Biotechnologia i inżynieria genetyczna

Biotechnologia to wykorzystanie organizmów lub ich części do wytwarzania produktów potrzebnych człowiekowi. Biotechnologia tradycyjna towarzyszy nam od tysięcy lat: dzięki drożdżom powstaje chleb i piwo, dzięki bakteriom fermentacji mlekowej — jogurt, kefir i kiszonki, a pleśnie nadają smak niektórym serom.

Biotechnologia nowoczesna korzysta z inżynierii genetycznej, czyli celowego przenoszenia genów między organizmami. Organizm, do którego wprowadzono obcy gen, to organizm zmodyfikowany genetycznie (GMO). Bakterie z ludzkim genem produkują insulinę dla chorych na cukrzycę, a rośliny modyfikowane mogą być odporne na szkodniki. Inne zastosowania to testy DNA w kryminalistyce i ustalaniu pokrewieństwa, terapia genowa oraz klonowanie — pierwszym sklonowanym ssakiem była owca Dolly. Metody te budzą też pytania etyczne, dlatego podlegają ścisłym przepisom.

Biotechnologia

Wykorzystanie organizmów do wytwarzania potrzebnych produktów.

Biotechnologia tradycyjna

Wypiek chleba, produkcja jogurtu, kiszonek, serów pleśniowych.

Biotechnologia nowoczesna

Korzysta z inżynierii genetycznej — przenoszenia genów.

GMO

Organizm zmodyfikowany genetycznie — ma wprowadzony obcy gen.

Insulina z bakterii

Bakterie z ludzkim genem produkują insulinę dla chorych na cukrzycę.

Terapia genowa

Wprowadzanie prawidłowego genu w miejsce uszkodzonego.

Klonowanie

Tworzenie organizmu genetycznie identycznego z pierwowzorem.

Owca Dolly

Pierwszy sklonowany ssak (1996).

Testy DNA

Służą w kryminalistyce i ustalaniu pokrewieństwa.

Drożdże

Grzyby wykorzystywane w wypieku pieczywa i fermentacji.

Bakterie fermentacji mlekowej

Wytwarzają jogurt, kefir i kiszonki.

Kontrowersje wokół GMO

Pytania o bezpieczeństwo i etykę; obowiązują ścisłe przepisy.

1. Czym jest biotechnologia?

1. Wykorzystaniem organizmów do wytwarzania produktów
2. Badaniem chorób zakaźnych
3. Nauką o chromosomach
4. Hodowlą zwierząt domowych

2. Jak wytwarza się dziś insulinę dla chorych na cukrzycę?

1. Produkują ją bakterie z wprowadzonym ludzkim genem
2. Pozyskuje się ją z roślin
3. Otrzymuje się ją chemicznie z węgla
4. Nie da się jej wytworzyć

3. Do czego wykorzystuje się testy DNA?

1. Do kryminalistyki i ustalania pokrewieństwa
2. Do oceny odporności
3. Do pomiaru wzrostu
4. Do badania wzroku

4. Który produkt powstaje z udziałem pleśni?

1. Ser pleśniowy
2. Kefir
3. Kiszona kapusta
4. Chleb

5. Produkcja jogurtu to przykład biotechnologii:

1. tradycyjnej
2. nowoczesnej
3. genetycznej
4. przemysłowej chemii