Stężenie procentowe i rozcieńczanie

Chemia, klasa 7 · Obliczenia chemiczne

Najważniejsze w skrócie

Stężenie procentowe mówi, ile gramów substancji rozpuszczonej przypada na 100 g roztworu. Liczymy je ze wzoru Cp = (ms : mr) · 100%, gdzie masa roztworu to masa substancji plus masa rozpuszczalnika.

Roztwór rozcieńczamy, dolewając rozpuszczalnik — masa substancji się nie zmienia, rośnie masa roztworu, więc stężenie maleje. Zatężamy, odparowując rozpuszczalnik albo dosypując substancji. W obu przypadkach kluczem jest pilnowanie, co się zmienia, a co zostaje stałe.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami
Pipeta laboratoryjna
Pipeta (Autor: Patrick McAleer, CC BY-SA 3.0, źródło)

Pojęcia

Wzór na stężenie procentowe
Cp = (ms : mr) · 100%, gdzie ms — masa substancji, mr — masa roztworu.
Masa roztworu
mr = masa substancji rozpuszczonej + masa rozpuszczalnika.
Jak obliczyć masę substancji ze stężenia?
ms = Cp · mr : 100%.
Co się dzieje ze stężeniem przy dolaniu wody?
Maleje — masa substancji zostaje ta sama, ale masa roztworu rośnie.
Co się dzieje ze stężeniem przy odparowaniu wody?
Rośnie — substancji tyle samo, a roztworu mniej.
Ile soli jest w 300 g roztworu 5-procentowego?
5% · 300 g : 100% = 15 g.
Ile wody dodano, jeśli 20 g soli daje 200 g roztworu?
180 g — masa roztworu minus masa soli.
Roztwór nasycony a stężenie procentowe
To dwie różne rzeczy: nasycenie zależy od rozpuszczalności w danej temperaturze.
Gęstość roztworu
Pozwala przeliczyć objętość na masę: m = d · V.
Jak przygotować 200 g roztworu 10-procentowego?
Odważyć 20 g substancji i 180 g wody, a następnie wymieszać do rozpuszczenia.
Mieszanie dwóch roztworów
Masy substancji się dodają i masy roztworów się dodają — dopiero potem liczymy nowe stężenie.
Po co chemikowi stężenie procentowe?
Żeby powtarzalnie przygotować ten sam roztwór — w laboratorium, aptece i przemyśle.

Sprawdź się

1. Stężenie procentowe roztworu obliczamy ze wzoru:

  1. Cp = (ms : mr) · 100%
  2. Cp = (mr : ms) · 100%
  3. Cp = ms · mr
  4. Cp = ms + mr
Pokaż odpowiedź

A. Cp = (ms : mr) · 100% — Porównujemy masę substancji do masy całego roztworu.

2. Rozpuszczono 30 g soli w 170 g wody. Stężenie roztworu wynosi:

  1. 15%
  2. 17,6%
  3. 30%
  4. 18%
Pokaż odpowiedź

A. 15% — Roztwór waży 200 g, więc 30 : 200 · 100% = 15%.

3. Ile gramów soli trzeba odważyć, aby przygotować 500 g roztworu 4-procentowego?

  1. 20 g
  2. 40 g
  3. 4 g
  4. 125 g
Pokaż odpowiedź

A. 20 g — Cztery procent z 500 g to 4 · 500 : 100 = 20 g soli, reszta to woda. Wynik 40 g odpowiadałby stężeniu 8-procentowemu.

4. W 400 g roztworu znajduje się 60 g substancji. Stężenie wynosi:

  1. 15%
  2. 6%
  3. 40%
  4. 6,7%
Pokaż odpowiedź

A. 15% — Dzielimy masę substancji przez masę całego roztworu: 60 : 400 · 100% = 15%. Wynik 6,7% wychodzi z błędnego podzielenia przez samą wodę zamiast przez roztwór.

5. Do 40 g cukru dolano 160 g wody. Stężenie roztworu wynosi:

  1. 20%
  2. 25%
  3. 40%
  4. 80%
Pokaż odpowiedź

A. 20% — Masa roztworu to 200 g, więc 40 ÷ 200 · 100% = 20%.

Więcej pytań — razem 50 fiszek, pytań i zdań prawda/fałsz — czeka w ćwiczeniach.

▶ Ćwicz ten temat fiszki, quiz i prawda/fałsz — z wynikiem i powtórkami