Budowa atomu
Chemia, klasa 7 · Wnętrze materii
Najważniejsze w skrócie
Atom to najmniejsza część pierwiastka zachowująca jego właściwości. Zbudowany jest z jądra oraz krążących wokół niego elektronów. W jądrze znajdują się protony (ładunek dodatni) i neutrony (bez ładunku). Elektrony mają ładunek ujemny. Atom jako całość jest obojętny — liczba protonów równa się liczbie elektronów.
Liczba protonów to liczba atomowa (Z) — określa, jaki to pierwiastek. Suma protonów i neutronów to liczba masowa (A). Pierwiastek to zbiór atomów o tej samej liczbie protonów. Każdy pierwiastek ma symbol chemiczny, np. H (wodór), O (tlen), C (węgiel), Na (sód).

Pojęcia
- Atom
- Najmniejsza część pierwiastka o jego właściwościach.
- Proton
- Cząstka jądra o ładunku dodatnim (+).
- Neutron
- Cząstka jądra bez ładunku (obojętna).
- Elektron
- Cząstka o ładunku ujemnym (−), krąży wokół jądra.
- Liczba atomowa (Z)
- Liczba protonów — określa pierwiastek.
- Liczba masowa (A)
- Suma protonów i neutronów.
- Powłoka elektronowa
- Obszar wokół jądra, po którym poruszają się elektrony; oznaczana K, L, M.
- Elektrony walencyjne
- Elektrony ostatniej powłoki decydujące o właściwościach chemicznych.
- Jon
- Atom, który oddał lub przyjął elektrony i ma ładunek elektryczny.
- Kation
- Jon dodatni powstający, gdy atom oddaje elektrony.
- Anion
- Jon ujemny powstający, gdy atom przyjmuje elektrony.
- Izotopy
- Atomy tego samego pierwiastka różniące się liczbą neutronów.
Sprawdź się
1. Gdzie znajdują się protony?
- wokół jądra
- poza atomem
- w elektronach
- w jądrze
Pokaż odpowiedź
D. w jądrze — Protony i neutrony są w jądrze.
2. Która cząstka nie ma ładunku?
- proton
- elektron
- neutron
- jon
Pokaż odpowiedź
C. neutron — Neutron jest elektrycznie obojętny, stąd jego nazwa — dokłada masy do jądra, ale nie ładunku. Proton ma ładunek dodatni, więc to on decyduje o liczbie atomowej pierwiastka.
3. Prawie cała masa atomu skupiona jest w:
- elektronach
- powłokach
- jądrze
- pustej przestrzeni
Pokaż odpowiedź
C. jądrze — Protony i neutrony są znacznie cięższe od elektronów.
4. Kation (jon dodatni) powstaje, gdy atom:
- przyjmuje elektrony
- oddaje elektrony
- traci protony
- zyskuje neutrony
Pokaż odpowiedź
B. oddaje elektrony — Po oddaniu elektronów przeważa ładunek dodatni jądra.
5. Anion (jon ujemny) ma:
- więcej protonów niż elektronów
- więcej elektronów niż protonów
- tyle samo protonów co elektronów
- same neutrony
Pokaż odpowiedź
B. więcej elektronów niż protonów — Atom przyjął elektrony, więc przeważa ładunek ujemny.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami