Układ okresowy
Chemia, klasa 7 · Pierwiastki
Najważniejsze w skrócie
Układ okresowy pierwiastków to uporządkowana tablica wszystkich pierwiastków, ułożonych według wzrastającej liczby atomowej. Poziome rzędy to okresy, a pionowe kolumny to grupy. Pierwiastki w tej samej grupie mają podobne właściwości chemiczne.
Pierwiastki dzielimy na metale (np. żelazo, miedź, sód) i niemetale (np. tlen, wodór, siarka). Metale zwykle są błyszczące, przewodzą prąd i ciepło. Niektóre pierwiastki, tzw. gazy szlachetne (np. hel, neon), są bardzo mało aktywne chemicznie.

Pojęcia
- Układ okresowy
- Tablica pierwiastków wg rosnącej liczby atomowej.
- Okres
- Poziomy rząd w układzie okresowym.
- Grupa
- Pionowa kolumna; pierwiastki o podobnych właściwościach.
- Metale
- Błyszczące, przewodzą prąd i ciepło (np. żelazo, miedź).
- Niemetale
- Np. tlen, wodór, siarka — słabo przewodzą prąd.
- Gazy szlachetne
- Mało aktywne chemicznie (hel, neon, argon).
- Litowce
- Pierwiastki 1. grupy (Li, Na, K) — bardzo aktywne metale.
- Fluorowce
- Pierwiastki 17. grupy (F, Cl, Br, I) — aktywne niemetale.
- Symbol chemiczny
- Skrót nazwy pierwiastka, np. Fe — żelazo, Au — złoto.
- Masa atomowa
- Masa atomu wyrażona w unitach (u), podana w układzie okresowym.
- Numer okresu
- Mówi, ile powłok elektronowych ma atom pierwiastka.
- Półmetale
- Pierwiastki o właściwościach pośrednich między metalami a niemetalami, np. krzem.
Sprawdź się
1. Jak nazywa się poziomy rząd układu okresowego?
- grupa
- blok
- okres
- wiersz metali
Pokaż odpowiedź
C. okres — Poziome rzędy to okresy, a ich numer mówi, ile powłok elektronowych ma atom. Grupy są pionowymi kolumnami i łączą pierwiastki o podobnych właściwościach.
2. Wg czego uporządkowano pierwiastki?
- alfabetycznie
- wg liczby atomowej
- wg barwy
- wg ceny
Pokaż odpowiedź
B. wg liczby atomowej — Wg rosnącej liczby atomowej.
3. Do której grupy należy sód (Na)?
- 2. — berylowce
- 1. — litowce
- 17. — fluorowce
- 18. — helowce
Pokaż odpowiedź
B. 1. — litowce — Sód to litowiec, bardzo aktywny metal.
4. Ile elektronów walencyjnych mają pierwiastki 1. grupy (litowce)?
- 1
- 8
- 4
- 2
Pokaż odpowiedź
A. 1 — Jeden elektron walencyjny — dlatego łatwo tworzą kationy o ładunku 1+.
5. Ile okresów ma współczesny układ okresowy?
- 7
- 5
- 6
- 8
Pokaż odpowiedź
A. 7 — Siedem okresów, czyli siedem poziomych rzędów.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami