Populacja i jej cechy
Biologia, klasa 8 · Ekologia
Najważniejsze w skrócie
Populacja to zespół osobników jednego gatunku żyjących w tym samym czasie na określonym terenie i mogących się ze sobą rozmnażać. Opisujemy ją za pomocą cech, których nie ma pojedynczy osobnik: liczebności (liczby osobników), zagęszczenia (liczby osobników na jednostkę powierzchni), rozrodczości, śmiertelności, struktury wiekowej i struktury przestrzennej.
Liczebność populacji zmienia się w czasie: rośnie, gdy rozrodczość przewyższa śmiertelność, a maleje w odwrotnej sytuacji. Ogranicza ją pojemność środowiska — dostępność pokarmu, wody, kryjówek i miejsc rozrodu. Osobniki mogą rozmieszczać się równomiernie, losowo albo skupiskowo; skupiska, jak stada czy ławice, ułatwiają obronę przed drapieżnikami i zdobywanie pokarmu. Struktura wiekowa wiele mówi o przyszłości populacji: przewaga osobników młodych zapowiada wzrost liczebności, przewaga starych — jej spadek.

Pojęcia
- Populacja
- Osobniki jednego gatunku żyjące w tym samym czasie i miejscu.
- Liczebność
- Liczba osobników w populacji.
- Zagęszczenie
- Liczba osobników na jednostkę powierzchni lub objętości.
- Rozrodczość
- Liczba osobników przybywających w wyniku rozmnażania.
- Śmiertelność
- Liczba osobników ubywających w danym czasie.
- Struktura wiekowa
- Udział osobników młodych, dojrzałych i starych.
- Struktura przestrzenna
- Rozmieszczenie osobników: równomierne, losowe lub skupiskowe.
- Pojemność środowiska
- Maksymalna liczebność, jaką środowisko może utrzymać.
- Kiedy populacja rośnie?
- Gdy rozrodczość przewyższa śmiertelność.
- Zaleta życia w stadzie
- Łatwiejsza obrona przed drapieżnikami i zdobywanie pokarmu.
- Wada dużego zagęszczenia
- Silniejsza konkurencja i szybsze szerzenie chorób.
- Gatunek
- Osobniki podobne, mogące mieć płodne potomstwo.
Sprawdź się
1. Czym jest populacja?
- Osobnikami jednego gatunku żyjącymi w tym samym miejscu i czasie
- Wszystkimi organizmami lasu
- Zespołem różnych gatunków
- Środowiskiem życia
Pokaż odpowiedź
A. Osobnikami jednego gatunku żyjącymi w tym samym miejscu i czasie — Mogą się ze sobą rozmnażać.
2. Czym jest pojemność środowiska?
- Największą liczebnością, jaką środowisko może utrzymać
- Powierzchnią terenu
- Liczbą gatunków
- Ilością wody
Pokaż odpowiedź
A. Największą liczebnością, jaką środowisko może utrzymać — Zależy od pokarmu, wody i schronień.
3. Co jest wadą dużego zagęszczenia?
- Silniejsza konkurencja i szybsze szerzenie chorób
- Trudniejsza obrona
- Brak partnerów do rozrodu
- Mniejsza rozrodczość zawsze
Pokaż odpowiedź
A. Silniejsza konkurencja i szybsze szerzenie chorób — Zasoby dzielą się na więcej osobników.
4. Dlaczego populacja nie rośnie w nieskończoność?
- Bo ogranicza ją pojemność środowiska
- Bo osobniki przestają się rozmnażać z wiekiem
- Bo zmienia się klimat co roku
- Bo maleje ich rozmiar
Pokaż odpowiedź
A. Bo ogranicza ją pojemność środowiska — Brakuje pokarmu i miejsca.
5. Populację tworzą osobniki:
- różnych gatunków
- jednego gatunku z danego terenu
- wszystkich zwierząt lasu
- roślin i zwierząt razem
Pokaż odpowiedź
B. jednego gatunku z danego terenu — Muszą móc się ze sobą krzyżować.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami