Oko i wzrok

Biologia, klasa 7 · Organizm człowieka

Najważniejsze w skrócie

Oko to narząd odbierający światło. Rogówka i soczewka skupiają promienie, a tęczówka z otworem źrenicznym reguluje ilość wpadającego światła: przy jasnym świetle źrenica się zwęża, w ciemności rozszerza. Soczewka zmienia swoją krzywiznę, dzięki czemu ostro widzimy przedmioty w różnej odległości — to akomodacja.

Obraz powstaje na siatkówce — odwrócony i pomniejszony; mózg dopiero go „odwraca". W siatkówce są dwa rodzaje fotoreceptorów: czopki rozróżniają barwy i działają przy dobrym świetle, pręciki widzą tylko odcienie szarości, ale wystarcza im słabe światło. Miejscem najostrzejszego widzenia jest plamka żółta, a w miejscu wyjścia nerwu wzrokowego leży plamka ślepa. Wady wzroku: krótkowzroczność (obraz powstaje przed siatkówką, koryguje ją soczewka wklęsła) i dalekowzroczność (obraz za siatkówką, soczewka wypukła). Oczy chronimy, robiąc przerwy od ekranu i dbając o oświetlenie.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Ludzkie oko
Oko (Autor: nieznany, CC BY-SA 3.0, źródło)

Pojęcia

Rogówka
Przezroczysta przednia część oka; załamuje wpadające światło.
Tęczówka
Barwna część oka; reguluje wielkość źrenicy.
Źrenica
Otwór w tęczówce; zwęża się przy jasnym świetle.
Soczewka
Skupia światło; zmienia krzywiznę przy patrzeniu z bliska i z daleka.
Akomodacja
Zmiana krzywizny soczewki umożliwiająca ostre widzenie z różnej odległości.
Siatkówka
Warstwa z fotoreceptorami; tam powstaje obraz.
Czopki
Fotoreceptory barw; działają przy dobrym oświetleniu.
Pręciki
Fotoreceptory czułe na słabe światło; widzą w odcieniach szarości.
Plamka żółta
Miejsce najostrzejszego widzenia — same czopki.
Plamka ślepa
Miejsce wyjścia nerwu wzrokowego; brak fotoreceptorów.
Krótkowzroczność
Obraz powstaje przed siatkówką; koryguje soczewka wklęsła.
Dalekowzroczność
Obraz powstaje za siatkówką; koryguje soczewka wypukła.

Sprawdź się

1. Gdzie powstaje obraz w oku?

  1. Na siatkówce
  2. Na rogówce
  3. W soczewce
  4. W tęczówce
Pokaż odpowiedź

A. Na siatkówce — Jest odwrócony i pomniejszony.

2. Czym jest akomodacja?

  1. Zmianą krzywizny soczewki
  2. Zmianą wielkości źrenicy
  3. Ruchem gałki ocznej
  4. Mruganiem
Pokaż odpowiedź

A. Zmianą krzywizny soczewki — Pozwala widzieć ostro z różnych odległości.

3. Dlaczego istnieje plamka ślepa?

  1. Bo wychodzi tam nerw wzrokowy i brak fotoreceptorów
  2. Bo światło tam nie dociera
  3. Bo jest zbyt jasno
  4. Bo soczewka ją zasłania
Pokaż odpowiedź

A. Bo wychodzi tam nerw wzrokowy i brak fotoreceptorów — Mózg uzupełnia brakujący fragment obrazu.

4. Do czego służy nerw wzrokowy?

  1. Przewodzi impulsy z siatkówki do mózgu
  2. Porusza gałką oczną
  3. Odżywia oko
  4. Skupia światło
Pokaż odpowiedź

A. Przewodzi impulsy z siatkówki do mózgu — Bez niego nie widzimy mimo sprawnego oka.

5. Barwy rozróżniają:

  1. pręciki
  2. czopki
  3. komórki rogówki
  4. nerw wzrokowy
Pokaż odpowiedź

B. czopki — Pręciki działają przy słabym świetle, ale nie widzą barw.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami