Reakcje chemiczne
Chemia, klasa 7 · Przemiany
Najważniejsze w skrócie
Reakcja chemiczna to przemiana, w której z jednych substancji powstają nowe substancje o innych właściwościach. Substancje wyjściowe to substraty, a powstające — produkty. Zapis reakcji to równanie chemiczne, np. reakcja spalania. O zajściu reakcji świadczą objawy: zmiana barwy, wydzielanie gazu, wytrącenie osadu, wydzielanie ciepła lub światła.
W czasie reakcji obowiązuje prawo zachowania masy: masa substratów jest równa masie produktów — atomy się nie gubią, tylko łączą inaczej. Związek chemiczny powstaje z co najmniej dwóch pierwiastków połączonych trwale, np. woda (H₂O) to związek wodoru i tlenu.

Pojęcia
- Reakcja chemiczna
- Przemiana, w której powstają nowe substancje.
- Substraty
- Substancje wyjściowe reakcji.
- Produkty
- Substancje powstałe w reakcji.
- Związek chemiczny
- Substancja z ≥2 trwale połączonych pierwiastków (np. H₂O).
- Prawo zachowania masy
- Masa substratów = masa produktów.
- Objawy reakcji
- Zmiana barwy, gaz, osad, ciepło/światło.
- Synteza
- Reakcja, w której z kilku substancji powstaje jedna nowa.
- Analiza (rozkład)
- Reakcja, w której z jednej substancji powstaje kilka prostszych.
- Reakcja egzoenergetyczna
- Reakcja, w której wydziela się energia — ciepło lub światło.
- Reakcja endoenergetyczna
- Reakcja wymagająca stałego dostarczania energii z zewnątrz.
- Katalizator
- Substancja przyśpieszająca reakcję, która sama się w niej nie zużywa.
- Współczynnik stechiometryczny
- Liczba przed wzorem mówiąca, ile cząsteczek bierze udział w reakcji.
Sprawdź się
1. Substancje wyjściowe reakcji to:
- produkty
- substraty
- osady
- jony
Pokaż odpowiedź
B. substraty — Substraty to substancje, które wchodzą w reakcję — zapisujemy je po lewej stronie strzałki. Produkty stoją po prawej, bo dopiero powstają w wyniku reakcji.
2. Który objaw świadczy o reakcji?
- wydzielanie gazu
- brak zmian
- topnienie lodu
- mieszanie łyżką
Pokaż odpowiedź
A. wydzielanie gazu — Wydzielanie gazu to objaw reakcji.
3. Rozkład jednej substancji na kilka prostszych to reakcja:
- analizy (rozkładu)
- syntezy
- wymiany
- zobojętniania
Pokaż odpowiedź
A. analizy (rozkładu) — Np. rozkład wody na wodór i tlen.
4. Co oznacza zapis 3H₂O?
- 3 atomy wodoru
- wodę z trzema atomami tlenu
- 3 pierwiastki
- 3 cząsteczki wody
Pokaż odpowiedź
D. 3 cząsteczki wody — Współczynnik przed wzorem mówi o liczbie cząsteczek.
5. Wartościowość tlenu w większości związków wynosi:
- I
- III
- IV
- II
Pokaż odpowiedź
D. II — Dlatego np. w wodzie jeden atom tlenu łączy się z dwoma atomami wodoru.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami