Stężenie procentowe i rozcieńczanie
Chemia, klasa 7 · Obliczenia chemiczne
Najważniejsze w skrócie
Stężenie procentowe mówi, ile gramów substancji rozpuszczonej przypada na 100 g roztworu. Liczymy je ze wzoru Cp = (ms : mr) · 100%, gdzie masa roztworu to masa substancji plus masa rozpuszczalnika.
Roztwór rozcieńczamy, dolewając rozpuszczalnik — masa substancji się nie zmienia, rośnie masa roztworu, więc stężenie maleje. Zatężamy, odparowując rozpuszczalnik albo dosypując substancji. W obu przypadkach kluczem jest pilnowanie, co się zmienia, a co zostaje stałe.

Pojęcia
- Wzór na stężenie procentowe
- Cp = (ms : mr) · 100%, gdzie ms — masa substancji, mr — masa roztworu.
- Masa roztworu
- mr = masa substancji rozpuszczonej + masa rozpuszczalnika.
- Jak obliczyć masę substancji ze stężenia?
- ms = Cp · mr : 100%.
- Co się dzieje ze stężeniem przy dolaniu wody?
- Maleje — masa substancji zostaje ta sama, ale masa roztworu rośnie.
- Co się dzieje ze stężeniem przy odparowaniu wody?
- Rośnie — substancji tyle samo, a roztworu mniej.
- Ile soli jest w 300 g roztworu 5-procentowego?
- 5% · 300 g : 100% = 15 g.
- Ile wody dodano, jeśli 20 g soli daje 200 g roztworu?
- 180 g — masa roztworu minus masa soli.
- Roztwór nasycony a stężenie procentowe
- To dwie różne rzeczy: nasycenie zależy od rozpuszczalności w danej temperaturze.
- Gęstość roztworu
- Pozwala przeliczyć objętość na masę: m = d · V.
- Jak przygotować 200 g roztworu 10-procentowego?
- Odważyć 20 g substancji i 180 g wody, a następnie wymieszać do rozpuszczenia.
- Mieszanie dwóch roztworów
- Masy substancji się dodają i masy roztworów się dodają — dopiero potem liczymy nowe stężenie.
- Po co chemikowi stężenie procentowe?
- Żeby powtarzalnie przygotować ten sam roztwór — w laboratorium, aptece i przemyśle.
Sprawdź się
1. Stężenie procentowe roztworu obliczamy ze wzoru:
- Cp = (ms : mr) · 100%
- Cp = (mr : ms) · 100%
- Cp = ms · mr
- Cp = ms + mr
Pokaż odpowiedź
A. Cp = (ms : mr) · 100% — Porównujemy masę substancji do masy całego roztworu.
2. Rozpuszczono 30 g soli w 170 g wody. Stężenie roztworu wynosi:
- 15%
- 17,6%
- 30%
- 18%
Pokaż odpowiedź
A. 15% — Roztwór waży 200 g, więc 30 : 200 · 100% = 15%.
3. Ile gramów soli trzeba odważyć, aby przygotować 500 g roztworu 4-procentowego?
- 20 g
- 40 g
- 4 g
- 125 g
Pokaż odpowiedź
A. 20 g — Cztery procent z 500 g to 4 · 500 : 100 = 20 g soli, reszta to woda. Wynik 40 g odpowiadałby stężeniu 8-procentowemu.
4. W 400 g roztworu znajduje się 60 g substancji. Stężenie wynosi:
- 15%
- 6%
- 40%
- 6,7%
Pokaż odpowiedź
A. 15% — Dzielimy masę substancji przez masę całego roztworu: 60 : 400 · 100% = 15%. Wynik 6,7% wychodzi z błędnego podzielenia przez samą wodę zamiast przez roztwór.
5. Do 40 g cukru dolano 160 g wody. Stężenie roztworu wynosi:
- 20%
- 25%
- 40%
- 80%
Pokaż odpowiedź
A. 20% — Masa roztworu to 200 g, więc 40 ÷ 200 · 100% = 20%.
Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.
▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami