Reakcje chemiczne

Chemia, klasa 7 · Przemiany

Najważniejsze w skrócie

Reakcja chemiczna to przemiana, w której z jednych substancji powstają nowe substancje o innych właściwościach. Substancje wyjściowe to substraty, a powstające — produkty. Zapis reakcji to równanie chemiczne, np. reakcja spalania. O zajściu reakcji świadczą objawy: zmiana barwy, wydzielanie gazu, wytrącenie osadu, wydzielanie ciepła lub światła.

W czasie reakcji obowiązuje prawo zachowania masy: masa substratów jest równa masie produktów — atomy się nie gubią, tylko łączą inaczej. Związek chemiczny powstaje z co najmniej dwóch pierwiastków połączonych trwale, np. woda (H₂O) to związek wodoru i tlenu.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Model kulkowy cząsteczek w trakcie reakcji — atomy zmieniają położenie
Przebieg reakcji chemicznej (model cząsteczek) (Autor: Ben Mills, Public domain, źródło)

Pojęcia

Reakcja chemiczna
Przemiana, w której powstają nowe substancje.
Substraty
Substancje wyjściowe reakcji.
Produkty
Substancje powstałe w reakcji.
Związek chemiczny
Substancja z ≥2 trwale połączonych pierwiastków (np. H₂O).
Prawo zachowania masy
Masa substratów = masa produktów.
Objawy reakcji
Zmiana barwy, gaz, osad, ciepło/światło.
Synteza
Reakcja, w której z kilku substancji powstaje jedna nowa.
Analiza (rozkład)
Reakcja, w której z jednej substancji powstaje kilka prostszych.
Reakcja egzoenergetyczna
Reakcja, w której wydziela się energia — ciepło lub światło.
Reakcja endoenergetyczna
Reakcja wymagająca stałego dostarczania energii z zewnątrz.
Katalizator
Substancja przyśpieszająca reakcję, która sama się w niej nie zużywa.
Współczynnik stechiometryczny
Liczba przed wzorem mówiąca, ile cząsteczek bierze udział w reakcji.

Sprawdź się

1. Substancje wyjściowe reakcji to:

  1. produkty
  2. substraty
  3. osady
  4. jony
Pokaż odpowiedź

B. substraty — Substraty to substancje, które wchodzą w reakcję — zapisujemy je po lewej stronie strzałki. Produkty stoją po prawej, bo dopiero powstają w wyniku reakcji.

2. Który objaw świadczy o reakcji?

  1. wydzielanie gazu
  2. brak zmian
  3. topnienie lodu
  4. mieszanie łyżką
Pokaż odpowiedź

A. wydzielanie gazu — Wydzielanie gazu to objaw reakcji.

3. Rozkład jednej substancji na kilka prostszych to reakcja:

  1. analizy (rozkładu)
  2. syntezy
  3. wymiany
  4. zobojętniania
Pokaż odpowiedź

A. analizy (rozkładu) — Np. rozkład wody na wodór i tlen.

4. Co oznacza zapis 3H₂O?

  1. 3 atomy wodoru
  2. wodę z trzema atomami tlenu
  3. 3 pierwiastki
  4. 3 cząsteczki wody
Pokaż odpowiedź

D. 3 cząsteczki wody — Współczynnik przed wzorem mówi o liczbie cząsteczek.

5. Wartościowość tlenu w większości związków wynosi:

  1. I
  2. III
  3. IV
  4. II
Pokaż odpowiedź

D. II — Dlatego np. w wodzie jeden atom tlenu łączy się z dwoma atomami wodoru.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami