Zdrowe odżywianie
Biologia, klasa 7 · Zdrowie
Najważniejsze w skrócie
Pokarm dostarcza składników budulcowych, energetycznych i regulujących. Białka budują i naprawiają tkanki, węglowodany to główne paliwo, tłuszcze magazynują energię i budują błony komórkowe. Witaminy i sole mineralne są potrzebne w małych ilościach, ale bez nich organizm nie działa poprawnie: witamina C wzmacnia odporność, D pomaga wchłaniać wapń, wapń buduje kości, żelazo jest częścią hemoglobiny, jod jest potrzebny tarczycy.
Zasady zdrowego żywienia: pięć posiłków dziennie o regularnych porach, dużo warzyw i owoców, produkty pełnoziarniste, ograniczenie cukru, soli i tłuszczów zwierzęcych, picie wody zamiast napojów słodzonych i codzienna aktywność fizyczna. Nadmiar energii odkłada się jako tkanka tłuszczowa i prowadzi do otyłości, która sprzyja cukrzycy i chorobom serca. Niedobory też są groźne: brak witaminy C to szkorbut, brak D — krzywica, brak żelaza — anemia. Zaburzenia odżywiania, takie jak anoreksja i bulimia, są chorobami wymagającymi pomocy lekarza.
Pojęcia
- Białka
- Składnik budulcowy — budują i naprawiają tkanki.
- Węglowodany
- Główne źródło energii dla organizmu.
- Tłuszcze
- Magazyn energii, budulec błon komórkowych, izolacja cieplna.
- Witamina C
- Wzmacnia odporność; jej brak to szkorbut.
- Witamina D
- Umożliwia wchłanianie wapnia; jej brak u dzieci to krzywica.
- Wapń
- Buduje kości i zęby; potrzebny do pracy mięśni.
- Żelazo
- Składnik hemoglobiny; jego brak powoduje anemię.
- Błonnik
- Nietrawiony składnik roślinny; reguluje pracę jelit.
- Piramida żywienia
- Schemat pokazujący proporcje produktów i rolę ruchu.
- Otyłość
- Nadmiar tkanki tłuszczowej; zwiększa ryzyko cukrzycy i chorób serca.
- Anemia
- Niedokrwistość — zbyt mało hemoglobiny lub krwinek czerwonych.
- Zaburzenia odżywiania
- Anoreksja i bulimia — choroby wymagające pomocy specjalisty.
Sprawdź się
1. Który składnik jest głównym źródłem energii?
- Węglowodany
- Białka
- Witaminy
- Sole mineralne
Pokaż odpowiedź
A. Węglowodany — Węglowodany organizm rozkłada najszybciej i z nich czerpie bieżącą energię, zwłaszcza z pieczywa i kasz. Białka są przede wszystkim budulcem, a energię dają dopiero w ostateczności.
2. Niedobór żelaza prowadzi do...
- Anemii
- Krzywicy
- Szkorbutu
- Otyłości
Pokaż odpowiedź
A. Anemii — Żelazo jest składnikiem hemoglobiny.
3. Do czego służy błonnik?
- Reguluje pracę jelit
- Dostarcza energii
- Buduje mięśnie
- Transportuje tlen
Pokaż odpowiedź
A. Reguluje pracę jelit — Nie jest trawiony, ale jest niezbędny.
4. Nadmiar energii w diecie odkłada się jako...
- Tkanka tłuszczowa
- Białko mięśni
- Glikogen w skórze
- Sole mineralne
Pokaż odpowiedź
A. Tkanka tłuszczowa — Niewykorzystana energia odkłada się w postaci tkanki tłuszczowej, a jej nadmiar prowadzi do otyłości. Białko mięśni przybywa od treningu, a nie od samego przejadania się.
5. Głównym materiałem budulcowym organizmu są:
- węglowodany
- białka
- tłuszcze
- witaminy
Pokaż odpowiedź
B. białka — Budują mięśnie, enzymy i przeciwciała.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami