Budowa atomu

Chemia, klasa 7 · Wnętrze materii

Najważniejsze w skrócie

Atom to najmniejsza część pierwiastka zachowująca jego właściwości. Zbudowany jest z jądra oraz krążących wokół niego elektronów. W jądrze znajdują się protony (ładunek dodatni) i neutrony (bez ładunku). Elektrony mają ładunek ujemny. Atom jako całość jest obojętny — liczba protonów równa się liczbie elektronów.

Liczba protonów to liczba atomowa (Z) — określa, jaki to pierwiastek. Suma protonów i neutronów to liczba masowa (A). Pierwiastek to zbiór atomów o tej samej liczbie protonów. Każdy pierwiastek ma symbol chemiczny, np. H (wodór), O (tlen), C (węgiel), Na (sód).

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Model budowy atomu
Model atomu (Autor: Helium_atom_QM.svg : User:Yzmo derivative work: Mpfiz ( talk ), CC BY-SA 3.0, źródło)

Pojęcia

Atom
Najmniejsza część pierwiastka o jego właściwościach.
Proton
Cząstka jądra o ładunku dodatnim (+).
Neutron
Cząstka jądra bez ładunku (obojętna).
Elektron
Cząstka o ładunku ujemnym (−), krąży wokół jądra.
Liczba atomowa (Z)
Liczba protonów — określa pierwiastek.
Liczba masowa (A)
Suma protonów i neutronów.
Powłoka elektronowa
Obszar wokół jądra, po którym poruszają się elektrony; oznaczana K, L, M.
Elektrony walencyjne
Elektrony ostatniej powłoki decydujące o właściwościach chemicznych.
Jon
Atom, który oddał lub przyjął elektrony i ma ładunek elektryczny.
Kation
Jon dodatni powstający, gdy atom oddaje elektrony.
Anion
Jon ujemny powstający, gdy atom przyjmuje elektrony.
Izotopy
Atomy tego samego pierwiastka różniące się liczbą neutronów.

Sprawdź się

1. Gdzie znajdują się protony?

  1. wokół jądra
  2. poza atomem
  3. w elektronach
  4. w jądrze
Pokaż odpowiedź

D. w jądrze — Protony i neutrony są w jądrze.

2. Która cząstka nie ma ładunku?

  1. proton
  2. elektron
  3. neutron
  4. jon
Pokaż odpowiedź

C. neutron — Neutron jest elektrycznie obojętny, stąd jego nazwa — dokłada masy do jądra, ale nie ładunku. Proton ma ładunek dodatni, więc to on decyduje o liczbie atomowej pierwiastka.

3. Prawie cała masa atomu skupiona jest w:

  1. elektronach
  2. powłokach
  3. jądrze
  4. pustej przestrzeni
Pokaż odpowiedź

C. jądrze — Protony i neutrony są znacznie cięższe od elektronów.

4. Kation (jon dodatni) powstaje, gdy atom:

  1. przyjmuje elektrony
  2. oddaje elektrony
  3. traci protony
  4. zyskuje neutrony
Pokaż odpowiedź

B. oddaje elektrony — Po oddaniu elektronów przeważa ładunek dodatni jądra.

5. Anion (jon ujemny) ma:

  1. więcej protonów niż elektronów
  2. więcej elektronów niż protonów
  3. tyle samo protonów co elektronów
  4. same neutrony
Pokaż odpowiedź

B. więcej elektronów niż protonów — Atom przyjął elektrony, więc przeważa ładunek ujemny.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami