Oko i wzrok
Biologia, klasa 7 · Organizm człowieka
Najważniejsze w skrócie
Oko to narząd odbierający światło. Rogówka i soczewka skupiają promienie, a tęczówka z otworem źrenicznym reguluje ilość wpadającego światła: przy jasnym świetle źrenica się zwęża, w ciemności rozszerza. Soczewka zmienia swoją krzywiznę, dzięki czemu ostro widzimy przedmioty w różnej odległości — to akomodacja.
Obraz powstaje na siatkówce — odwrócony i pomniejszony; mózg dopiero go „odwraca". W siatkówce są dwa rodzaje fotoreceptorów: czopki rozróżniają barwy i działają przy dobrym świetle, pręciki widzą tylko odcienie szarości, ale wystarcza im słabe światło. Miejscem najostrzejszego widzenia jest plamka żółta, a w miejscu wyjścia nerwu wzrokowego leży plamka ślepa. Wady wzroku: krótkowzroczność (obraz powstaje przed siatkówką, koryguje ją soczewka wklęsła) i dalekowzroczność (obraz za siatkówką, soczewka wypukła). Oczy chronimy, robiąc przerwy od ekranu i dbając o oświetlenie.

Pojęcia
- Rogówka
- Przezroczysta przednia część oka; załamuje wpadające światło.
- Tęczówka
- Barwna część oka; reguluje wielkość źrenicy.
- Źrenica
- Otwór w tęczówce; zwęża się przy jasnym świetle.
- Soczewka
- Skupia światło; zmienia krzywiznę przy patrzeniu z bliska i z daleka.
- Akomodacja
- Zmiana krzywizny soczewki umożliwiająca ostre widzenie z różnej odległości.
- Siatkówka
- Warstwa z fotoreceptorami; tam powstaje obraz.
- Czopki
- Fotoreceptory barw; działają przy dobrym oświetleniu.
- Pręciki
- Fotoreceptory czułe na słabe światło; widzą w odcieniach szarości.
- Plamka żółta
- Miejsce najostrzejszego widzenia — same czopki.
- Plamka ślepa
- Miejsce wyjścia nerwu wzrokowego; brak fotoreceptorów.
- Krótkowzroczność
- Obraz powstaje przed siatkówką; koryguje soczewka wklęsła.
- Dalekowzroczność
- Obraz powstaje za siatkówką; koryguje soczewka wypukła.
Sprawdź się
1. Gdzie powstaje obraz w oku?
- Na siatkówce
- Na rogówce
- W soczewce
- W tęczówce
Pokaż odpowiedź
A. Na siatkówce — Jest odwrócony i pomniejszony.
2. Czym jest akomodacja?
- Zmianą krzywizny soczewki
- Zmianą wielkości źrenicy
- Ruchem gałki ocznej
- Mruganiem
Pokaż odpowiedź
A. Zmianą krzywizny soczewki — Pozwala widzieć ostro z różnych odległości.
3. Dlaczego istnieje plamka ślepa?
- Bo wychodzi tam nerw wzrokowy i brak fotoreceptorów
- Bo światło tam nie dociera
- Bo jest zbyt jasno
- Bo soczewka ją zasłania
Pokaż odpowiedź
A. Bo wychodzi tam nerw wzrokowy i brak fotoreceptorów — Mózg uzupełnia brakujący fragment obrazu.
4. Do czego służy nerw wzrokowy?
- Przewodzi impulsy z siatkówki do mózgu
- Porusza gałką oczną
- Odżywia oko
- Skupia światło
Pokaż odpowiedź
A. Przewodzi impulsy z siatkówki do mózgu — Bez niego nie widzimy mimo sprawnego oka.
5. Barwy rozróżniają:
- pręciki
- czopki
- komórki rogówki
- nerw wzrokowy
Pokaż odpowiedź
B. czopki — Pręciki działają przy słabym świetle, ale nie widzą barw.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami