylko z przepisu lekarza, a antybiotykoterapię trzeba dokończyć zgodnie z zaleceniem. Podstawą pierwszej pomocy jest wezwanie pomocy pod numerem 112.

Choroba zakaźna

Wywołana przez drobnoustroje; może przenosić się na innych.

Droga kropelkowa

Zakażenie przez kichanie, kaszel i mówienie.

Droga pokarmowa

Zakażenie przez skażoną żywność, wodę lub brudne ręce.

Wektor

Organizm przenoszący zarazek, np. kleszcz albo komar.

Choroby niezakaźne

Cukrzyca, nadciśnienie, otyłość, nowotwory — zależne od stylu życia.

Profilaktyka

Działania zapobiegające chorobom.

Szczepienia ochronne

Uczą odporności; chronią też osoby, które nie mogą się zaszczepić.

Odporność zbiorowiskowa

Ochrona całej grupy, gdy zaszczepiona jest jej duża część.

Badania okresowe

Regularna kontrola zdrowia; wykrywają choroby wcześnie.

Antybiotykooporność

Bakterie przestają reagować na lek wskutek jego nadużywania.

Numer alarmowy

112 — jedyny numer, który trzeba znać na pamięć.

Nowotwór

Niekontrolowany rozrost komórek; ryzyko obniża brak palenia i zdrowy styl życia.

1. Co wywołuje choroby zakaźne?

1. Drobnoustroje i pasożyty
2. Zła pogoda
3. Brak ruchu
4. Stres wyłącznie

2. Czym jest wektor choroby?

1. Organizmem przenoszącym zarazek
2. Lekiem
3. Objawem
4. Rodzajem szczepionki

3. Grzybica stóp to choroba wywołana przez...

1. Grzyby
2. Wirusy
3. Bakterie
4. Pasożyty

4. Który czynnik najsilniej zwiększa ryzyko raka płuca?

1. Palenie tytoniu
2. Brak snu
3. Nadmiar warzyw
4. Zbyt dużo ruchu

5. Grypa przenosi się drogą:

1. pokarmową
2. kropelkową
3. przez krew
4. przez glebę